Giám đốc thương mại của nhà tạo lập thị trường crypto Auros cho rằng thanh khoản, không phải biến động, mới là điểm nghẽn lớn nhất khiến thị trường khó hấp thụ dòng tiền tổ chức mà không gây xáo trộn giá.
Nhận định này xuất hiện khi sự quan tâm của tổ chức với tiền điện tử tiếp tục tăng, nhưng độ sâu thị trường vẫn hạn chế. Với các lệnh lớn, vấn đề không nằm ở việc “có muốn mua” hay không, mà là hệ thống có đủ thanh khoản để xử lý nhu cầu đó một cách trơn tru.
- Thanh khoản được xem là rào cản chính của thị trường tiền điện tử, hơn cả biến động giá.
- Thanh khoản suy yếu tạo vòng lặp: giảm giao dịch → market maker giảm rủi ro → biến động tăng → thanh khoản còn giảm.
- Nhà đầu tư tổ chức ưu tiên bảo toàn vốn, nên khó chấp nhận rủi ro thanh khoản trong “thin market”.
Thanh khoản mới là vấn đề cốt lõi của thị trường tiền điện tử
Thanh khoản hạn chế khiến các tổ chức khó tham gia với quy mô lớn mà không làm giá biến động mạnh, dù mức độ quan tâm của họ đối với crypto vẫn tăng.
Trước thềm sự kiện Consensus tại Hồng Kông, Jason Atkins (giám đốc thương mại của Auros) nhấn mạnh thị trường không thể kết luận nhà đầu tư tổ chức “muốn tham gia” nếu các điều kiện cần thiết để họ giao dịch quy mô lớn chưa tồn tại.
Theo lập luận này, câu hỏi trung tâm không phải là đã thuyết phục được tổ chức vào thị trường hay chưa, mà là thị trường có đủ “chỗ” để hấp thụ nhu cầu mua/bán lớn mà không gây gián đoạn về giá và trượt giá hay không.
Thanh khoản suy yếu phản ánh sự giảm nhiệt của hoạt động thị trường
Khi hoạt động giao dịch giảm, thanh khoản thường mỏng đi, làm khả năng khớp lệnh quy mô lớn kém hiệu quả và giá dễ bị đẩy lên/xuống bởi các lệnh lớn.
Atkins cho rằng thanh khoản đang trở thành một vấn đề then chốt của thị trường crypto, gắn với đà suy giảm hứng thú thị trường. Ông nêu ví dụ các đợt bán tháo lớn, như cú rơi ngày 10/10, có thể diễn ra nhanh hơn tốc độ mà nhà giao dịch và đòn bẩy quay trở lại thị trường.
Các lãnh đạo trong ngành cũng mô tả sự dịch chuyển vai trò của bên cung cấp thanh khoản, từ “tạo nhu cầu” sang “đáp ứng nhu cầu”, hàm ý thị trường dựa nhiều hơn vào dòng lệnh có sẵn thay vì kích thích giao dịch mới.
Vòng lặp biến động và thanh khoản mỏng có thể tự khuếch đại
Thanh khoản mỏng khiến biến động dễ tăng, và biến động tăng lại khiến market maker thắt chặt rủi ro, làm thanh khoản càng mỏng hơn.
Theo diễn giải của các giám đốc trong ngành, khi hoạt động giao dịch giảm, market maker có xu hướng giảm mức độ chấp nhận rủi ro. Điều này làm biên giá giãn rộng và điều kiện khớp lệnh kém hơn, từ đó khiến biến động giá tăng.
Khi biến động tăng, các quy trình quản trị rủi ro tiếp tục bị siết lại, dẫn đến hạn mức cung cấp thanh khoản bị thu hẹp. Chuỗi tác động này có thể tạo một “vòng lặp” gồm biến động, thận trọng và thiếu thanh khoản cùng củng cố lẫn nhau, kéo giảm hiệu quả thị trường ngay cả khi kỳ vọng lợi suất dài hạn vẫn hấp dẫn.
Biến động không ngăn tổ chức, nhưng “thin market” mới là rủi ro lớn
Tổ chức có thể chấp nhận biến động, nhưng khi biến động xảy ra trong thị trường thanh khoản mỏng, việc bảo vệ vị thế và thoát lệnh trở nên khó khăn.
