Mở rộng AI đang kéo theo làn sóng xây trung tâm dữ liệu quy mô chưa từng có, nhưng “nút thắt” lớn nhất được OpenAI nhấn mạnh không phải tiền mà là điện năng.
Tại West Texas, OpenAI và nhiều ông lớn công nghệ đang đổ vốn hàng chục đến hàng trăm tỷ USD cho hạ tầng tính toán. Quy mô đầu tư tăng nhanh khiến thị trường tín dụng, nhà đầu tư và rủi ro nợ trở thành tâm điểm, trong khi nhu cầu năng lượng ngày càng khó đáp ứng.
- OpenAI xây các cụm trung tâm dữ liệu cực lớn; mỗi địa điểm ước khoảng 50 tỷ USD và mục tiêu năng lực điện có thể vượt 1 gigawatt.
- Các “đại gia” công nghệ đồng loạt chạy đua hạ tầng AI, kéo chi tiêu vốn và vay nợ tăng mạnh trong 2025–2026 theo các ước tính của giới phân tích.
- Thị trường bắt đầu lo ngại rủi ro tín dụng; OpenAI nói điểm nghẽn cốt lõi là nguồn điện, không chỉ là vốn.
OpenAI đang dựng “siêu hạ tầng” để đưa năng lực AI lên quy mô lớn
Cơ sở ở Abilene (West Texas) cho thấy cách OpenAI mở rộng AI: huy động nhân lực khổng lồ, xây nhiều trung tâm dữ liệu và chuẩn bị công suất điện có thể vượt 1 gigawatt để phục vụ nhu cầu tính toán từ 2026 trở đi.
Mỗi ngày có khoảng 6.000 công nhân đến công trường ở West Texas, nhiều hơn tổng số nhân sự OpenAI trên toàn cầu. Điều kiện thi công khắc nghiệt với bụi, mưa làm đường hóa bùn rồi nắng lại làm khô cứng.
Sam Altman mô tả đây là cái giá phải trả để “cung cấp AI”, nhấn mạnh rằng khác với các cuộc cách mạng công nghệ trước, AI đòi hỏi lượng hạ tầng vật lý và năng lượng cực lớn.
Theo thông tin được nêu, mỗi địa điểm thuộc chương trình Stargate có chi phí khoảng 50 tỷ USD, và tổng quy mô toàn chương trình gần 850 tỷ USD.
Tại Abilene, một trung tâm dữ liệu đã vận hành và một trung tâm khác gần hoàn thiện. CFO Sarah Friar cho biết cụm này về lâu dài có thể vượt 1 gigawatt công suất, tương đương lượng điện cho khoảng 750.000 hộ gia đình.
Friar cho biết năng lực tính toán “được xúc đất” hôm nay hướng tới việc đưa compute lên mạng vào năm 2026. Lộ trình sau đó tiếp tục cho 2027, 2028 và 2029, trong bối cảnh thị trường đang đối mặt “khủng hoảng thiếu compute” quy mô lớn.
“Đây là những gì cần thiết để cung cấp AI… có quá nhiều hạ tầng phải có. Và đây mới chỉ là một phần nhỏ.”
– Sam Altman, CEO OpenAI, phỏng vấn CNBC tại hiện trường/2025
Cuộc đua trung tâm dữ liệu AI lan rộng khắp các tập đoàn công nghệ lớn
OpenAI không phải trường hợp cá biệt: Meta, Google, xAI của Elon Musk và Microsoft đều công bố các dự án trung tâm dữ liệu hoặc siêu máy tính AI, đẩy nhu cầu GPU và điện năng lên mức kỷ lục.
Mark Zuckerberg xây dự án Hyperion ở Louisiana với diện tích 4 triệu foot vuông và dùng điện nhiều hơn New Orleans, theo mô tả trong nội dung.
Google khởi công tại Arkansas trong dự án được giới chức bang gọi là khoản đầu tư tư nhân lớn nhất trong lịch sử bang.
