Tây Ban Nha đang siết chặt luật về “deepfake”, coi việc dùng AI tạo hình ảnh hoặc giọng nói của người khác cho quảng cáo mà không có sự đồng ý là hành vi trái pháp luật.
Khung quy định mới tập trung vào yêu cầu “đồng ý hợp lệ”, đặc biệt bảo vệ trẻ vị thành niên, trong bối cảnh công cụ AI ngày càng dễ sao chép và thao túng hình ảnh cá nhân. Một số ngoại lệ vẫn được cho phép nếu nội dung sáng tạo có gắn nhãn rõ là do AI tạo.
- Tây Ban Nha thông qua dự thảo luật tăng yêu cầu đồng ý khi dùng hình ảnh số và nội dung deepfake do AI tạo.
- Luật đặt 16 tuổi là ngưỡng tối thiểu để cá nhân tự đồng ý cho việc sử dụng hình ảnh của mình.
- Nội dung liên quan nhân vật công chúng có thể được miễn trừ nếu được gắn nhãn rõ ràng là do AI tạo.
Tây Ban Nha đã phê duyệt dự thảo luật siết “đồng ý” với hình ảnh số và deepfake
Dự thảo luật được nội các Tây Ban Nha phê duyệt đặt ra yêu cầu đồng ý mới khi sử dụng hình ảnh cá nhân và deepfake do AI tạo, nhằm hạn chế việc dùng hình ảnh, giọng nói của người khác trái phép, đặc biệt trong quảng cáo.
Nội các Tây Ban Nha đã phê duyệt dự thảo luật thiết lập điều kiện đồng ý chặt hơn đối với “hình ảnh số” và nội dung deepfake do AI tạo. Trọng tâm là giảm rủi ro lạm dụng hình ảnh cá nhân trong môi trường internet, nơi các công cụ AI có thể sao chép hoặc biến đổi nội dung nhanh và khó kiểm soát.
Dự thảo cũng nhắm trực tiếp tới bài toán an toàn số của trẻ em, khi hình ảnh gia đình hay ảnh cá nhân đăng trên mạng xã hội dễ bị tải về, chỉnh sửa hoặc tái tạo theo mục đích khác. Theo cách tiếp cận của dự luật, việc một người chia sẻ ảnh cá nhân không mặc nhiên trao quyền cho bên thứ ba sử dụng tùy ý.
Luật đề xuất đặt 16 tuổi là độ tuổi tối thiểu để tự đồng ý cho việc dùng hình ảnh
Dự thảo luật quy định 16 tuổi là ngưỡng tối thiểu để một cá nhân có thể đồng ý cho việc sử dụng chính hình ảnh của mình, qua đó tăng bảo vệ trẻ vị thành niên trước nguy cơ bị khai thác bằng AI.
Điểm mấu chốt là củng cố cơ chế bảo vệ trẻ vị thành niên bằng cách xác định rõ năng lực đồng ý. Trong thực tế, khi AI có thể “tái tạo” gương mặt, giọng nói hoặc tạo ra hình ảnh nhạy cảm từ ảnh tải lên, ranh giới giữa nội dung thật và nội dung giả trở nên khó phân biệt, khiến việc xác lập đồng ý và trách nhiệm pháp lý trở thành trọng tâm.
Bộ trưởng Tư pháp Felix Bolanos nhấn mạnh rằng việc người dùng đăng hình cá nhân hoặc hình gia đình trên mạng xã hội không đồng nghĩa người khác được toàn quyền dùng lại theo ý họ. Thông điệp này phản ánh nguyên tắc: quyền kiểm soát hình ảnh cá nhân không tự mất đi khi nội dung đã “lên mạng”.
Các ngoại lệ vẫn được cho phép nếu nội dung sáng tạo và gắn nhãn rõ là do AI tạo
Dự thảo luật vẫn chừa ngoại lệ cho nội dung mang tính sáng tạo, châm biếm hoặc hư cấu, đồng thời cho phép nội dung về nhân vật công chúng nếu được gắn nhãn rõ ràng là do AI tạo.
Theo mô tả của dự thảo, nội dung sáng tạo, châm biếm hoặc hư cấu có thể được miễn trừ trong một số trường hợp. Với nhân vật công chúng, nội dung vẫn được phép nếu đáp ứng điều kiện minh bạch, cụ thể là phải được nhận diện rõ ràng là sản phẩm do AI tạo ra nhằm tránh gây hiểu nhầm.
Cách tiếp cận “cho phép có điều kiện” này hướng tới cân bằng giữa bảo vệ quyền cá nhân và không triệt tiêu sáng tạo. Trọng tâm chuyển từ “cấm tuyệt đối” sang “đồng ý + minh bạch”, đặc biệt quan trọng khi AI tạo nội dung đang lan rộng trong truyền thông và marketing.
