Vitalik Buterin cho rằng năm 2026 là mốc then chốt để Ethereum “giành lại” các giá trị cốt lõi như tự chủ và không cần niềm tin, khi giao thức ngày càng phình to và phức tạp.
Trong một bài đăng dài trên X, đồng sáng lập Ethereum bày tỏ lo ngại về quỹ đạo phát triển dài hạn của mạng lưới khi số thay đổi giao thức liên tục làm tăng độ rối, có thể khiến Ethereum rời xa các nguyên tắc nền tảng.
- Vitalik cảnh báo Ethereum có thể “đụng trần phức tạp” do giao thức ngày càng phình to.
- Độ phức tạp làm suy yếu các tiêu chí “không cần niềm tin”, “tự chủ” và khả năng xác minh phi tập trung.
- Giải pháp được đề xuất gồm “dọn rác” tính năng cũ và tối giản hóa thiết kế giao thức.
Ethereum có nguy cơ “đụng trần phức tạp” khi giao thức ngày càng phình to
Vitalik cảnh báo các thay đổi giao thức hiện nay thường làm tăng “bloat”, khiến Ethereum khó duy trì sự đơn giản cần thiết cho tự chủ, không cần niềm tin và xác minh phi tập trung.
Theo Vitalik, nền tảng của blockchain là sự đơn giản, vì càng nhiều lớp phức tạp thì càng khó giữ được “self-sovereignty” và “trustlessness”. Ông nhấn mạnh rằng một giao thức đơn giản không chỉ là ít tính năng, mà còn phải giữ được các thuộc tính cốt lõi như khả năng hoạt động mà không cần tin cậy bên trung gian.
Ông mô tả ba tiêu chí gắn với “sự đơn giản” gồm: trustlessness, vượt qua “walkway test” (khả năng để người dùng bình thường có thể theo dõi/hiểu các bước xác minh ở mức hợp lý), và self-sovereignty. Khi giao thức trở thành một “mớ hỗn độn khó kiểm soát”, những tiêu chí này có thể bị phá vỡ.
Vitalik lập luận rằng dù một giao thức có phi tập trung và chịu lỗi, nếu nó trở thành “mớ lộn xộn” với “hàng trăm nghìn dòng code” và “nhiều dạng mật mã học cấp độ tiến sĩ”, thì rốt cuộc giao thức đó có thể không đạt cả ba bài kiểm tra nêu trên. Khi chỉ một nhóm nhỏ chuyên gia hiểu được toàn bộ hệ thống, niềm tin bị dịch chuyển khỏi con người sang phần mềm.
Thông điệp trung tâm là phê bình “protocol bloat”, tình trạng phần mềm tích lũy thêm tính năng và độ phức tạp theo thời gian khi phát sinh nhu cầu và use case mới. Vitalik cho rằng đây là rủi ro dài hạn vì càng mở rộng, chi phí nhận thức và rào cản xác minh càng tăng.
Ông thừa nhận nhiều nâng cấp như Fusaka và Pectra giúp cải thiện khả năng mở rộng và chức năng, nhưng cũng kéo theo độ phức tạp mật mã học cao hơn. Một phần nguyên nhân đến từ yêu cầu duy trì tương thích ngược, khiến codebase thường “thêm vào” thay vì “loại bỏ” các thành phần cũ.
“Nếu giao thức là một mớ lộn xộn cồng kềnh với hàng trăm nghìn dòng code và năm dạng mật mã học cấp độ tiến sĩ, cuối cùng giao thức đó thất bại cả ba bài kiểm tra.”
– Vitalik Buterin, đồng sáng lập Ethereum, bài đăng trên X
Vitalik đề xuất “dọn rác” và tối giản để kiểm soát bloat của giao thức
Vitalik đề xuất cơ chế “garbage collection”, tức loại bỏ hoặc hạ cấp các tính năng cũ và ít được dùng để giảm bloat, giảm độ phức tạp và giúp người dùng dễ hiểu hơn.
