Biên bản họp Fed công bố ngày thứ Sáu cho thấy Chủ tịch Jerome Powell đã thúc đẩy mạnh việc “cam kết điều kiện” cho tăng lãi suất trong giai đoạn tồi tệ nhất của khủng hoảng Covid-19, bất chấp cảnh báo nội bộ rằng bước đi này có thể khiến Fed bị bó hẹp lựa chọn sau này.
Các tranh luận kín năm 2020 hé lộ vì sao Fed chọn hướng dẫn chính sách rõ ràng khi lãi suất đã gần 0%. Những chi tiết này quan trọng với nhà đầu tư, bao gồm thị trường tiền điện tử, vì kỳ vọng lãi suất thường chi phối khẩu vị rủi ro và định giá tài sản.
- Powell thúc đẩy ràng buộc tăng lãi suất với “việc làm tối đa” và lạm phát đạt 2% rồi vượt 2% trong một thời gian.
- Một số quan chức lo ngại cam kết quá chặt sẽ hạn chế Fed nếu lạm phát tăng nhanh, nhưng phần lớn vẫn ủng hộ.
- Powell sau đó thừa nhận ông sẽ không lặp lại kiểu hướng dẫn này, đồng thời biên bản cũng cho thấy Fed nhận diện rủi ro Covid-19 rất sớm.
Powell áp đặt hướng dẫn lãi suất dù có phản đối nội bộ
Biên bản cho thấy Powell thúc đẩy thông điệp: Fed chỉ nâng lãi suất khi đạt việc làm tối đa và lạm phát chạm 2% rồi vượt 2% trong một thời gian.
Tại cuộc họp tháng 9/2020, ông muốn Fed nêu rõ “điều kiện cần” để tăng lãi suất trở lại, thay vì ám chỉ mơ hồ. Khi đó, lãi suất đã được giữ gần 0% từ tháng 3/2020 và Fed đang tìm cách củng cố niềm tin rằng chính sách sẽ hỗ trợ phục hồi dài hạn.
Ngôn ngữ ràng buộc này được đưa vào tuyên bố công khai sau cuộc họp. Bạn có thể xem tài liệu gốc tại trang biên bản lịch sử FOMC năm 2020 của Fed.
Thời điểm đó, lạm phát theo thước đo Fed ưu tiên là 1,3%. Dự báo trung vị khi ấy cho thấy lạm phát chưa đạt 2% cho tới năm 2023. Thực tế, lạm phát tăng mạnh sau đó và đạt đỉnh 7,2% vào giữa năm 2022; nhiều quan chức, gồm Powell, từng mô tả đà tăng này là “tạm thời” và phản ứng muộn hơn.
Có hai phiếu phản đối trong tháng 9/2020: Rob Kaplan (Fed Dallas) không đồng ý “khóa” lãi suất thấp gần 0%, còn Neel Kashkari (Fed Minneapolis) lại muốn cam kết mạnh hơn. Một số người khác chia sẻ lo ngại của Kaplan nhưng không bỏ phiếu, gồm Eric Rosengren (Boston), Tom Barkin (Richmond) và Raphael Bostic (Atlanta).
Patrick Harker (Philadelphia) và Loretta Mester (Cleveland) cũng nêu quan ngại. Mester gọi quy tắc “nhấc lãi suất” mới là thay đổi rất lớn và muốn thêm thời gian thảo luận, nhưng vẫn ủng hộ quyết định cuối cùng.
Powell không muốn trì hoãn. Ông lập luận đà mở rộng đã bắt đầu và thông điệp chính sách phải hỗ trợ hành trình phục hồi “dài”, đồng thời cảnh báo việc chần chừ sau 6 tháng giữ nguyên có thể làm tổn hại uy tín truyền thông của Fed.
Ràng buộc “2 điều kiện” cho tăng lãi suất là tâm điểm tranh luận
Powell yêu cầu gắn việc tăng lãi suất với hai điều kiện cụ thể, nhằm khiến thị trường tin Fed sẽ kiên định với khuôn khổ mới.
Hai điều kiện được ghi rõ gồm: (1) đạt “việc làm tối đa”, và (2) lạm phát đạt 2% và “đang trên đà vượt” mức đó trong một khoảng thời gian. Cách diễn đạt này nhằm tránh việc Fed tăng lãi suất chỉ vì thất nghiệp giảm, trong khi lạm phát chưa thật sự bền vững.
