Anatoly Yakovenko cho rằng Solana phải liên tục nâng cấp để đáp ứng nhu cầu của nhà phát triển và người dùng, nếu dừng “lặp lại” sẽ đánh mất tính hữu dụng và có nguy cơ không tồn tại.
Tranh luận này nổi bật vì đối lập trực tiếp với định hướng của Vitalik Buterin: Ethereum nên tiến tới trạng thái “tự đứng vững”, ưu tiên các giá trị cốt lõi như phi tập trung và quyền riêng tư, ngay cả khi điều đó hạn chế mức độ phổ cập.
- Yakovenko nhấn mạnh Solana phải liên tục cải tiến, nếu không sẽ “chết” vì không còn phù hợp với người dùng và dev.
- Buterin muốn Ethereum ưu tiên phi tập trung, quyền riêng tư, tự chủ, và giảm dần các thỏa hiệp vì mục tiêu phổ cập từ năm 2026.
- Cộng đồng tranh luận giữa “tiến hóa nhanh để không bị bỏ lại” và “thêm tính năng làm tăng rủi ro kỹ thuật, tạo cơ hội tập trung”.
Solana được Yakovenko định nghĩa là blockchain phải liên tục tiến hóa
Yakovenko cho rằng Solana chỉ tồn tại khi không ngừng lặp lại và tối ưu, đồng thời không phụ thuộc vào một nhóm hay cá nhân nào để duy trì tốc độ đổi mới.
Theo CEO Solana Labs, blockchain cần liên tục thay đổi để phù hợp với nhu cầu thực tế của nhà phát triển và người dùng. Ông lập luận rằng nếu mạng lưới ngừng tiến hóa, nó sẽ không thể sống sót trong môi trường cạnh tranh, nơi tiêu chuẩn về trải nghiệm, hiệu năng và công cụ phát triển luôn dịch chuyển.
Trong chia sẻ trên X, Yakovenko nêu quan điểm rằng Solana “không bao giờ được ngừng lặp lại”, và việc nâng cấp nên diễn ra như một năng lực bền vững của hệ sinh thái, thay vì gắn chặt với một đội ngũ cụ thể. Trọng tâm ở đây là tính thích nghi: cập nhật phải nhằm giải quyết nhu cầu mới nảy sinh, thay vì cố gắng “làm mọi thứ”.
Yakovenko nhấn mạnh giao thức phải hữu dụng cho người dùng và có lợi cho nhà phát triển
Ông cho rằng một giao thức muốn tồn tại phải tạo giá trị thực cho người dùng và đủ “có lãi” cho dev, để động lực nâng cấp mã nguồn mở không bị đứt gãy.
Trong bài đăng được chia sẻ công khai, Yakovenko nói rằng Solana cần mang lại giá trị thực tiễn, nếu không có thể biến mất. Từ góc nhìn của ông, chuỗi phải đủ hữu ích với người dùng và đủ hấp dẫn về mặt kinh tế với nhà phát triển để họ tiếp tục đầu tư thời gian, công sức vào các cải tiến của giao thức mã nguồn mở.
Ông cũng lập luận rằng nâng cấp nên nhắm vào các vấn đề cụ thể của người dùng hoặc dev, thay vì mở rộng tính năng một cách dàn trải. Cách tiếp cận này hướng đến “đổi mới có mục tiêu”: cải tiến để giải quyết điểm nghẽn xác định, tránh làm hệ thống trở nên cồng kềnh hoặc tự tạo rủi ro vì tham vọng quá rộng.
Yakovenko còn cho rằng sẽ “luôn có một phiên bản Solana khác” trong tương lai, ngay cả khi phiên bản đó không đến từ Anza, Solana Labs hoặc foundation. Ông đề cập khả năng các cuộc bỏ phiếu SIMD về sau có thể tạo “nhiên liệu” cho các GPU vận hành việc phát triển mã, hàm ý cơ chế cộng đồng có thể định hướng nguồn lực cho đổi mới.
Ethereum được Buterin định hướng trở thành hệ thống tự đứng vững và ít phụ thuộc vào dev
Buterin muốn Ethereum về dài hạn có thể vận hành bền vững mà không cần liên tục dựa vào đầu vào của nhà phát triển, ưu tiên các giá trị nền tảng thay vì chạy theo mức độ phổ cập.
Tiền đề trong lập luận trước đó của Vitalik Buterin là Ethereum cần có khả năng “đứng trên đôi chân của mình” trong dài hạn. Tư tưởng này xem một mạng lưới mạnh là mạng lưới có thể duy trì tính đúng đắn và an toàn ngay cả khi tốc độ thay đổi chậm lại, tránh lệ thuộc vào chu kỳ cập nhật liên tục như một điều kiện sinh tồn.
Trong chia sẻ trên X, nhà sáng lập Ethereum khẳng định từ năm 2026, Ethereum sẽ không tiếp tục các thỏa hiệp về giá trị như trước đây chỉ để đổi lấy sự chấp nhận đại chúng. Ông nêu rõ các ưu tiên: phi tập trung, quyền riêng tư và tự chủ (self-sovereignty), ngay cả khi điều đó có thể hạn chế mức độ áp dụng rộng rãi.
