CEO Coinbase Brian Armstrong bảo vệ mô hình content coin và creator coin trên Base và Zora, nhấn mạnh cơ chế liquidity pool giúp nhu cầu mua content coin truyền sang creator coin, bất chấp chỉ trích rằng hệ thống hiện tại mang tính “zero-sum” và phụ thuộc chủ yếu vào đầu cơ.
Tranh luận bùng lên khi một cựu kỹ sư Coinbase cho rằng coin nội dung chỉ bền vững nếu tạo doanh thu và chia sẻ cho holder, trong lúc một trường hợp creator token sụt mạnh làm dấy lên lo ngại về tính dài hạn của các thử nghiệm SocialFi.
- Armstrong nói mua content coin có thể tạo lực mua lên creator coin nhờ liên kết qua liquidity pool.
- Quan điểm phản biện cho rằng nếu không có doanh thu bên ngoài và cơ chế chia sẻ, mô hình dễ trở thành trò chơi đầu cơ “zero-sum”.
- Trường hợp token của Nick Shirley sụt 67% là tín hiệu cảnh báo về rủi ro cấu trúc và nhu cầu chứng minh khả năng kiếm tiền bền vững.
Mô hình content coin và creator coin chỉ bền vững khi có doanh thu chia sẻ
Content coin/creator coin có giá trị bền vững khi nội dung hoặc hệ sinh thái của creator tạo doanh thu thực và có cơ chế chia sẻ doanh thu đó cho người nắm giữ, thay vì chỉ dựa vào mua-bán giữa nhà đầu cơ.
Hish Bouabdallah, nhà sáng lập Tribes Protocol và cựu staff software engineer tại Coinbase, cho rằng mô hình content coin/creator coin hiện được vận hành trên Zora và Base khó bền vững nếu thiếu dòng tiền thực trả về cho holder.
Trên X, ông viết rằng vấn đề không nằm ở khái niệm coin nội dung hay coin creator mà ở cách triển khai hiện tại. Theo ông, “content coin chỉ có giá trị thật khi tạo doanh thu và chia sẻ doanh thu đó cho người nắm giữ”, và các bài đăng văn bản ngắn thường không tạo được điều này, trong khi mô hình quảng cáo video hoặc nhạc trực tuyến có thể tạo doanh thu từ bên ngoài.
Ông cũng phân biệt creator coin với content coin: creator coin “nên đại diện cho quyền hưởng trên toàn bộ chồng doanh thu của creator” như tài trợ, truyền thông, sản phẩm và dự án tương lai. Ông đánh giá xây dựng đúng mô hình khó hơn nhưng khả thi, và trong nhiều trường hợp “project coin” có thể hợp lý hơn creator coin.
Armstrong khẳng định liquidity pool khiến mua content coin tạo nhu cầu cho creator coin
Armstrong cho biết người mua content coin thực tế đang tạo tác động kinh tế lên creator coin vì hai loại token được liên kết qua liquidity pool, khiến nhu cầu có thể truyền từ content coin sang creator coin.
Trong phản hồi trực tiếp với Bouabdallah, Armstrong lập luận rằng người mua content coin “có” tạo ra kinh tế hoặc nhu cầu đối với creator coin nền tảng vì “chúng được liên kết thông qua liquidity pool”. Bài phản hồi của Armstrong được đăng tại X của Brian Armstrong.
Hệ thống được mô tả vận hành theo cấu trúc ghép cặp lồng nhau trên Zora, một nền tảng social phi tập trung xây dựng trên Base (Ethereum Layer 2 của Coinbase). Theo đó, content coin được ghép cặp với creator coin trong các liquidity pool Uniswap V4, còn creator coin được ghép cặp với ZORA, token gốc của nền tảng.
Theo phần giải thích kỹ thuật Armstrong chia sẻ, hoạt động mua content coin có thể tạo lực mua lên creator coin thông qua cơ chế multi-hop swap, tức lệnh hoán đổi bắc cầu qua các cặp thanh khoản liên quan.
Phản biện “zero-sum”: nếu chỉ có người mua sau trả cho người mua trước thì rủi ro cao
Phe phản biện cho rằng nếu lợi nhuận của holder chỉ đến từ việc bán lại cho người đến sau, mô hình mang tính “zero-sum” và người bán cuối cùng có thể chịu rủi ro lớn, trừ khi có doanh thu ngoại sinh chảy vào.
Bouabdallah vẫn không bị thuyết phục và cho rằng mô hình hiện tại phụ thuộc hoàn toàn vào đầu cơ. Ông lập luận rằng để holder hiện thực hóa lợi nhuận (hoặc thua lỗ) thì phải bán, khiến “giá trị là zero-sum” và “người bán cuối cùng sẽ mắc kẹt”.
Ông đối chiếu với YouTube: theo lập luận này, YouTube vận hành vì doanh thu đến từ các bên ngoại sinh, khi nhà quảng cáo trả tiền trong trường hợp giá trị thực được tạo ra cho người xem.
