CEO Helius Labs, Mert Mumtaz, cho rằng mô hình “program” của Solana an toàn hơn về mặt nền tảng cho phát triển AI so với mô hình “interface” trên các blockchain dựa EVM.
Nhận định này xuất hiện khi AI và blockchain đang hội tụ mạnh, với kỳ vọng AI trở thành một thị trường rất lớn và các nền tảng smart contract cạnh tranh để thu hút nhà phát triển, tooling và dòng vốn.
- Mert Mumtaz cho rằng Solana có kiến trúc program giúp tái sử dụng hạ tầng tốt hơn, từ đó giảm bề mặt rủi ro khi phát triển bằng AI.
- Khác biệt kỹ thuật cốt lõi: Solana tách code và dữ liệu (accounts), còn EVM gộp code và state trong từng contract.
- Ý kiến phản biện nhấn mạnh lợi thế của Ethereum nằm ở tooling trưởng thành, chuẩn hóa, kiểm thử bảo mật và khả năng “money lego”.
Solana được cho là an toàn hơn cho phát triển AI nhờ mô hình program
Mumtaz lập luận rằng Solana cho phép tái sử dụng các chương trình đã có cho các chức năng lõi, nhờ đó giảm nhu cầu triển khai contract mới và giảm rủi ro bảo mật khi AI hỗ trợ viết code.
Theo bài đăng trên X, Mumtaz cho rằng thay vì phải viết và triển khai contract mới cho hầu hết ứng dụng như trên nhiều mạng EVM, nhà phát triển Solana có thể tận dụng các “pipeline” sẵn có cho tạo token, swap và chuyển token. Điều này có thể rút ngắn vòng đời phát triển và giảm số lần phải audit lặp lại cho cùng nhóm chức năng nền tảng.
Các bình luận của Mumtaz được chia sẻ tại đây: bài đăng của Mert Mumtaz trên X. Trong bối cảnh rộng hơn, UNCTAD dự báo thị trường AI có thể vượt 4,8 nghìn tỷ USD vào năm 2033, và blockchain được kỳ vọng sẽ chiếm một phần trong hệ sinh thái này.
Mumtaz cũng nhấn mạnh rằng với AI, việc tích hợp các thành phần như swap, “token hooks” hay luồng xử lý có thể được thực hiện nhanh “chỉ với vài prompts”, từ đó tăng tốc tạo sản phẩm. Tuy nhiên, tốc độ viết code không tự động đồng nghĩa với tốc độ triển khai an toàn, nhất là khi smart contract liên quan trực tiếp tài sản.
Khác biệt kỹ thuật giữa Solana và Ethereum nằm ở cách tổ chức code và dữ liệu
Solana tách biệt chương trình (code) và dữ liệu (accounts), còn EVM gộp code và state trong một smart contract, khiến nhiều trường hợp phải triển khai contract mới cho từng ứng dụng.
Trên Solana, dữ liệu chương trình được lưu trong các account riêng, cho phép một program thao tác qua nhiều account mà không cần triển khai nhiều bản contract cho các biến thể ứng dụng. Cách tổ chức này khuyến khích dùng lại program đã triển khai như “hạ tầng dùng chung”, đặc biệt với các thao tác lặp lại như phát hành token, chuyển token, hoặc tích hợp cơ chế swap.
Ngược lại, trong mô hình EVM, smart contract thường là một “đơn vị” chứa cả code và trạng thái. Khi ứng dụng cần logic khác hoặc trạng thái tách biệt, nhà phát triển thường triển khai contract mới hoặc triển khai các module bổ sung. Điều này làm phát sinh thêm bề mặt triển khai và yêu cầu kiểm thử/audit theo từng lần phát hành.
AI đang thu hẹp rào cản ngôn ngữ lập trình cho Solana
Mumtaz cho rằng AI làm giảm bất lợi lịch sử của Solana: viết smart contract bằng Rust thường khó hơn Solidity, và AI giúp thu hẹp khoảng cách năng lực phát triển.
Trong quan điểm của Mumtaz, Solidity “dễ nắm bắt” hơn so với các sắc thái của Rust trên Solana do Rust ở mức trừu tượng thấp hơn, khiến việc viết contract từng là rào cản lớn của hệ Solana. Khi công cụ AI hỗ trợ sinh code, giải thích lỗi và tạo cấu trúc dự án, “chi phí học” có thể giảm, giúp nhiều developer tiếp cận Solana nhanh hơn.
Tuy vậy, việc AI hỗ trợ viết code cũng có thể làm tăng nguy cơ “copy/paste” hoặc triển khai vội, nếu quy trình review, test và kiểm toán không theo kịp. Do đó, lợi thế lớn nhất của AI có thể nằm ở tăng năng suất, còn sự an toàn vẫn phụ thuộc vào tiêu chuẩn kiểm thử và thực hành bảo mật của đội ngũ.