Elon Musk xây siêu máy tính Colossus tại Memphis trong 122 ngày, đồng thời mở rộng Colossus 2 với mục tiêu hướng đến 1 triệu GPU.
Microsoft chi hơn 7 tỷ USD tại Wisconsin. Satya Nadella nói dự án này sẽ là trung tâm dữ liệu AI mạnh nhất thế giới.
“Đây là thị trường lớn nhất trong lịch sử nhân loại… lớn hơn dầu mỏ, vì mọi người trên hành tinh đều cần trí tuệ.”
– Sameer Dholakia, đối tác Bessemer Venture Partners, phát biểu/2025
Chi tiêu vốn tăng mạnh và làn sóng vay nợ mới đang hình thành
Nhu cầu hạ tầng AI khiến nhiều công ty tăng chi tiêu vốn và chuyển sang vay nợ quy mô lớn. Một số dự báo từ các tổ chức tài chính cho rằng vay nợ có thể còn tăng thêm hàng nghìn tỷ USD trong các năm tới.
Năm công ty lớn được cho là đang hướng tới khoảng 443 tỷ USD chi tiêu vốn trong năm nay. CreditSights ước tính con số này có thể lên 602 tỷ USD vào năm 2026, tăng 36% so với cùng kỳ năm trước.
Vì không phải công ty nào cũng có sẵn lượng tiền mặt tương ứng, họ đang vay nhiều: 121 tỷ USD nợ mới trong năm nay, cao gấp hơn bốn lần mức bình quân của 5 năm trước. Meta gọi vốn trái phiếu 30 tỷ USD, Alphabet huy động 25 tỷ USD và Oracle hoàn tất phát hành trái phiếu 18 tỷ USD.
Wall Street dự đoán đà vay sẽ tiếp tục. Morgan Stanley và JPMorgan ước tính hạ tầng AI có thể thúc đẩy thêm tới 1,5 nghìn tỷ USD vay nợ bổ sung của các công ty công nghệ. UBS dự báo phát hành nợ mới có thể lên tới 900 tỷ USD riêng trong năm 2026.
“Có điều gì đó vốn đã gây khó chịu cho một nhà đầu tư tín dụng về sự chuyển đổi mà chúng ta đang đối mặt, vì nó sẽ cần một lượng vốn khổng lồ.”
– Daniel Sorid, Trưởng chiến lược tín dụng hạng đầu tư Mỹ tại Citi, trao đổi với nhà đầu tư/2025
Nhà đầu tư bắt đầu lo ngại rủi ro tín dụng từ cơn sốt hạ tầng AI
Các chỉ báo thị trường như credit-default swap cho thấy tâm lý thận trọng tăng lên. Một số thương vụ và cam kết hạ tầng AI cũng bị soi xét về tính ràng buộc và khả năng thực thi.
Credit-default swaps của Oracle được mô tả đang ở mức cao nhất nhiều năm. Ngoài ra, một thị trường giao dịch bảo hiểm rủi ro cho Meta bắt đầu có thanh khoản từ cuối tháng 10 lần đầu tiên.
Trong mùa thu, OpenAI công bố các quan hệ đối tác với tổng giá trị “headline commitments” khoảng 1,4 nghìn tỷ USD chỉ trong hai tháng.
Các mốc được nêu gồm: tháng 9 là thỏa thuận 100 tỷ USD với Nvidia, tháng 10 là các thỏa thuận nguồn cung chip với AMD và Broadcom, tháng 11 là hợp đồng cloud đầu tiên với Amazon Web Services.
“Chúng tôi phải làm điều này… nếu thực sự muốn mở rộng để phục vụ toàn nhân loại, đây là điều chúng tôi phải làm.”
– Greg Brockman, Chủ tịch OpenAI, trả lời CNBC/2025
OpenAI phản hồi tranh cãi: cam kết, vốn vay và bài toán điện năng
OpenAI thừa nhận nhu cầu hạ tầng là bắt buộc, cân nhắc tài trợ bằng nợ và đã khảo sát hàng trăm địa điểm. Tuy vậy, theo CFO Sarah Friar, điểm nghẽn cốt lõi của việc mở rộng trung tâm dữ liệu là nguồn điện.