Ông cho rằng “dọn rác” là cách đối trọng trực tiếp với xu hướng tích lũy tính năng theo thời gian. Việc gỡ bỏ hoặc giáng cấp những phần lỗi thời có thể giúp codebase gọn hơn, giảm rủi ro phát sinh lỗ hổng do tương tác phức tạp, đồng thời làm rõ “đường đi” của xác minh và thực thi.
Theo Vitalik, tối giản hóa cần ba điều: (1) giảm tổng lượng code trong giao thức xuống mức có thể gói gọn “trong một trang”, (2) tránh phụ thuộc vào các thành phần kỹ thuật quá phức tạp, và (3) giảm lượng dữ liệu lưu trữ bị sửa đổi trong một thao tác đơn lẻ. Mục tiêu là giảm tải cho việc kiểm toán, triển khai và xác minh.
Ông đặt câu hỏi lớn: làm thế nào để các blockchain hiện đại vừa cạnh tranh với mạng hiệu năng cao, vừa không rời xa “tinh thần ban đầu” gồm chống kiểm duyệt, tự chủ và xác minh phi tập trung. Đây là bài toán cân bằng giữa mở rộng tính năng và giữ rào cản xác minh ở mức thấp.
Năm 2026 được xem là thời điểm Ethereum “giành lại phần đã mất” về trustlessness và tự chủ
Vitalik cho rằng năm 2026 nên là năm Ethereum tập trung khôi phục các đặc tính trustlessness và self-sovereignty, thay vì chỉ tiếp tục mở rộng bằng cách cộng thêm độ phức tạp.
Trong bối cảnh Ethereum bước vào giai đoạn trưởng thành với nhiều lớp cải tiến, ông coi việc “lấy lại phần đã mất” là định hướng chiến lược: ưu tiên các quyết định thiết kế giúp giảm bloat, nâng tính minh bạch và khả năng xác minh độc lập. Hàm ý là các lựa chọn kỹ thuật cần được đánh giá không chỉ theo hiệu năng, mà còn theo mức độ giữ được bản chất phi tập trung.
Những câu hỏi thường gặp
Vitalik Buterin lo ngại điều gì về hướng phát triển của Ethereum?
Ông lo Ethereum đang bị “protocol bloat”, tức giao thức ngày càng phình to và phức tạp, khiến mạng có nguy cơ xa rời các nguyên tắc tự chủ và không cần niềm tin.
“Protocol bloat” ảnh hưởng thế nào đến trustlessness và self-sovereignty?
Khi chỉ một nhóm nhỏ chuyên gia hiểu toàn bộ hệ thống do code và mật mã học quá phức tạp, niềm tin bị chuyển từ người dùng sang code, làm suy yếu khả năng xác minh phi tập trung và tính tự chủ.
Giải pháp “garbage collection” mà Vitalik đề xuất là gì?
Đó là loại bỏ hoặc hạ cấp các tính năng cũ, ít được dùng để giảm bloat, giảm độ phức tạp và giúp giao thức dễ hiểu, dễ kiểm toán và dễ xác minh hơn.
Vitalik nói cần những gì để đơn giản hóa giao thức?
Ông nêu ba yêu cầu: tối thiểu hóa tổng lượng code, tránh phụ thuộc vào thành phần kỹ thuật quá phức tạp, và giảm lượng dữ liệu lưu trữ bị thay đổi trong mỗi thao tác.
Vì sao các nâng cấp có thể làm Ethereum phức tạp hơn?
Dù nâng cấp có thể cải thiện khả năng mở rộng và chức năng, chúng thường bổ sung thêm lớp mật mã học và logic mới; thêm vào đó, yêu cầu tương thích ngược khiến codebase hay “thêm” hơn là “bớt”.
Vì sao năm 2026 được xem là mốc quan trọng với Ethereum?
Vitalik cho rằng 2026 nên là thời điểm Ethereum tập trung “giành lại phần đã mất” về trustlessness và self-sovereignty, đặt ưu tiên vào tối giản và khả năng xác minh phi tập trung.