Phán quyết của tòa án Hà Lan đã tước quyền kiểm soát Nexperia khỏi Wingtech (do Trung Quốc hậu thuẫn), khiến chuỗi cung ứng chip bị chia cắt giữa Hà Lan và nhà máy Quảng Đông, tạo rủi ro gián đoạn nghiêm trọng.
Vụ việc trở thành điểm nóng trong cuộc cạnh tranh công nghệ giữa châu Âu và Trung Quốc, khi Hà Lan siết quy định an ninh quốc gia còn phía Trung Quốc phản ứng bằng hạn chế xuất khẩu. Hệ quả lan sang ngành ô tô, vốn phụ thuộc lớn vào nguồn chip ổn định.
- Tòa án Hà Lan chuyển quyền kiểm soát Nexperia sang nhóm ủy thác Hà Lan và đình chỉ quyền của Wingtech.
- Nexperia bị “tách đôi” giữa Hà Lan và cơ sở Quảng Đông, làm đứt gãy dòng wafer và tín dụng.
- Ngành ô tô chịu tác động tức thì, trong khi Hà Lan và Trung Quốc leo thang biện pháp quản lý và đáp trả.
Phán quyết tại Hà Lan khiến Nexperia bị chia tách và dòng wafer sang Trung Quốc bị chặn
Phán quyết của tòa án Hà Lan đình chỉ quyền của Wingtech và giao Nexperia cho đội ngũ ủy thác Hà Lan, dẫn đến việc phía Hà Lan dừng chuyển wafer sang Trung Quốc, khiến hợp tác với nhà máy Quảng Đông bị đứt đoạn.
Sự việc bắt đầu từ tháng 10, khi tòa án Hà Lan ra phán quyết bất lợi cho Wingtech Technology, đơn vị sở hữu Nexperia từ năm 2019. Tòa trao quyền điều hành cho một nhóm “ủy thác” người Hà Lan và tạm dừng các quyền của Wingtech đối với doanh nghiệp.
Ngay sau đó, hoạt động của Nexperia bị chia thành hai phần: bộ phận tại Hà Lan và cơ sở sản xuất lớn ở Quảng Đông. Cơ sở tại Quảng Đông được mô tả là trung thành với Wingtech và sản xuất hơn 50 tỷ chip mỗi năm.
Tòa cho rằng Wingtech đã bí mật chuyển công nghệ từ châu Âu sang Trung Quốc. Phán quyết cũng loại nhà sáng lập Wingtech, ông Zhang Xuezheng, khỏi vị trí CEO, với lập luận ông rút nguồn lực từ Nexperia và chuyển sang các doanh nghiệp khác của mình. Wingtech phủ nhận các cáo buộc này.
Ngân hàng rút các khoản tín dụng, làm căng thẳng thanh khoản dù công ty nói “không nợ”
Sau phán quyết, các ngân hàng rút hàng trăm triệu USD, gồm cả hạn mức tín dụng 800 triệu USD chưa sử dụng, làm điều kiện tài chính xấu đi dù đại diện Nexperia nói công ty vẫn không có nợ và còn thanh khoản mạnh.
Khi phía Hà Lan dừng chuyển wafer sang Trung Quốc, cơ sở Quảng Đông cắt hợp tác. Cùng lúc, các ngân hàng rút các đường tín dụng, khiến dòng tiền bị siết nhanh, bất kể tuyên bố của đại diện công ty rằng Nexperia vẫn “không nợ và có vị thế thanh khoản mạnh”.
Trong các chuỗi cung ứng bán dẫn, wafer là đầu vào then chốt, nên việc gián đoạn vận chuyển có thể khiến lịch giao chip bị kéo dài và làm tăng chi phí ứng phó, đặc biệt nếu hai đầu vận hành theo cơ chế quản trị khác nhau và không còn phối hợp.
Phiên điều trần mới có thể kéo dài tranh chấp nhiều năm
Tòa án Amsterdam đang cân nhắc mở cuộc điều tra về cách Nexperia được vận hành; nếu điều tra được chấp thuận, vụ việc có thể kéo dài nhiều năm, còn nếu không, Wingtech có thể có cơ hội giành lại phần sở hữu.
Một phiên điều trần mới được nêu ra với trọng tâm là liệu tòa án có chỉ định điều tra cách công ty được điều hành hay không. Kịch bản điều tra khiến quá trình pháp lý kéo dài, còn kịch bản không điều tra mở ra khả năng Wingtech lấy lại phần lợi ích.