Dù vậy, Buterin cũng cho rằng Ethereum vẫn còn nhiều việc phải hoàn thành trước khi có thể “hands-off” theo đúng nghĩa. Ông nhấn mạnh các hướng cần đạt được để mạng lưới đứng vững theo thời gian: khả năng kháng lượng tử (quantum resistance), cải thiện khả năng mở rộng, và thiết kế xây khối (block-building) có sức đề kháng với xu hướng tập trung hóa.
Tranh luận “tiến hóa nhanh” vs “giảm rủi ro kỹ thuật” chia cộng đồng
Một bên cho rằng thêm tính năng làm tăng rủi ro và nguy cơ tập trung; bên còn lại cho rằng chậm thích nghi sẽ khiến blockchain bị các đối thủ nhanh hơn vượt qua.
Những người ủng hộ Buterin lập luận rằng việc bổ sung quá nhiều tính năng có thể làm tăng rủi ro kỹ thuật và tạo thêm không gian cho các điểm tập trung. Lập luận này thường gắn với quan điểm “tối giản để an toàn”: hệ thống càng phức tạp, bề mặt tấn công và khó khăn kiểm định càng lớn.
Ngược lại, người ủng hộ triết lý của Yakovenko phản biện rằng nếu không tiến hóa đủ nhanh, các blockchain có tốc độ cải tiến cao hơn sẽ bỏ lại các chuỗi chậm thay đổi. Trong thị trường layer-1 cạnh tranh, tốc độ cải tiến trải nghiệm người dùng, công cụ dev, hiệu năng và chi phí có thể quyết định dòng thanh khoản, ứng dụng và cộng đồng.
Dù vậy, vẫn có nghi ngại về ý tưởng “phiên bản Solana tương lai không nhất thiết đến từ Anza, Labs hoặc foundation”. Một người dùng X chỉ ra rằng nếu thiếu một trong ba đầu tàu dẫn dắt nâng cấp, tiến độ có thể chậm đến mức mạng lưới bị “hóa thạch”. Họ lấy Bitcoin làm ví dụ: vẫn thay đổi, nhưng thường mất nhiều năm để vượt qua chính trị nội bộ cộng đồng.
Dẫu còn tranh luận, một quan điểm chung vẫn xuất hiện trong nhóm ủng hộ “lặp lại”: blockchain dừng thích nghi cuối cùng sẽ suy yếu và có thể bị loại khỏi cuộc chơi. Đây là lập luận mang tính cạnh tranh sinh thái, đặt trọng tâm vào khả năng phản ứng trước nhu cầu mới và áp lực từ thị trường.
Ethereum và Solana vẫn là hai layer-1 dẫn đầu theo các thế mạnh khác nhau
Ethereum được đánh giá mạnh về phi tập trung và tài sản token hóa, còn Solana nổi bật ở tốc độ, sức hút ứng dụng tiêu dùng và doanh thu phí.
Dù theo đuổi chiến lược phát triển khác nhau, Ethereum và Solana tiếp tục là hai cái tên thống trị mảng layer-1. Nội dung thảo luận cho rằng Ethereum “thắng” ở yếu tố phi tập trung và mảng tài sản token hóa, phản ánh vai trò hạ tầng lâu đời của mạng lưới trong DeFi và phát hành tài sản on-chain.
Trong khi đó, Solana thường được gắn với đặc tính mạng tốc độ cao, mức độ phổ biến của các ứng dụng hướng người dùng (consumer app) và khả năng tạo doanh thu từ phí. Sự khác biệt này cho thấy hai hệ sinh thái đang tối ưu theo hai trục ưu tiên: một bên nhấn mạnh giá trị nền tảng và tính tự chủ, bên còn lại nhấn mạnh vòng lặp cải tiến để phù hợp nhu cầu thị trường.
Những câu hỏi thường gặp
Yakovenko muốn Solana phát triển theo hướng nào?
Ông muốn Solana liên tục lặp lại và nâng cấp để luôn hữu dụng cho người dùng, đồng thời đủ hấp dẫn về kinh tế để nhà phát triển tiếp tục đóng góp, tránh kịch bản mạng lưới ngừng thích nghi và suy tàn.
Vì sao Vitalik Buterin nhấn mạnh Ethereum phải “tự đứng vững”?
Buterin cho rằng về dài hạn, Ethereum nên vận hành bền vững mà không cần phụ thuộc vào đầu vào liên tục từ dev, và ưu tiên các giá trị như phi tập trung, quyền riêng tư, tự chủ, ngay cả khi điều đó hạn chế phổ cập.
Buterin nói gì về mốc năm 2026 của Ethereum?
Ông khẳng định từ năm 2026, Ethereum sẽ không tiếp tục các thỏa hiệp về giá trị chỉ để theo đuổi mức độ chấp nhận đại chúng, dù vẫn còn nhiều mục tiêu kỹ thuật cần hoàn thành trước khi có thể “hands-off”.
Tranh luận lớn nhất giữa hai cách tiếp cận là gì?
Một bên lo thêm tính năng sẽ tăng rủi ro kỹ thuật và tạo cơ hội tập trung; bên kia cho rằng nếu không tiến hóa đủ nhanh, blockchain sẽ bị các mạng lưới đổi mới nhanh hơn bỏ lại phía sau.