Nhà Trắng yêu cầu HieFo Corp. hoàn trả các tài sản bán dẫn đã mua từ Emcore vì giao dịch do một công dân Trung Quốc kiểm soát bị đánh giá là đe dọa an ninh quốc gia.
Quyết định này cho thấy Mỹ tiếp tục siết các thương vụ công nghệ nhạy cảm, đồng thời diễn ra trong bối cảnh cạnh tranh chuỗi cung ứng chip và AI leo thang giữa Washington và Bắc Kinh.
- Mỹ buộc HieFo hoàn tác thương vụ mua tài sản chip từ Emcore do rủi ro an ninh quốc gia.
- Cfius yêu cầu bán lại toàn bộ tài sản nhận được và đảo ngược giao dịch đã thực hiện phần lớn trong năm 2024.
- Trung Quốc thúc đẩy tự chủ bán dẫn, yêu cầu tối thiểu 50% thiết bị sản xuất chip phải có nguồn gốc nội địa khi mở rộng công suất.
Mỹ buộc HieFo hoàn trả tài sản bán dẫn đã mua từ Emcore
Nhà Trắng yêu cầu HieFo Corp. trả lại các tài sản bán dẫn đã mua từ Emcore sau khi đánh giá giao dịch do thực thể bị cho là do công dân Trung Quốc kiểm soát có thể gây rủi ro cho an ninh quốc gia.
Theo quyết định được công bố, chính phủ Mỹ đang buộc HieFo phải hoàn trả tài sản đã mua. HieFo là doanh nghiệp đăng ký tại Delaware, nhưng giới chức nói rằng một công dân Trung Quốc đã thành lập và kiểm soát công ty, tạo ra vấn đề an ninh.
Hai doanh nghiệp cho biết họ đã hoàn tất phần lớn thương vụ trong năm 2024. Giá trị giao dịch được nêu là gần 3 triệu USD. Động thái này nhấn mạnh ưu tiên của Mỹ trong việc hạn chế chuyển giao công nghệ bán dẫn nhạy cảm qua các cấu trúc sở hữu hoặc kiểm soát có yếu tố nước ngoài.
Các chuyên gia bán dẫn nhận định công nghệ của Emcore có tiềm năng phục vụ mục đích quân sự và cũng có thể cải thiện hệ thống máy tính AI. Đây là điểm khiến chính quyền Mỹ lo ngại hơn, do bán dẫn là hạ tầng cốt lõi cho cả năng lực quốc phòng lẫn năng lực tính toán phục vụ AI.
Tại thời điểm công bố, HieFo và Emcore chưa đưa ra bình luận về quyết định.
Cfius yêu cầu đảo ngược hoàn toàn giao dịch
Cfius đã rà soát thương vụ và kết luận HieFo phải bán lại toàn bộ tài sản nhận từ Emcore, đồng thời hoàn tác giao dịch để xử lý rủi ro an ninh.
Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (Cfius) là cơ quan liên ngành xem xét các khoản đầu tư, mua bán có yếu tố nước ngoài nhằm phát hiện và giảm thiểu rủi ro an ninh quốc gia. Trong trường hợp này, Cfius yêu cầu HieFo thoái lại mọi tài sản đã mua và “hoàn nguyên” giao dịch.
Về logic quản trị rủi ro, yêu cầu hoàn tác thường được sử dụng khi các biện pháp khắc phục (ví dụ giới hạn tiếp cận dữ liệu, tách vận hành, hoặc điều kiện giám sát) bị đánh giá là không đủ để kiểm soát các nguy cơ liên quan đến công nghệ trọng yếu.
Chính sách công nghệ Mỹ với Trung Quốc phát đi tín hiệu trái chiều
Mỹ vừa có các bước nới lỏng có điều kiện trong thương mại công nghệ, vừa tiếp tục chặn một số xuất khẩu và đầu tư khi liên quan đến an ninh.
Nội dung cho thấy chính sách công nghệ với Trung Quốc tồn tại hai xu hướng song song: giảm căng thẳng trong một số đàm phán thương mại, nhưng vẫn duy trì các rào cản cho các hạng mục nhạy cảm. Điều này phản ánh ranh giới “được phép” thay đổi theo mục đích sử dụng cuối và đánh giá rủi ro.
Ví dụ được nêu là việc cho phép Nvidia bán chip AI H200 cho “khách hàng được phê duyệt” tại Trung Quốc kèm điều kiện Nvidia phải nộp 15% doanh thu từ các khoản bán đó cho chính phủ. Một số nghị sĩ, trong đó có Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, phản đối vì lo ngại tác động tới an ninh quốc gia.