Hệ sinh thái nhà phát triển Solana đang tăng trưởng mạnh
Dữ liệu a16z cho thấy Solana tăng mạnh về số lượng nhà phát triển và mức độ quan tâm của builder, củng cố luận điểm rằng hệ này đang thu hút nguồn lực để thử nghiệm các ứng dụng AI và smart contract.
Theo báo cáo State of Crypto 2025 của a16z, tính đến tháng 11/2025, Solana có hơn 17.700 developer. Nền tảng này cũng đứng số 1 về lượng nhà phát triển mới trong năm 2024, và ghi nhận hơn 3.200 nhà phát triển hoạt động hằng tháng trong năm 2025. Báo cáo cũng nêu mức tăng 78% về “builder interest” trong hai năm gần nhất.
Song song, các use case kết hợp AI với smart contract thường nhắm tới tự động hóa quyết định và làm hợp đồng “động” hơn trước các điều kiện thay đổi. Điều đó làm nổi bật vai trò của tooling, composability và tiêu chuẩn an toàn khi tích hợp dữ liệu/agent AI vào luồng giao dịch.
Nhận định “Solana phù hợp hơn cho AI” vẫn gây tranh luận
Một số ý kiến phản biện cho rằng lợi thế AI không “phụ thuộc chain”, trong khi phe ủng hộ Ethereum nhấn mạnh sức mạnh ở tooling trưởng thành, chuẩn hóa và composability đã được kiểm chứng.
Ở chiều ngược lại, người ủng hộ Cardano phản hồi rằng một blockchain xây dựng trên nghiên cứu phản biện đồng cấp, formal proofs, yêu cầu phần cứng thấp hơn và chạy Haskell có thể phù hợp cho AI hơn. Cuộc tranh luận cho thấy “phù hợp cho AI” có thể được hiểu theo nhiều tiêu chí: bảo mật hình thức, trải nghiệm developer, chi phí hạ tầng, hay độ trưởng thành của hệ công cụ.
William Mougayar (tác giả The Business Blockchain) phản biện trực tiếp các luận điểm của Mumtaz. Liên kết bài đăng: chuỗi phản hồi của William Mougayar trên X. Ông cho rằng lợi thế AI không mang tính “chain-specific”, và AI ưu tiên tooling trưởng thành, primitives chuẩn hóa, kiểm thử bảo mật và composability—những điểm Ethereum được xem là mạnh.
Mougayar cũng phản bác ý “không cần viết contract mới cho phần lõi như tạo/swap/chuyển token” bằng lập luận rằng điều này “trong thực tế cũng đúng với Ethereum”, vì nhiều ứng dụng tích hợp DEX, vault, lending market, hoặc AA module sẵn có mà không phải tạo primitives mới. Ông nêu kiến trúc “money lego” của Ethereum là ví dụ kinh điển về tái sử dụng thành phần đã audit.
“Lợi thế AI KHÔNG phụ thuộc vào từng blockchain.”
– William Mougayar, tác giả The Business Blockchain, bài đăng trên X
“AI ưu tiên tooling trưởng thành, primitives chuẩn hóa, kiểm thử bảo mật và composability… Viết code nhanh hơn không đồng nghĩa triển khai an toàn nhanh hơn.”
– William Mougayar, tác giả The Business Blockchain, bài đăng trên X
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Mert Mumtaz nói mô hình Solana an toàn hơn cho phát triển AI?
Ông cho rằng Solana khuyến khích tái sử dụng các program/hạ tầng sẵn có cho chức năng lõi (tạo token, swap, chuyển token), giúp giảm số lần triển khai contract mới và giảm nhu cầu audit lặp lại—từ đó có thể hạn chế rủi ro khi AI tham gia tăng tốc viết code.
Khác nhau quan trọng nhất giữa Solana và EVM/Ethereum là gì?
Solana tách code và dữ liệu, lưu dữ liệu chương trình trong các account riêng; một program có thể hoạt động qua nhiều account. EVM thường gộp code và state trong từng contract, nên nhiều trường hợp phải triển khai contract mới cho ứng dụng/biến thể khác.
Dữ liệu nào cho thấy hệ sinh thái developer Solana đang tăng trưởng?
Theo báo cáo State of Crypto 2025 của a16z: đến tháng 11/2025 Solana có hơn 17.700 developer, dẫn đầu về nhà phát triển mới năm 2024, có hơn 3.200 developer hoạt động hằng tháng trong 2025, và “builder interest” tăng 78% trong hai năm.
Phe ủng hộ Ethereum phản biện luận điểm “Solana phù hợp cho AI” như thế nào?
William Mougayar cho rằng lợi thế AI không phụ thuộc chain; AI ưu tiên tooling trưởng thành, chuẩn hóa, kiểm thử bảo mật và composability—các điểm Ethereum mạnh. Ông cũng nói việc tái sử dụng thành phần đã audit (DEX, vault, lending, AA) là phổ biến trên Ethereum nhờ kiến trúc “money lego”.