LandSpace đã phóng tên lửa tái sử dụng Zhuque-3 từ Trung Quốc và đưa được lên quỹ đạo, nhưng tầng đẩy thứ nhất không kích hoạt cú đốt hạ cánh ở khoảng 3 km nên rơi vỡ, cho thấy khoảng cách công nghệ “thu hồi booster” vẫn là thách thức lớn.
Thất bại thu hồi không phủ nhận bước tiến về thiết kế tái sử dụng theo hướng Falcon 9, nhưng nhấn mạnh bài toán thử nghiệm tốn kém và hệ sinh thái vốn. Trung Quốc đang nới tiếp cận thị trường vốn để các công ty tên lửa thương mại tăng tốc phát triển và cạnh tranh trong mảng phóng vệ tinh.
- Zhuque-3 đạt chèn quỹ đạo nhưng không thu hồi được booster do không kích hoạt landing burn ở khoảng 3 km.
- LandSpace thừa nhận học hỏi tính hợp lý của Falcon 9; Zhuque-3 còn dùng thép không gỉ và nhiên liệu methalox.
- Thị trường vốn Trung Quốc đang mở hơn cho công ty tên lửa, yêu cầu tối thiểu là chứng minh ít nhất một lần phóng lên quỹ đạo thành công.
Zhuque-3 lên quỹ đạo nhưng thất bại thu hồi tầng đẩy thứ nhất
Zhuque-3 đã đạt chèn quỹ đạo, nhưng booster tầng một không thực hiện cú đốt hạ cánh ở độ cao khoảng 3 km, dẫn tới rơi thay vì hạ cánh có kiểm soát.
LandSpace phóng Zhuque-3 từ Trung tâm Phóng Vệ tinh Tửu Tuyền (Jiuquan Satellite Launch Center) đầu tháng này. Nhiệm vụ đạt mục tiêu quan trọng là đưa phương tiện vào quỹ đạo, nhưng phần thể hiện “tái sử dụng” chưa thành công vì không kích hoạt được giai đoạn đốt hạ cánh của tầng một.
Về cấu hình, Zhuque-3 được chế tạo bằng thép không gỉ và sử dụng nhiên liệu methane cùng oxy lỏng (methalox). Lựa chọn vật liệu và nhiên liệu này khiến nó có thêm nét tương đồng với hướng phát triển của Starship, trong khi định hướng tái sử dụng gợi nhớ tới tư duy vận hành của Falcon 9.
Dai Zheng cho biết triết lý tái sử dụng của SpaceX là nguồn cảm hứng cho Zhuque-3
Trưởng thiết kế Dai Zheng nói SpaceX thường đẩy thử nghiệm đến ngưỡng lỗi để nhanh chóng xác định vấn đề và tối ưu, và trọng tâm tái sử dụng đã thúc đẩy ông phát triển một phiên bản tương đương tại Trung Quốc.
Trong chia sẻ với China Central Television (CCTV), Dai Zheng nhận định cách SpaceX chấp nhận đưa sản phẩm “tới sát rìa” và cả thất bại giúp khoanh vùng vấn đề, từ đó tìm giải pháp nhanh hơn. Ông bắt đầu làm việc tại LandSpace từ năm 2016 và từng công tác tại China Academy of Launch Vehicle Technology, một tổ chức nhà nước.
Ở một chia sẻ khác, Dong Kai, Phó trưởng thiết kế của LandSpace, nói trong một cuộc phỏng vấn podcast rằng một “Falcon 9 phiên bản Trung Quốc” đang được phát triển. Theo ông, sau khi nghiên cứu Falcon 9, đội ngũ nhận thấy tính hợp lý của thiết kế và xem đây là quá trình học hỏi, không phải sao chép.
Liên quan tới yếu tố nguồn lực, Dai Zheng cho rằng sức mạnh tài chính cho phép SpaceX chấp nhận những khoản lỗ đáng kể trong giai đoạn thử nghiệm. Ông nói LandSpace hiện chưa có khả năng chịu quy mô tổn thất tương tự, điều có thể ảnh hưởng tới tốc độ lặp thử và mức độ “thử rồi sửa” cần thiết để làm chủ thu hồi booster.
Trong nội dung được chia sẻ công khai, Dai Zheng cũng cho biết Trung Quốc đã nhìn thấy nhu cầu và đang cho phép nhiều kênh vốn hỗ trợ doanh nghiệp tên lửa tiến tới các chuyến bay thương mại. LandSpace cho biết đã hoàn tất giai đoạn quy định cho khả năng niêm yết tại sàn STAR Market (Thượng Hải), và các yêu cầu IPO với doanh nghiệp phát triển công nghệ tên lửa tái sử dụng đạt phóng lên quỹ đạo đã được nới lỏng.
Một báo cáo của Cryptopolitan cho biết Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải cho phép các công ty tên lửa thương mại huy động vốn từ nhà đầu tư đại chúng ngay cả khi vẫn trong giai đoạn phát triển sản phẩm. Điều kiện trọng tâm được nêu là doanh nghiệp cần chứng minh đạt ít nhất một lần phóng lên quỹ đạo thành công.
Tham khảo: bài đăng liên quan trên X.