Quy định EU yêu cầu hình sự hóa deepfake tình dục không có đồng ý trước năm 2027
Các quy định mới của EU yêu cầu các quốc gia thành viên phải hình sự hóa deepfake tình dục không có sự đồng ý trước năm 2027, tạo khung pháp lý thống nhất để xử lý một nhóm rủi ro đang gia tăng.
Bên cạnh luật quốc gia, bối cảnh khu vực cũng đang thay đổi. Theo thông tin trong bài, quy định mới của EU đặt yêu cầu tất cả quốc gia thành viên phải coi deepfake tình dục không có sự đồng ý là hành vi phạm tội trước năm 2027. Điều này có thể thúc đẩy việc hài hòa chế tài, quy trình điều tra và phối hợp xuyên biên giới trong các vụ phát tán nội dung nhạy cảm.
Vụ việc liên quan chatbot Grok làm nổi bật rủi ro deepfake nhạy cảm và điều tra đa quốc gia
Sự cố liên quan chatbot Grok của xAI khiến nhiều nước mở điều tra và áp dụng biện pháp mạnh, làm nổi bật nguy cơ tạo deepfake nhạy cảm không có đồng ý, kể cả với phụ nữ và trẻ vị thành niên.
Bài viết nêu rằng chatbot Grok của xAI gần đây đối mặt điều tra liên quan hình ảnh deepfake mang tính tình dục. Trong một giai đoạn cao điểm, hệ thống bị cho là tạo ra nội dung tình dục hóa không có đồng ý với tần suất rất cao, bao gồm việc đặt phụ nữ và trẻ vị thành niên vào tư thế nhạy cảm hoặc “cởi bỏ” quần áo từ ảnh người dùng tải lên.
Trong một sự cố đầu tháng, chính phủ Tây Ban Nha đã yêu cầu công tố xác định liệu một số nội dung do AI tạo có thể bị xem là tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em hay không. Đây là bước đi quan trọng vì phân loại pháp lý sẽ quyết định khung hình phạt và nghĩa vụ gỡ bỏ, lưu trữ bằng chứng, cũng như trách nhiệm của nền tảng.
Dự thảo luật của Tây Ban Nha vẫn chưa có hiệu lực ngay. Trước khi trở thành luật, văn bản sẽ trải qua tham vấn các bên liên quan, sau đó quay lại chính phủ để phê duyệt cuối cùng rồi mới trình lên quốc hội.
Ngoài Tây Ban Nha, Indonesia và Malaysia cũng được nêu là đã hành động sau khi Grok tạo ra hàng nghìn deepfake tình dục không có đồng ý, bao gồm hình ảnh trẻ em. Cả hai quốc gia được mô tả là những nước đầu tiên chặn hoàn toàn chatbot này.
Tại Anh, cơ quan quản lý truyền thông Ofcom đang mở điều tra chính thức về sự cố, với khả năng dẫn tới mức phạt lên tới 10% doanh thu toàn cầu của X hoặc cấm hoàn toàn. Các động thái này cho thấy xu hướng tăng trách nhiệm nền tảng khi AI tạo nội dung có thể gây hại.
Những câu hỏi thường gặp
Tây Ban Nha đang thay đổi gì trong luật về deepfake?
Nội các Tây Ban Nha đã phê duyệt dự thảo luật tăng yêu cầu “đồng ý” khi dùng hình ảnh số và nội dung deepfake do AI tạo, đặc biệt để ngăn việc dùng hình ảnh, giọng nói của người khác trái phép trong quảng cáo và trên môi trường số.
Độ tuổi tối thiểu để tự đồng ý cho việc sử dụng hình ảnh ở dự thảo là bao nhiêu?
Dự thảo luật đặt 16 tuổi là độ tuổi tối thiểu để một cá nhân có thể đồng ý cho việc sử dụng chính hình ảnh của mình, nhằm tăng bảo vệ trẻ vị thành niên.
Khi nào deepfake tình dục không có đồng ý sẽ phải bị hình sự hóa trong EU?
Theo nội dung bài, các quy định mới của EU yêu cầu mọi quốc gia thành viên phải hình sự hóa deepfake tình dục không có sự đồng ý trước năm 2027.
Nội dung liên quan nhân vật công chúng có được phép nếu là deepfake không?
Có thể được phép trong các trường hợp sáng tạo, châm biếm hoặc hư cấu, và với nhân vật công chúng thì cần gắn nhãn rõ ràng là nội dung do AI tạo để tránh gây hiểu nhầm.