Tesla đang tiến gần năm thứ hai liên tiếp sụt giảm doanh số, trong khi giá cổ phiếu tăng mạnh chủ yếu nhờ câu chuyện robotaxi và AI, không phải vì bán được nhiều xe hơn.
Đà tăng của cổ phiếu được thúc đẩy bởi kỳ vọng về tự lái hoàn toàn và mô hình “xe tự chạy kiếm tiền”, nhưng dữ liệu giao xe và phản hồi thị trường cho thấy người mua xe thực tế vẫn hoài nghi, tạo khoảng cách lớn giữa câu chuyện tăng trưởng và kết quả kinh doanh.
- Cổ phiếu Tesla tăng mạnh dù triển vọng giao xe suy yếu, nhờ kỳ vọng robotaxi, AI và tự lái.
- Niềm tin của khách hàng vào “Full Self-Driving” vẫn là nút thắt, kèm rủi ro pháp lý và cạnh tranh tại Trung Quốc, châu Âu.
- Việc Mỹ chấm dứt ưu đãi thuế xe điện làm tăng áp lực lên doanh số và biên lợi nhuận toàn ngành.
Doanh số Tesla suy yếu dù cổ phiếu tăng
Tesla có nguy cơ ghi nhận năm thứ hai liên tiếp giảm doanh số, trong khi giá cổ phiếu tăng chủ yếu nhờ kỳ vọng robotaxi và AI hơn là nhờ nhu cầu xe.
Nửa cuối năm trước, cổ phiếu Tesla tăng mạnh dù không xuất phát từ tăng trưởng bán hàng. Thị trường tập trung vào viễn cảnh tự lái và dịch vụ robotaxi, thay vì hành vi mua xe của khách hàng.
Khi Tesla công bố số liệu quý IV trong tuần này, mức giao xe được kỳ vọng khoảng 440.900 xe, giảm 11% so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, chính Tesla cũng đưa ra dự báo cho thấy khả năng giảm 15%.
Câu chuyện robotaxi và AI là động lực chính của kỳ vọng
Đà tăng vốn hóa Tesla đến từ việc Elon Musk tái kích hoạt câu chuyện robotaxi, nơi xe tự lái có thể tạo doanh thu cho chủ xe.
Quý III/2024, doanh số Tesla đã chịu áp lực khi hãng nâng cấp dây chuyền Model Y tại các nhà máy, làm gián đoạn sản lượng. Sau đó, các tranh cãi chính trị quanh Elon Musk khiến tâm lý nhà đầu tư nhỏ lẻ biến động, và cổ phiếu từng giảm 45% tính theo năm.
Diễn biến đảo chiều khi Tesla quay lại “kịch bản robotaxi”. Tháng 6, công ty triển khai dịch vụ theo hình thức mời tham gia tại Austin. Dù được cho là có tài xế an toàn ngồi trong xe, dịch vụ vẫn bị chú ý vì các tình huống vi phạm luật giao thông ngay từ giai đoạn đầu.
Đến tháng 9, hội đồng quản trị có kế hoạch thưởng cho Elon Musk khoản đãi ngộ lên tới 1 nghìn tỷ USD nếu đạt mục tiêu triển khai hàng triệu robotaxi. Đến ngày 16/12, cổ phiếu lập đỉnh mới, và Tesla tăng thêm hơn 915 tỷ USD vốn hóa trong 8 tháng.
Niềm tin vào Full Self-Driving vẫn là điểm nghẽn
Khó khăn lớn của Tesla là thuyết phục khách hàng trả tiền cho Full Self-Driving khi hệ thống vẫn cần người lái giám sát liên tục.
Elon Musk thừa nhận việc khiến người dùng sẵn sàng chi cho tính năng “Full Self-Driving” không hề dễ, do trải nghiệm vẫn yêu cầu tài xế theo dõi mọi thứ. Điều này làm suy yếu luận điểm “tự lái hoàn toàn” trong ngắn hạn, vốn đang là nền tảng cho kỳ vọng robotaxi.
Tại California, bang này có thể đình chỉ giấy phép của công ty trong 30 ngày liên quan đến cáo buộc Tesla đã nói sai về khả năng thực tế của FSD. Đây là rủi ro pháp lý có thể tác động trực tiếp đến cách Tesla tiếp thị, triển khai và thương mại hóa các tính năng hỗ trợ lái.
Tesla gặp áp lực cạnh tranh tại Trung Quốc và rào cản tại châu Âu
Tại Trung Quốc, chiến lược dùng tính năng hỗ trợ lái để tạo khác biệt của Tesla kém hiệu quả vì đối thủ đã cung cấp sẵn; tại châu Âu, FSD vẫn chưa được phê duyệt.
Tesla từng cố nổi bật ở Trung Quốc bằng các tính năng hỗ trợ lái, nhưng BYD và Xiaomi đã đưa các tính năng tương tự thành tiêu chuẩn, khiến lợi thế khác biệt của Tesla bị thu hẹp.
