Ngân hàng Trung ương Séc (CNB) đã trở thành ngân hàng trung ương đầu tiên trên thế giới trực tiếp mua tiền điện tử, mở ra tiền lệ mới cho việc đưa tài sản số vào bảng cân đối kế toán quốc gia.
Động thái thử nghiệm này diễn ra trong bối cảnh nhiều ngân hàng trung ương cân nhắc đa dạng hóa dự trữ trước bất ổn tài chính toàn cầu, sự dịch chuyển khỏi USD và mức độ hợp pháp hóa Bitcoin ngày càng tăng trong hệ thống tài chính.
- CNB là ngân hàng trung ương đầu tiên trực tiếp mua crypto, với danh mục thử nghiệm 1 triệu USD.
- Nhiều quốc gia cân nhắc Bitcoin như tài sản dự trữ mới trước xu hướng đa dạng hóa và giảm phụ thuộc USD.
- Các lập luận ủng hộ gồm tính khan hiếm, thanh khoản, tương quan thấp và biến động Bitcoin giảm theo thời gian.
CNB trực tiếp mua crypto và lập danh mục thử nghiệm tài sản số
CNB xác nhận đã lập danh mục thử nghiệm tài sản số dựa trên blockchain, bao gồm Bitcoin, một stablecoin neo USD và tiền gửi được token hóa.
Giữa tháng 11/2025, CNB chính thức trở thành ngân hàng trung ương đầu tiên trên thế giới trực tiếp mua tiền điện tử. Khoản đầu tư thử nghiệm có quy mô 1 triệu USD, được xem là bước đi đáng chú ý trong tiến trình các quốc gia tiếp cận tài sản số ở cấp nhà nước.
Theo thông báo của CNB, danh mục thử nghiệm không chỉ có Bitcoin mà còn mở rộng sang các cấu phần đại diện cho hạ tầng tài chính trên blockchain. Cách tiếp cận “thử nghiệm có kiểm soát” giúp ngân hàng trung ương đánh giá rủi ro vận hành, lưu ký và cơ chế thị trường trước khi cân nhắc bất kỳ thay đổi lớn nào trong quản trị dự trữ.
Thông điệp chính là chuẩn bị cho một môi trường tài chính toàn cầu đang đổi nhanh, nơi mức độ chấp nhận crypto của tổ chức và nhà đầu tư ngày càng rõ rệt. Chi tiết tại thông cáo báo chí của CNB.
“CNB đã tạo một danh mục thử nghiệm các tài sản số dựa trên blockchain. Ngoài Bitcoin, danh mục sẽ gồm một khoản đầu tư thử nghiệm dưới dạng stablecoin USD và một khoản tiền gửi được token hóa trên blockchain.”
– Czech National Bank (CNB), thông cáo báo chí/2025
Các ngân hàng trung ương có thể tăng tốc đa dạng hóa sang tài sản số
Nhiều ngân hàng trung ương đang cân nhắc tài sản số như một kênh đa dạng hóa dự trữ, trong bối cảnh rủi ro vĩ mô và lo ngại về sự ổn định của USD.
Thâm hụt quốc gia của Mỹ được nhắc tới như một mối quan ngại ngày càng lớn với nhiều ngân hàng trung ương. Dù USD vẫn là đồng tiền dự trữ toàn cầu, một số quốc gia muốn giảm phụ thuộc bằng cách đa dạng hóa bảng cân đối, phòng ngừa các kịch bản bất lợi trong tương lai.
Trong các giai đoạn bất định, ngân hàng trung ương thường gia tăng nắm giữ vàng và bạc. Tuy vậy, khi tiền điện tử ngày càng được phổ cập và hợp pháp hóa trong những năm gần đây, Bitcoin được một số bên nhìn nhận như một “tài sản phòng vệ” kiểu mới nhờ đặc tính nguồn cung hữu hạn và thị trường giao dịch sâu.
Một số thông tin cho thấy ngân hàng trung ương Brazil và Đài Loan đã thảo luận về khả năng đưa Bitcoin vào dự trữ, nhưng chưa có quyết định cuối cùng. Tại Philippines, cũng đã có đề xuất lập pháp hướng đến việc ngân hàng trung ương mua một lượng Bitcoin cố định theo chiến lược trong 5 năm tới.
ECB phản đối mua crypto nhưng vẫn thúc đẩy CBDC
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) hiện không ủng hộ mua Bitcoin do lo ngại biến động giá, nhưng vẫn xây dựng khuôn khổ cho tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC).
Lập luận trọng tâm của ECB là biến động của nhóm tài sản crypto có thể gây khó cho quản trị rủi ro dự trữ. Dù vậy, việc phát triển CBDC cho thấy ECB đặt niềm tin vào tiềm năng của công nghệ blockchain/ghi sổ phân tán như một nền tảng hạ tầng, tách biệt với quyết định nắm giữ Bitcoin hay các token thị trường.
Mỹ thúc đẩy hạ tầng dự trữ tài sản số, nhưng Fed vẫn thận trọng
Chính phủ Mỹ đã nêu định hướng lập “Kho dự trữ Bitcoin chiến lược” và “kho dự trữ tài sản số”, trong khi Fed chưa ủng hộ việc đưa Bitcoin lên bảng cân đối.