Zhuque-3 đặt mục tiêu tái sử dụng nhiều lần và mang tải trọng lớn lên quỹ đạo thấp
LandSpace cho biết Zhuque-3 hướng tới ít nhất 20 lần tái sử dụng, với năng lực mang tải trọng dự kiến 18 tấn lên quỹ đạo Trái Đất thấp để triển khai nhiều vệ tinh.
Dù lần phóng này chỉ đạt “một nửa mục tiêu” vì chưa thu hồi booster, công ty đặt kỳ vọng Zhuque-3 trở thành phương tiện phóng tái sử dụng chi phí thấp. Nếu đạt được số vòng tái sử dụng theo mục tiêu công bố, bài toán chi phí trên mỗi lần phóng có thể cải thiện đáng kể trong các nhiệm vụ triển khai chùm vệ tinh.
Tham vọng chòm sao vệ tinh quy mô lớn của Trung Quốc đang thúc đẩy cạnh tranh tên lửa tái sử dụng
Phát triển phương tiện phóng tái sử dụng phù hợp với kế hoạch triển khai các chòm sao vệ tinh quy mô lớn trong thập kỷ tới, trong đó Trung Quốc dự kiến mở rộng số lượng vệ tinh lên mức hàng chục nghìn.
LandSpace định vị dự án theo nhu cầu phóng vệ tinh số lượng lớn, khi Bắc Kinh đặt mục tiêu xây dựng các chòm sao vệ tinh “đánh số hàng nghìn” trong thập kỷ tới. Trung Quốc mở cửa cho nhà đầu tư tư nhân tham gia lĩnh vực này từ năm 2014, tạo điều kiện cho nhiều startup hình thành, bao gồm LandSpace.
Trong hệ sinh thái quốc doanh, tên lửa Trường Chinh 12A (Long March 12A) đã đưa tải trọng lên quỹ đạo thành công vào thứ Ba, nhưng cũng không thu hồi được booster tầng một, trở thành lần thất bại thu hồi thứ hai trong tháng. Diễn biến này làm nổi bật khoảng cách công nghệ với các công ty dẫn đầu như SpaceX và Blue Origin tại Mỹ.
Nội dung công khai cũng nêu Trường Chinh 12A là ưu tiên số một để phục vụ triển khai các siêu chòm sao Guowang và Qianfan, với mục tiêu tổng cộng “tới 26.000 vệ tinh”. Quy mô này đặt áp lực lớn lên năng lực phóng thường xuyên, chi phí thấp và độ tin cậy thu hồi, nên công nghệ tái sử dụng trở thành điểm then chốt.
SpaceX gặp cạnh tranh mới, nhưng lợi thế tái sử dụng vẫn đến từ tốc độ lặp thử
Lợi thế của SpaceX hình thành từ việc lặp thử nhanh và chấp nhận thất bại có kiểm soát; các đối thủ như Blue Origin và các chương trình tại Trung Quốc đang tiến gần hơn, nhưng vẫn cần chứng minh thu hồi ổn định.
SpaceX có lần hạ cánh booster thành công đầu tiên vào năm 2015 với Falcon, trước đó có các lần thử không đạt. Thông tin này thường được nhắc như một ví dụ rằng năng lực thu hồi không đến từ “một lần là xong”, mà từ chu kỳ thử nghiệm liên tục để tối ưu điều khiển, động cơ và hành trình hạ cánh.
Ở Mỹ, Blue Origin được nêu là đã hạ cánh booster thành công cho tên lửa New Glenn vào tháng trước, tạo áp lực cạnh tranh lên SpaceX. Trong bối cảnh SpaceX giữ vị thế áp đảo ở mảng phóng thương mại và nhiệm vụ có người lái thường kỳ, việc đối thủ đạt cột mốc thu hồi có thể mở ra cạnh tranh mạnh hơn về thị phần phóng và lịch phóng.
Những câu hỏi thường gặp
Zhuque-3 đã thành công hay thất bại?
Zhuque-3 đã thành công ở việc đạt chèn quỹ đạo, nhưng thất bại ở mục tiêu thu hồi booster tầng một vì không kích hoạt landing burn ở khoảng 3 km, dẫn tới rơi vỡ.
Vì sao Zhuque-3 được so sánh với Falcon 9 và Starship?
Zhuque-3 đi theo định hướng tên lửa tái sử dụng tương tự Falcon 9. Đồng thời, việc dùng thép không gỉ và nhiên liệu methalox khiến nó có thêm điểm giống với các lựa chọn kỹ thuật thường gắn với hướng phát triển của Starship.
Mục tiêu tái sử dụng và tải trọng của Zhuque-3 là gì?
LandSpace cho biết Zhuque-3 nhắm tới ít nhất 20 lần tái sử dụng và có năng lực mang tải trọng dự kiến 18 tấn lên quỹ đạo Trái Đất thấp, phù hợp cho triển khai nhiều vệ tinh.
Trung Quốc đang hỗ trợ vốn cho các công ty tên lửa thương mại như thế nào?
Nội dung công khai cho biết Trung Quốc đang mở hơn cho thị trường vốn hỗ trợ doanh nghiệp tên lửa, gồm khả năng tiếp cận sàn STAR Market và nới yêu cầu IPO cho công nghệ tái sử dụng đã đạt phóng lên quỹ đạo; yêu cầu trọng tâm được nêu là ít nhất một lần phóng lên quỹ đạo thành công.