Năm 2025 chứng kiến hàng loạt “cú cược” lớn đảo chiều nhanh, từ tiền điện tử đến trái phiếu, buộc nhà giao dịch toàn cầu phải theo sát những đợt tăng sốc và sụt sâu nhất trong nhiều năm.
Không chỉ crypto biến động mạnh, cổ phiếu quốc phòng châu Âu, vàng, thị trường Hàn Quốc và trái phiếu Nhật Bản cũng lập kỷ lục theo những cách khó đoán. Nhiều câu chuyện cho thấy tâm lý đám đông, chính sách và thanh khoản có thể thay đổi xu hướng chỉ trong vài giờ.
- Các token gắn với Trump bùng nổ lúc ra mắt nhưng nhanh chóng lao dốc mạnh.
- Cổ phiếu quốc phòng châu Âu và vàng tăng mạnh, trong khi “debasement trade” với crypto sớm hạ nhiệt.
- Hàn Quốc tăng bùng nổ nhưng dòng tiền nội rút ra, còn trái phiếu Nhật rơi mạnh khi lợi suất tăng.
Các giao dịch crypto gắn với Trump tăng sốc rồi sụp nhanh
Các token mang tên Trump ban đầu tạo hiệu ứng FOMO và tăng mạnh, nhưng sau đó lần lượt giảm sâu, cho thấy lực mua theo thương hiệu không đủ duy trì xu hướng khi thiếu nền tảng bền vững.
Trong năm, giới giao dịch crypto đổ xô vào mọi thứ gắn với tên Trump khi Donald Trump trở lại ghế tổng thống và thể hiện lập trường ủng hộ tiền điện tử. Ông bổ nhiệm đồng minh vào các vị trí quản lý quan trọng và đưa tài sản số vào thông điệp kinh tế, khiến thị trường kỳ vọng môi trường pháp lý thuận lợi hơn.
Trước lễ nhậm chức vài giờ, ông ra mắt memecoin của riêng mình và đăng trực tuyến. Sau đó, Melania Trump cũng phát hành token. Một dự án khác, World Liberty Financial có liên hệ với gia đình Trump, đưa token WLFI lên giao dịch công khai. Đến tháng 9, Eric Trump ra mắt American Bitcoin, một công ty đào crypto niêm yết thông qua sáp nhập.
Mỗi lần ra mắt đều mở màn bằng một nhịp tăng, nhưng đều kết thúc bằng một cú giảm mạnh. Tính đến ngày 23/12, token của Trump giảm hơn 80% so với đỉnh. Token của Melania giảm gần 99% theo dữ liệu CoinGecko. American Bitcoin giảm 80% từ đỉnh tháng 9. Hưng phấn không kéo dài, và Bitcoin cũng khép năm trong trạng thái giảm sau khi rơi khỏi vùng đỉnh tháng 10.
Cú đặt cược quyền chọn của Michael Burry làm thị trường AI chao đảo ngắn hạn
Hồ sơ cho thấy Scion nắm quyền chọn bán với Nvidia và Palantir, khiến tâm lý nhà đầu tư AI thêm căng thẳng, kéo cổ phiếu và Nasdaq giảm trước khi hồi phục.
Scion Asset Management nộp hồ sơ ngày 03/11, thể hiện nắm giữ put options chống lại Nvidia và Palantir. Người đứng sau là Michael Burry, nổi tiếng qua “The Big Short”. Ông chọn hai cái tên ở trung tâm làn sóng tăng nhờ AI. Mức strike của Nvidia thấp hơn 47% so với giá thị trường, còn Palantir thấp hơn 76%.
Hồ sơ chỉ phản ánh danh mục tính đến 30/09, nên không rõ Burry còn giữ vị thế hay đây chỉ là một phần trong kế hoạch lớn hơn. Dù vậy, thị trường vốn đã nhạy cảm với định giá nhóm AI. Thông tin này khiến Nvidia và Palantir giảm, Nasdaq giảm theo, trước khi cả hai hồi lại sau đó.