Atkins lập luận rằng biến động tự thân không nhất thiết làm nhà đầu tư lớn chùn bước. Vấn đề phát sinh khi biến động gặp thị trường yếu, nơi độ sâu sổ lệnh mỏng khiến cả việc phòng thủ khoản đầu tư lẫn bán ra đều khó thực hiện mà không tạo tác động giá đáng kể.
Ông cũng cho rằng tình huống này khó được giải quyết chỉ bằng việc kỳ vọng các tổ chức đóng vai trò “bộ ổn định” khi nền tảng thị trường vẫn yếu, vì khi thị trường gặp giai đoạn căng thẳng, thiếu một “tấm đệm tự nhiên” để hấp thụ cú sốc.
Nhà đầu tư tổ chức bị ràng buộc mạnh bởi yêu cầu bảo toàn vốn
Với tổ chức lớn, ưu tiên hàng đầu thường là giữ an toàn vốn, khiến họ ít có khả năng chấp nhận rủi ro thanh khoản so với nhà giao dịch cá nhân.
Atkins cho rằng thách thức hiện tại đối với tổ chức lớn nghiêm trọng hơn so với nhà đầu tư cá nhân, vì họ thường vận hành theo các quy tắc nghiêm ngặt về bảo toàn vốn. Điều này đồng nghĩa biên độ chịu đựng rủi ro thanh khoản của họ thấp, ngay cả khi cơ hội lợi nhuận hấp dẫn.
“Ở quy mô tài sản đó, hoặc nếu bạn là một tổ chức khổng lồ, không chỉ là đạt lợi suất cao nhất. Mà là đạt lợi suất tốt nhất trong khi vẫn giữ cho vốn của bạn an toàn.”
– Jason Atkins, Giám đốc thương mại Auros
Tranh luận “tiền rời crypto sang AI” không phản ánh đúng bối cảnh
Atkins phản đối quan điểm vốn rút khỏi crypto để chuyển sang AI, cho rằng hai lĩnh vực đang ở các giai đoạn phát triển khác nhau và làn sóng AI gần đây không nhất thiết làm cạn vốn trong hệ sinh thái crypto.
Ông cho rằng crypto và AI không ở cùng “pha” trưởng thành. Các báo cáo được nhắc đến trong bối cảnh này cũng lưu ý AI đã tồn tại từ lâu, nhưng mức độ quan tâm tăng vọt gần đây là hiện tượng chưa từng thấy, và không mặc nhiên đồng nghĩa dòng tiền đang rời bỏ hệ sinh thái tiền điện tử.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao thanh khoản lại quan trọng hơn biến động với thị trường crypto?
Biến động có thể được quản trị bằng chiến lược và công cụ rủi ro, nhưng thiếu thanh khoản khiến lệnh lớn gây trượt giá và biến dạng thị trường. Với tổ chức, khả năng vào/ra vị thế mà không làm giá “nhảy vọt” là điều kiện then chốt.
Thanh khoản mỏng ảnh hưởng gì đến nhà đầu tư tổ chức?
Thanh khoản mỏng làm tăng rủi ro thực thi lệnh: khó khớp đủ khối lượng ở mức giá mong muốn và khó thoát vị thế khi thị trường xấu. Điều này xung đột với yêu cầu bảo toàn vốn và quy trình quản trị rủi ro nghiêm ngặt của tổ chức.
Vì sao market maker lại giảm rủi ro khi giao dịch suy yếu?
Khi khối lượng giảm, khả năng bù đắp rủi ro vị thế kém đi. Market maker thường thu hẹp hạn mức và siết điều kiện báo giá để tránh bị “mắc kẹt” trong biến động, nhưng hành động này có thể làm thanh khoản toàn thị trường giảm thêm.
Tiền có đang rời khỏi crypto để chuyển sang AI không?
Theo quan điểm được nêu, không nên mặc định AI hút vốn và làm crypto mất dòng tiền. AI bùng nổ quan tâm gần đây có thể diễn ra song song, trong khi động lực và chu kỳ phát triển của hai lĩnh vực khác nhau.