Giới phân tích kỳ vọng BYD sẽ vượt Tesla về doanh số xe điện chạy pin (BEV) toàn cầu quý thứ năm liên tiếp, nhờ sức mua mạnh ở Trung Quốc và châu Âu. Trong khi đó, Tesla vẫn chưa có phê duyệt cho FSD tại châu Âu, làm hạn chế khả năng mở rộng câu chuyện tự lái tại thị trường này.
Ưu đãi thuế xe điện tại Mỹ kết thúc làm tăng rủi ro doanh số
Việc Mỹ dừng ưu đãi thuế cho xe điện có thể tạo thêm vài quý khó khăn cho Tesla và khiến nhiều hãng xe khác thu hẹp tham vọng EV.
Nhìn về năm 2026, bối cảnh trở nên bất lợi hơn khi Mỹ chấm dứt tín dụng thuế cho xe điện. Elon Musk cho biết điều này có thể dẫn đến “một vài quý khó khăn”. Khi trợ lực chính sách giảm, nhu cầu thị trường có nguy cơ suy yếu, đặc biệt ở phân khúc nhạy cảm về giá.
Áp lực này cũng lan sang toàn ngành, khiến nhiều hãng xe cân nhắc lại chiến lược EV. Ford cho biết dự kiến chịu tác động 19,5 tỷ USD từ việc hủy các kế hoạch về pin và xe điện, phản ánh xu hướng thắt chặt đầu tư khi điều kiện thị trường kém thuận lợi.
Cybercab cho thấy tham vọng robotaxi nhưng còn phụ thuộc quy định
Cybercab là mẫu xe hướng robotaxi mà Tesla quảng bá, nhưng thiết kế và khả năng thương mại hóa vẫn phụ thuộc yêu cầu của cơ quan quản lý.
Cuối năm, Elon Musk tiếp tục đẩy mạnh câu chuyện về Cybercab, một mẫu xe nhỏ hai chỗ với cửa cánh bướm. Phiên bản đầu tiên thậm chí không có vô lăng, nhấn mạnh định hướng tự lái hoàn toàn.
Tuy nhiên, yếu tố quy định có thể buộc Tesla thay đổi thiết kế. Chủ tịch hội đồng quản trị Robyn Denholm nói với Bloomberg rằng công ty sẽ bổ sung vô lăng nếu cơ quan quản lý yêu cầu, cho thấy sản phẩm robotaxi vẫn phải đi qua “cửa ải” pháp lý trước khi mở rộng thương mại.
“Nhà đầu tư Tesla đang tập trung vào việc công ty có thể trông như thế nào trong 5, 10, 15 năm tới, và thực sự chiết khấu những gì họ thấy trong ngắn hạn. Câu hỏi là, họ có thể duy trì điều đó không, đặc biệt khi chúng tôi nghĩ các lực cản sẽ trở nên rõ ràng hơn trong báo cáo tài chính?”
– Garrett Nelson, CFRA, trích dẫn từ Bloomberg
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao cổ phiếu Tesla tăng dù doanh số dự kiến giảm?
Động lực chính đến từ kỳ vọng về robotaxi, AI và tự lái, thay vì tăng trưởng bán xe. Thị trường định giá theo viễn cảnh dài hạn, trong khi số giao xe quý IV được kỳ vọng khoảng 440.900 xe, giảm 11% so với cùng kỳ, và Tesla cũng từng nêu khả năng giảm 15%.
Full Self-Driving (FSD) của Tesla hiện có phải tự lái hoàn toàn không?
Theo nội dung bài, FSD vẫn cần người lái giám sát liên tục. Elon Musk thừa nhận việc thuyết phục khách hàng trả tiền cho FSD là khó, và tại California còn có rủi ro bị đình chỉ giấy phép 30 ngày liên quan đến cáo buộc mô tả sai khả năng của FSD.
Tesla gặp khó khăn gì ở Trung Quốc và châu Âu?
Ở Trung Quốc, lợi thế tính năng hỗ trợ lái bị suy yếu vì BYD và Xiaomi cung cấp tương tự dạng tiêu chuẩn. Ở châu Âu, Tesla vẫn chưa được phê duyệt FSD, hạn chế khả năng triển khai và kiếm tiền từ các tính năng tự lái.
Việc Mỹ ngừng ưu đãi thuế xe điện ảnh hưởng ra sao đến Tesla?
Việc dừng tín dụng thuế EV có thể khiến Tesla trải qua “một vài quý khó khăn”, do nhu cầu nhạy cảm với giá có thể giảm. Bối cảnh này cũng khiến các hãng khác thu hẹp kế hoạch EV, ví dụ Ford dự kiến tác động 19,5 tỷ USD từ việc hủy kế hoạch pin và xe điện.