Burry chia sẻ trên X rằng ông trả 1,84 USD cho quyền chọn bán Palantir. Các hợp đồng này tăng tới 101% trong chưa đầy ba tuần. Giao dịch làm nổi bật rủi ro “tập trung dòng tiền” vào một vài cổ phiếu AI, và chỉ cần tín hiệu phòng thủ cũng có thể khiến thị trường công nghệ biến động.
Cổ phiếu quốc phòng châu Âu lập sóng tăng mạnh khi chính sách thay đổi
Việc Mỹ dự kiến cắt tài trợ cho Ukraine thúc đẩy châu Âu tăng chi tiêu quốc phòng, kéo cổ phiếu quốc phòng tăng mạnh và lan sang nhiều chuỗi cung ứng liên quan.
Động thái của Trump về tài trợ Ukraine buộc các nước châu Âu phản ứng nhanh. Rheinmetall AG (Đức) tăng 150% tính đến tháng 12. Leonardo SpA (Ý) tăng hơn 90%. Nhóm cổ phiếu quốc phòng trở thành tâm điểm, khi nhu cầu đặt hàng và kỳ vọng ngân sách quốc phòng gia tăng trở lại.
“Chúng tôi đã loại quốc phòng khỏi các quỹ ESG cho đến đầu năm nay. Đã có một sự thay đổi về hệ hình.”
– Pierre Alexis Dumont, Giám đốc đầu tư Sycomore Asset Management
Đà tăng lan rộng sang các ngành phụ trợ như kính/thiết bị quan sát, hóa chất, thậm chí máy in. Một rổ cổ phiếu quốc phòng châu Âu do Bloomberg theo dõi tăng 70% trong năm. Một số doanh nghiệp có liên hệ lỏng với quốc phòng cũng nhận điều kiện tín dụng mới. Ngân hàng còn tạo ra “European Defence Bonds”, tương tự trái phiếu xanh nhưng hướng vốn tới nhà sản xuất vũ khí. Chi tiêu quốc phòng trở nên “dễ chấp nhận” hơn về mặt chính trị.
“Debasement trade” đẩy crypto và vàng lên đỉnh rồi nhanh chóng đổi chiều
Trong tháng 10, lo ngại nợ và việc Mỹ rơi vào giai đoạn đóng cửa chính phủ dài kỷ lục khiến dòng tiền tìm nơi trú ẩn, đưa crypto và vàng lên mức cao kỷ lục, nhưng crypto sau đó giảm lại.
Làn sóng trú ẩn bùng lên khi nhà đầu tư rời USD và chuyển sang crypto cùng vàng, vì cho rằng tiền tệ bị “mất giá”. Giao dịch này được gọi là “debasement trade”. Tuy nhiên, xu hướng không kéo dài: Bitcoin giảm trở lại và USD phục hồi.
Trái phiếu Kho bạc Mỹ về sau lại thuộc nhóm tài sản có hiệu suất tốt trong năm. Vàng vẫn giữ sức mạnh. Các kim loại khác như đồng, nhôm, bạc cũng tăng, không chỉ vì lo lạm phát mà còn do thuế quan của Trump và thay đổi nhu cầu toàn cầu. Vàng tiếp tục lập đỉnh mới ngay cả khi crypto hạ nhiệt.
Chứng khoán Hàn Quốc tăng mạnh nhưng nhà đầu tư nội lại rút vốn ra nước ngoài
KOSPI tăng hơn 70% tính đến 22/12, nhưng dòng tiền bán lẻ trong nước vẫn bán ra và chuyển 33 tỷ USD sang tài sản Mỹ, tạo ra nghịch lý “tăng điểm nhưng thiếu niềm tin”.
Thị trường Hàn Quốc vượt kỳ vọng khi Tổng thống Lee Jae Myung đặt mục tiêu đưa KOSPI lên 5.000. Đến 22/12, chỉ số tăng hơn 70% trong năm. Phố Wall bắt đầu tin mục tiêu này có thể đạt vào năm 2026 nhờ làn sóng AI toàn cầu bơm vốn vào cổ phiếu Hàn. JPMorgan và Citigroup đều ủng hộ khả năng đó.