Cùng câu chuyện, phía Trung Quốc được cho là đã không tiếp nhận chip H200, thay vào đó lựa chọn chất bán dẫn sản xuất trong nước. Dù thế, bức tranh tổng thể vẫn là Mỹ tiếp tục xem bán dẫn và AI là lĩnh vực cần kiểm soát chặt các dòng chảy công nghệ.
Bắc Kinh thúc đẩy tự chủ bằng yêu cầu 50% thiết bị nội địa khi mở rộng sản xuất chip
Trung Quốc yêu cầu các hãng chip dùng tối thiểu 50% thiết bị nội địa khi bổ sung công suất mới, qua đó giảm phụ thuộc công nghệ nước ngoài ngay cả khi vẫn có thể mua hợp pháp từ các nước khác.
Theo thông tin từ ba người am hiểu chính sách được Reuters dẫn lại, yêu cầu này áp dụng khi doanh nghiệp xin phê duyệt xây mới hoặc mở rộng nhà máy. Quy định không được công bố công khai, nhưng quan chức được cho là đã thông tin tới doanh nghiệp trong các tháng gần đây. Doanh nghiệp phải chứng minh qua hồ sơ đấu thầu mua sắm rằng thiết bị do Trung Quốc sản xuất chiếm từ một nửa trở lên.
Đây được xem là một trong những bước đi mạnh nhất nhằm cắt giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài. Nỗ lực tăng tốc sau khi Mỹ siết kiểm soát xuất khẩu năm 2023, cấm bán chip AI tiên tiến và thiết bị bán dẫn cho Trung Quốc. Dù các hạn chế của Mỹ tập trung vào công cụ tinh vi nhất, yêu cầu “50%” khiến nhà sản xuất ưu tiên nhà cung cấp nội địa ngay cả khi vẫn có thể mua thiết bị từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu.
Điều tra của USTR và lộ trình thuế quan chip: giữ 0% trong 18 tháng
Mỹ công bố kết luận điều tra về lĩnh vực bán dẫn của Trung Quốc và chưa áp thuế nhập khẩu chip ngay, giữ mức 0% trong 18 tháng trước khi tăng vào ngày 23/06/2027.
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã công bố kết luận từ cuộc điều tra kéo dài gần một năm về ngành bán dẫn Trung Quốc. Cuộc điều tra được khởi động dưới thời Tổng thống Biden trong những tuần cuối nhiệm kỳ, và để lại cho chính quyền kế nhiệm lựa chọn phương án triển khai.
Nội dung cũng đề cập một thỏa thuận thương mại giữa Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc giúp trấn an thị trường toàn cầu. Tuy vậy, chính phủ chưa áp thuế mới với chip nhập khẩu ngay lập tức: thuế suất giữ ở mức 0% trong 18 tháng.
Mốc ngày được nêu là 23/06/2027, khi thuế sẽ tăng lên mức mà chính phủ sẽ công bố ít nhất 30 ngày trước đó. Một thông báo trên Federal Register mô tả nỗ lực thống trị bán dẫn của Trung Quốc là “không hợp lý và gây gánh nặng hoặc hạn chế thương mại của Mỹ, do đó có thể bị xử lý”.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Mỹ buộc HieFo hoàn trả tài sản bán dẫn đã mua từ Emcore?
Giới chức Mỹ cho rằng HieFo do một công dân Trung Quốc thành lập và kiểm soát, khiến thương vụ mua tài sản bán dẫn từ Emcore tạo rủi ro an ninh quốc gia, đặc biệt do công nghệ có thể liên quan ứng dụng quân sự và AI.
Cfius là gì và vai trò của cơ quan này trong vụ việc?
Cfius là Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ, cơ quan rà soát các thương vụ có yếu tố nước ngoài để đánh giá rủi ro an ninh. Trong vụ này, Cfius yêu cầu đảo ngược giao dịch và HieFo phải bán lại toàn bộ tài sản nhận từ Emcore.
Yêu cầu “50% thiết bị nội địa” của Trung Quốc tác động thế nào tới chuỗi cung ứng chip?
Yêu cầu này buộc các hãng chip ưu tiên nhà cung cấp thiết bị nội địa khi mở rộng công suất, giảm phụ thuộc vào thiết bị từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu, ngay cả khi việc mua từ nước ngoài vẫn hợp pháp.