Trong giai đoạn Chính quyền Trump, Mỹ được mô tả là một trong những quốc gia thúc đẩy hợp thức hóa Bitcoin và crypto. Nhà Trắng đã công bố kế hoạch cho “Government Strategic U.S. Bitcoin Reserve and Digital Asset Stockpile”, xem thêm tại trang công bố của Nhà Trắng.
Dù vậy, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới Chủ tịch Jerome Powell được cho là vẫn phần lớn phản đối việc thêm Bitcoin vào bảng cân đối. Nhiệm kỳ của Powell kết thúc vào tháng 5/2026, có thể tạo điểm rẽ về quan điểm tùy thuộc người được lựa chọn kế nhiệm.
Với lập trường được mô tả là “ủng hộ crypto” của chính quyền, kỳ vọng thị trường có thể nghiêng về kịch bản chủ tịch Fed kế nhiệm sẽ có quan điểm gần hơn với định hướng của chính phủ về nhóm tài sản số. Tuy nhiên, đây vẫn là biến số chính sách và chưa phải quyết định đã được chốt.
Lập luận để ngân hàng trung ương mua Bitcoin dựa trên khan hiếm, thanh khoản và tương quan thấp
Các lập luận ủng hộ gồm đặc tính khan hiếm, thanh khoản cao và tương quan hạn chế với tài sản truyền thống, qua đó khiến Bitcoin được xem là ứng viên bổ sung cho dự trữ trong dài hạn.
Một báo cáo của Deutsche Bank (cuối 9/2025) thảo luận kịch bản đến năm 2030, nơi vàng và Bitcoin có thể cùng tồn tại như các tài sản dự trữ cốt lõi của ngân hàng trung ương. Báo cáo nêu các thuộc tính như tính khan hiếm, thanh khoản cao và “tương quan hạn chế với các tài sản truyền thống”.
Báo cáo cũng cho rằng xu hướng giảm phụ thuộc USD (de-dollarization) tạo thêm luận điểm sử dụng cho BTC, khi đồng USD suy yếu có thể kéo theo nhu cầu tìm kênh thay thế. Ở góc độ chính sách, sự rõ ràng của khung pháp lý và mức độ quan tâm của tổ chức được xem là yếu tố khiến chính phủ chú ý hơn đến tiềm năng kinh tế của Bitcoin.
Dữ liệu về mức độ nắm giữ Bitcoin của quốc gia và xu hướng biến động giảm
Coingecko thống kê 35 quốc gia có nắm giữ Bitcoin trong kho bạc tính đến 1/2026, và biến động thường niên của Bitcoin giảm từ khoảng 80% xuống 50% giai đoạn 2020–cuối 2025.
Về mức độ áp dụng ở cấp quốc gia, Coingecko cho biết có 35 quốc gia có nắm giữ Bitcoin trong kho bạc tính đến tháng 1/2026. Con số này thường được dùng để minh họa rằng Bitcoin không còn chỉ là tài sản của nhà đầu tư nhỏ lẻ, mà đã đi vào cấu trúc nắm giữ của nhiều chủ thể công.
Về rủi ro giá, nội dung cũng nêu biến động thường niên (annualized) của Bitcoin giảm từ khoảng 80% (năm 2020) xuống khoảng 50% vào cuối năm 2025. Nếu xu hướng giảm biến động tiếp diễn cùng với độ sâu thị trường tăng, một số ngân hàng trung ương có thể xem BTC “ít rủi ro hơn trước” trong vai trò một phần nhỏ của danh mục dự trữ.
Những câu hỏi thường gặp
CNB đã mua những loại tài sản số nào?
CNB lập danh mục thử nghiệm tài sản số dựa trên blockchain, gồm Bitcoin, một stablecoin neo USD và một khoản tiền gửi được token hóa trên blockchain.
Khoản đầu tư thử nghiệm của CNB có quy mô bao nhiêu?
Khoản đầu tư thử nghiệm được nêu có quy mô 1 triệu USD.
Vì sao ngân hàng trung ương cân nhắc Bitcoin thay vì chỉ tích trữ vàng?
Ngoài vàng, một số bên coi Bitcoin là lựa chọn đa dạng hóa nhờ đặc tính khan hiếm và thanh khoản, đồng thời kỳ vọng có tương quan hạn chế với tài sản truyền thống trong một số kịch bản.
ECB có ủng hộ mua Bitcoin không?
ECB hiện bày tỏ phản đối việc mua các tiền điện tử như Bitcoin, chủ yếu do lo ngại về biến động. Thay vào đó, ECB thúc đẩy khuôn khổ cho CBDC.
Đến 2030, vàng và Bitcoin có thể cùng là tài sản dự trữ không?
Báo cáo của Deutsche Bank (9/2025) thảo luận kịch bản đến năm 2030, vàng và Bitcoin có thể cùng tồn tại như các tài sản dự trữ cơ bản của ngân hàng trung ương, dựa trên các thuộc tính như khan hiếm, thanh khoản và tương quan hạn chế với tài sản truyền thống.