Một số nhà phân tích hoài nghi về mức độ ràng buộc trong các “cam kết” của OpenAI. Gil Luria (D.A. Davidson) cho rằng các cam kết có khả năng khó thực hiện và sau đó được diễn giải là “khung hợp tác”.
Trong bối cảnh đó, cổ phiếu Oracle giảm 23% trong tháng 11, được mô tả là tháng tệ nhất kể từ năm 2001.
Sarah Friar phản biện rằng giai đoạn đầu của web cũng từng bị cho là xây “quá nhiều hạ tầng”. Bà nói OpenAI đang xem xét tài trợ bằng nợ lần đầu và đã rà soát hơn 800 địa điểm tiềm năng trên khắp Bắc Mỹ.
Friar nhấn mạnh: vấn đề thực sự không phải tiền. Đó là điện năng. Khi compute và GPU tăng nhanh, khả năng tiếp cận nguồn điện ổn định trở thành điều kiện tiên quyết để đưa các cụm AI vào vận hành.
“Nút thắt thực sự không phải tiền… mà là điện.”
– Sarah Friar, CFO OpenAI, phỏng vấn tại West Texas/2025
SoftBank tăng cường nguồn lực cho hạ tầng AI của OpenAI
Một diễn biến đáng chú ý là SoftBank thực hiện thương vụ lớn với DigitalBridge và bán toàn bộ cổ phần Nvidia để huy động vốn cho cam kết đầu tư vào OpenAI, phản ánh mức độ cạnh tranh quyết liệt trong cuộc đua hạ tầng AI.
Cuối tháng 12, Masayoshi Son (SoftBank) mua DigitalBridge với giá 4 tỷ USD. Để có tiền và tài trợ cho cam kết 40 tỷ USD với OpenAI, ông bán toàn bộ cổ phần Nvidia mà SoftBank nắm giữ.
Sau đó tại một diễn đàn ở Tokyo, ông cho biết mình “đã khóc” vì phải bán số cổ phiếu này, cho thấy áp lực huy động vốn lớn khi bước vào chu kỳ đầu tư hạ tầng AI.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao OpenAI phải xây trung tâm dữ liệu quy mô gigawatt?
Vì AI hiện đại cần compute và điện năng cực lớn để huấn luyện và vận hành mô hình ở quy mô người dùng toàn cầu. Theo CFO Sarah Friar, cụm Abilene có thể vượt 1 gigawatt, nhằm phục vụ nhu cầu compute dự kiến đưa lên mạng từ 2026 trở đi.
Mỗi địa điểm trong chương trình Stargate của OpenAI tốn bao nhiêu?
Nội dung cho biết mỗi địa điểm có chi phí khoảng 50 tỷ USD, và tổng quy mô chương trình Stargate gần 850 tỷ USD trên tất cả địa điểm.
Những công ty nào đang chạy đua xây hạ tầng AI tương tự?
Các ví dụ được nêu gồm Meta (Hyperion ở Louisiana), Google (khởi công tại Arkansas), xAI của Elon Musk (Colossus và Colossus 2 ở Memphis) và Microsoft (đầu tư hơn 7 tỷ USD tại Wisconsin).
Vì sao thị trường tín dụng và nhà đầu tư bắt đầu lo lắng?
Chi tiêu vốn tăng nhanh khiến vay nợ phình to, trong khi hiệu quả kinh tế của các dự án AI cần thời gian kiểm chứng. Nội dung đề cập CDS của Oracle lên mức cao nhiều năm và thị trường bảo hiểm rủi ro cho Meta bắt đầu có thanh khoản, phản ánh mức độ thận trọng tăng lên.
OpenAI nói “điểm nghẽn” lớn nhất của hạ tầng AI là gì?
OpenAI cho rằng nút thắt thực sự là điện năng. CFO Sarah Friar nói vấn đề không phải tiền, mà là khả năng tiếp cận nguồn điện đủ lớn và ổn định để vận hành các cụm trung tâm dữ liệu AI.