Dù diễn biến theo hướng nào, cả hai phía đều chuẩn bị cho tình huống xấu nhất, bởi rủi ro lớn nhất nằm ở sự bất định: hoạt động sản xuất, hợp đồng dài hạn và kế hoạch đầu tư đều bị treo khi cấu trúc kiểm soát chưa rõ ràng.
Ngành ô tô chịu tác động trực tiếp khi nguồn chip thiếu hụt và chi phí logistics tăng
Thiếu hụt và gián đoạn cung ứng chip khiến các hãng ô tô và nhà cung cấp phải dừng hoặc giảm sản xuất, tìm nguồn thay thế và thậm chí vận chuyển wafer xuyên lục địa, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian đáp ứng.
Chuỗi tác động được mô tả là lan mạnh sang ngành ô tô: Honda đóng cửa một số nhà máy, Volkswagen gấp rút tìm nguồn chip, ZF Friedrichshafen cắt giảm sản lượng. Bosch phải bay wafer giữa các châu lục để duy trì dây chuyền lắp ráp, một giải pháp vừa đắt đỏ vừa chậm.
Trong bối cảnh xe hiện đại sử dụng nhiều chip cho điều khiển động cơ, an toàn và hệ thống hỗ trợ lái, chỉ một mắt xích wafer bị đứt có thể khiến nhiều nhà máy rơi vào trạng thái “thiếu một linh kiện, đứng cả dây chuyền”.
Hà Lan siết an ninh quốc gia, Trung Quốc đáp trả bằng hạn chế xuất khẩu
Chính phủ Hà Lan áp quy định mới vì lý do an ninh quốc gia, còn Trung Quốc đáp trả bằng việc chặn xuất khẩu của Nexperia; dù một số lô hàng sau đó hoạt động lại, áp lực với phía Hà Lan vẫn tiếp diễn.
Vai trò của chính phủ trở nên rõ ràng khi Hà Lan viện dẫn an ninh quốc gia để bổ sung quy định mới liên quan đến vụ việc. Thông tin chi tiết được nêu trong tài liệu chính thức của chính phủ tại liên kết: thư gửi Quốc hội về các diễn biến mới nhất liên quan Nexperia.
Ở chiều ngược lại, Trung Quốc chặn xuất khẩu của Nexperia. Dù một số chuyến hàng được nối lại sau đó, việc gây sức ép để Hà Lan “lùi bước” được mô tả là chưa dừng lại, khiến rủi ro chính sách tiếp tục phủ bóng lên chuỗi cung ứng.
“Chúng tôi đang tiến hành ‘tự cứu sản xuất’ sau ‘sự can thiệp không phù hợp của chính phủ Hà Lan’.”
– Ruby Yang, Chủ tịch Wingtech
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Nexperia bị tòa án Hà Lan tước khỏi quyền kiểm soát của Wingtech?
Tòa án Hà Lan đình chỉ quyền của Wingtech và giao quyền kiểm soát cho nhóm ủy thác Hà Lan, với lập luận có rủi ro liên quan đến việc chuyển công nghệ và cách sử dụng nguồn lực trong Nexperia; Wingtech phủ nhận cáo buộc.
Điều gì khiến chuỗi cung ứng chip bị “đóng băng” trong vụ Nexperia?
Sau phán quyết, phía Hà Lan dừng chuyển wafer sang Trung Quốc, cơ sở Quảng Đông cắt hợp tác, và các ngân hàng rút các khoản tín dụng, khiến cả dòng vật tư lẫn tài chính bị siết đồng thời.
Ngành ô tô bị ảnh hưởng ra sao?
Các hãng ô tô và nhà cung cấp phải dừng hoặc giảm sản xuất và tìm nguồn chip thay thế. Một số doanh nghiệp phải tăng chi phí logistics, như vận chuyển wafer xuyên lục địa, để duy trì dây chuyền lắp ráp.
Phiên điều trần mới tại Amsterdam có thể dẫn tới kết quả gì?
Nếu tòa quyết định mở điều tra cách Nexperia được vận hành, tranh chấp có thể kéo dài nhiều năm. Nếu không mở điều tra, Wingtech có thể có cơ hội giành lại phần sở hữu.
Vai trò của chính phủ Hà Lan và phản ứng của Trung Quốc là gì?
Hà Lan áp quy định mới với lý do an ninh quốc gia. Trung Quốc đáp trả bằng việc chặn xuất khẩu của Nexperia; dù một số lô hàng sau đó được nối lại, căng thẳng và áp lực chính sách vẫn tiếp diễn.