Rủi ro mà các quan chức cảnh báo là khi đã cam kết quá rõ, Fed có thể tự đặt mình vào thế khó nếu bối cảnh đổi nhanh (ví dụ lạm phát tăng tốc). Những cảnh báo này phần lớn không được công khai vào thời điểm đó.
Powell cho rằng hướng dẫn yếu sẽ lặp lại “phản xạ” cũ của Fed
Powell lo thị trường sẽ coi thay đổi chính sách chỉ là lời nói, nên ông chọn câu chữ mạnh để chứng minh Fed đã đổi cách phản ứng với việc làm và lạm phát.
Cuộc tranh luận tháng 9/2020 diễn ra sau một cuộc “đại tu” chính sách được công bố trước đó khoảng một tháng. Fed chuyển khỏi cách tiếp cận tăng lãi suất sớm chỉ vì thất nghiệp giảm, do nhiều năm cho thấy thất nghiệp thấp không tự động kéo lạm phát tăng.
Biên bản cho thấy Powell lo công chúng và thị trường không tin Fed sẽ bám sát khuôn khổ mới. Ông cảnh báo nếu hướng dẫn quá mềm, nó sẽ giống hệt “hàm phản ứng” đã dùng suốt 8 năm, khiến thông điệp đổi mới mất tác dụng.
Fed công bố biên bản đầy đủ sau 5 năm và tranh cãi bùng lên trở lại
Thông tin chi tiết chỉ lộ ra sau 5 năm vì Fed công bố biên bản đầy đủ theo độ trễ, làm dấy tranh luận liệu cam kết mạnh có khiến Fed phản ứng chậm trước lạm phát hay không.
Fed thường công bố bản tóm tắt đã biên tập sau mỗi cuộc họp khoảng 3 tuần, trong khi bản ghi đầy đủ chỉ được công bố sau 5 năm. Khi các cuộc thảo luận kín được công khai, một số ý kiến chỉ trích cho rằng hướng dẫn ràng buộc đã góp phần làm chậm phản ứng của Fed khi lạm phát tăng tốc.
Tháng 11/2022, khi chu kỳ tăng lãi suất đã diễn ra, Powell thừa nhận ông hối tiếc về quyết định gắn “nhấc lãi suất” với cả việc làm và lạm phát. Ông nói đây là quyết định ông sẽ không lặp lại, dù cũng cho rằng nó không gắn trực tiếp với cú sốc lạm phát.
Biên bản cũng cho thấy Fed nhận diện rủi ro Covid-19 rất sớm
Ngày 2/3/2020, Powell đã cảnh báo virus có thể lan toàn cầu và thị trường cần tín hiệu rõ rằng ngân hàng trung ương sẽ hành động nhanh.
Trong thảo luận nội bộ ngày 2/3/2020, trước khi dịch bùng mạnh tại Mỹ, Powell mô tả mối lo tăng lên sau một cuộc họp G-20 ở Riyadh. Ông đánh giá virus có khả năng lan rộng toàn cầu và nhấn mạnh cần phát tín hiệu rõ ràng để ngăn điều kiện tài chính bị thắt chặt đột ngột.
Ngay trong ngày đó, Fed đã cắt lãi suất chuẩn thêm 0,5 điểm phần trăm, nhằm trấn an thị trường và giảm rủi ro suy thoái do cú sốc y tế công cộng.
Những câu hỏi thường gặp
Powell đã yêu cầu Fed cam kết điều gì về tăng lãi suất trong năm 2020?
Ông thúc đẩy Fed chỉ tăng lãi suất khi đạt việc làm tối đa và khi lạm phát chạm 2% rồi vượt 2% trong một thời gian, thay vì tăng sớm chỉ vì thất nghiệp giảm.
Vì sao một số quan chức Fed phản đối hướng dẫn lãi suất quá rõ ràng?
Họ lo cam kết quá chặt có thể “trói tay” Fed về sau, khiến ngân hàng trung ương khó xoay chuyển nếu bối cảnh thay đổi, đặc biệt khi lạm phát tăng nhanh hơn dự kiến.
Powell đã nói gì vào năm 2022 về quyết định hướng dẫn này?
Ông công khai cho biết đó là quyết định ông sẽ không làm lại: việc gắn điều kiện “nhấc lãi suất” với cả việc làm và lạm phát, dù ông cũng nói nó không trực tiếp gây ra làn sóng lạm phát.
Khi nào công chúng được đọc biên bản đầy đủ của FOMC?
Fed công bố biên bản đầy đủ sau 5 năm. Trước đó, họ chỉ phát hành bản tóm tắt/biên tập sau cuộc họp khoảng 3 tuần.