Bài đăng Bouabdallah trên X có thể xem tại chuỗi thảo luận của Hish Bouabdallah.
Trường hợp Nick Shirley cho thấy rủi ro khi nhu cầu không đến từ người dùng mới
Token creator của YouTuber Nick Shirley giảm 67% từ mức định giá đỉnh khoảng 9 triệu USD xuống khoảng 3 triệu USD vào ngày 1/1, trở thành ví dụ điển hình về rủi ro cấu trúc của creator coin khi lực cầu chủ yếu đến từ giao dịch nội bộ on-chain.
Làn sóng chỉ trích tăng lên sau cú sụt này, vì trước đó token từng được Armstrong khen ngợi như bằng chứng cho khả năng “kiếm tiền on-chain” tốt hơn. Tuy nhiên, cú giảm mạnh khiến nhiều người đặt câu hỏi về độ bền của cơ chế định giá.
Dữ liệu on-chain được trích trong tranh luận cho thấy Shirley thu về khoảng 41.600–65.000 USD tiền creator royalties dù giá giảm, trong khi phần lớn khối lượng giao dịch đến từ các trader on-chain sẵn có thay vì người dùng mới. Điều này làm dấy lên nghi vấn rằng dòng tiền chủ yếu xoay vòng trong nhóm đầu cơ, thay vì mở rộng tệp người dùng trả tiền cho nội dung.
“Nếu đã có thời điểm mà các content coin, các creator coin có thể hoạt động, thì đó là Nick Shirley, ngay tại đây, ngay bây giờ, trong khoảnh khắc này. Và nó đã không hoạt động.”
– notthreadguy, trader và nhà sáng tạo nội dung, trích X
SocialFi đang bị kiểm tra năng lực tạo doanh thu, không chỉ tạo thanh khoản
Tranh luận Armstrong–Bouabdallah phản ánh bài kiểm tra cốt lõi của SocialFi: liệu token hóa có tạo ra doanh thu bền vững và chia sẻ giá trị, hay chủ yếu kích hoạt giao dịch dựa trên kỳ vọng tăng giá.
Các quan điểm trái chiều đang hình thành trong SocialFi, lĩnh vực cố gắng kết hợp mạng xã hội với tài chính phi tập trung. Bức tranh chung hiện mang tính thử nghiệm, và nhiều nền tảng vẫn loay hoay bài toán kiếm tiền.
Một số nền tảng trong mảng social blockchain đã phải điều chỉnh trọng tâm sản phẩm. Ví dụ, các dự án như Farcaster được nhắc đến như trường hợp giảm bớt tính năng mạng xã hội để tập trung hơn vào ví và giao dịch crypto, do gặp khó trong thương mại hóa.
Những người ủng hộ token hóa SocialFi tin rằng nó mở ra cách mới để creator kiếm tiền, đồng thời giúp khán giả có thêm động lực tham gia và “đến gần” thương hiệu hơn bằng việc sở hữu một phần nội dung. Ngược lại, phe hoài nghi cho rằng nhiều thử nghiệm dựa vào hype và trading nhiều hơn doanh thu bền vững, và đây là vấn đề mà các hệ như Base cần giải quyết nếu muốn mô hình đi đường dài.
Những câu hỏi thường gặp
Content coin khác gì creator coin?
Content coin gắn với một nội dung cụ thể (ví dụ một bài đăng), còn creator coin được kỳ vọng đại diện rộng hơn cho hệ doanh thu của creator. Theo lập luận trong tranh luận, creator coin “đúng nghĩa” nên có cơ chế hưởng lợi từ nhiều nguồn như tài trợ, sản phẩm và dự án tương lai.
Vì sao nhiều người nói mô hình hiện tại dễ “zero-sum”?
Lập luận “zero-sum” cho rằng nếu holder chỉ kiếm lời khi bán lại cho người mua sau, thì hệ thống không có dòng tiền ngoại sinh. Khi đó lợi nhuận của người này là thua lỗ của người khác, và người bán cuối cùng có thể chịu rủi ro lớn.
Armstrong giải thích nhu cầu giữa content coin và creator coin được liên kết như thế nào?
Armstrong nói mua content coin có thể tạo lực mua lên creator coin vì chúng được liên kết qua liquidity pool. Trên Zora/Base, content coin ghép cặp với creator coin trong Uniswap V4, còn creator coin ghép cặp với ZORA, tạo cơ chế hoán đổi nhiều bước (multi-hop).
Trường hợp Nick Shirley cho thấy điều gì về creator coin?
Token của Nick Shirley giảm 67% từ mức định giá đỉnh khoảng 9 triệu USD xuống khoảng 3 triệu USD vào ngày 1/1. Dữ liệu cũng cho thấy creator vẫn nhận được 41.600–65.000 USD royalties, trong khi phần lớn volume đến từ trader on-chain sẵn có, làm nổi bật rủi ro khi cầu không đến từ người dùng mới hoặc doanh thu thực.