Tuy nhiên, nhà đầu tư nhỏ lẻ Hàn Quốc không bị thuyết phục. Dù ông Lee từng là nhà đầu tư cá nhân, ông vẫn không kéo lại niềm tin. Họ bán cổ phiếu Hàn và chuyển 33 tỷ USD sang tài sản Mỹ; một phần mua crypto, phần khác mua các ETF rủi ro. Dòng tiền ra làm đồng won suy yếu. Đà tăng trông đẹp “trên giấy”, nhưng trong nước vẫn tồn tại khoảng trống niềm tin.
Chiến lược “long Bitcoin, short Strategy” của Jim Chanos giành lợi thế khi premium co lại
Jim Chanos đặt cược rằng giá cổ phiếu Strategy không phản ánh đúng giá trị nắm giữ Bitcoin, và khi Bitcoin giảm cùng cạnh tranh tăng, premium của Strategy co lại khiến vị thế có lợi.
Jim Chanos công khai đối đầu Michael Saylor khi ông short Strategy Inc., doanh nghiệp nắm lượng Bitcoin lớn. Chanos cho rằng định giá cổ phiếu không tương xứng với giá trị tài sản crypto. Tháng 5, ông triển khai giao dịch long Bitcoin và short Strategy. Tháng 6, Saylor phản hồi trên Bloomberg TV: “Tôi không nghĩ ông ấy hiểu mô hình kinh doanh của chúng tôi.” Chanos đáp lại trên X, gọi đó là “hoàn toàn vô nghĩa về tài chính”.
Cổ phiếu Strategy đạt đỉnh vào tháng 7 với mức tăng 57% tính từ đầu năm. Nhưng sau đó Bitcoin giảm và nhiều công ty “digital asset treasury” mới gia nhập, làm câu chuyện khan hiếm bị pha loãng. Strategy đi xuống. Từ tháng 5 đến 07/11 (thời điểm Chanos nói đã đóng giao dịch), cổ phiếu giảm 42%, premium co lại và thương vụ phát huy hiệu quả.
“Widowmaker trade” đảo chiều khi lợi suất trái phiếu Nhật tăng mạnh
Sau nhiều năm không hiệu quả, vị thế bán trái phiếu chính phủ Nhật cuối cùng “ăn tiền” khi Nhật tăng lãi suất, lợi suất JGB vượt mốc quan trọng và chỉ số theo dõi trái phiếu giảm mạnh.
Giao dịch có biệt danh “widowmaker” là việc short trái phiếu chính phủ Nhật (JGB) với kỳ vọng lợi suất tăng. Nhiều năm, chiến lược này thất bại. Sang 2025, Nhật Bản tăng lãi suất. Thủ tướng Sanae Takaichi phê duyệt chi tiêu lớn, đẩy lợi suất tăng nhanh.
Lợi suất JGB 10 năm vượt 2%. Lợi suất 30 năm lập đỉnh mọi thời đại. Một chỉ số theo dõi trái phiếu chính phủ Nhật giảm hơn 6%, khiến Nhật trở thành thị trường trái phiếu có hiệu suất tệ nhất năm.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao các token gắn với Trump tăng mạnh lúc ra mắt nhưng lại giảm sâu?
Động lực ban đầu chủ yếu đến từ FOMO và hiệu ứng thương hiệu. Khi dòng tiền đầu cơ suy yếu hoặc thiếu yếu tố cơ bản để giữ nhu cầu, giá thường đảo chiều nhanh, dẫn đến các mức giảm sâu sau giai đoạn bùng nổ.
“Debasement trade” là gì và vì sao nó nhanh chóng hạ nhiệt?
Đây là cách gọi giao dịch trú ẩn khi nhà đầu tư lo tiền tệ mất giá, chuyển sang vàng và crypto. Khi USD phục hồi và tâm lý rủi ro thay đổi, dòng tiền rút khỏi crypto có thể khiến giao dịch này đảo chiều, trong khi vàng vẫn có thể duy trì sức mạnh.
Điều gì khiến “widowmaker trade” ở trái phiếu Nhật cuối cùng phát huy tác dụng?
Yếu tố then chốt là Nhật tăng lãi suất và kỳ vọng chi tiêu lớn, khiến lợi suất JGB tăng rõ rệt. Khi lợi suất tăng, giá trái phiếu giảm, hỗ trợ các vị thế short vốn từng thua lỗ trong nhiều năm trước đó.