Bitcoin lao dốc 16% trong một tuần xuống 70.008 USD và có lúc chạm 60.000 USD, nhưng thị trường không có “tác nhân” rõ ràng để giải thích cú giảm mạnh này.
Ether cũng giảm sâu, trong khi nhiều nhân vật nổi tiếng trong giới tiền điện tử đưa ra các cách lý giải khác nhau. Sự thiếu một nguyên nhân cụ thể khiến đợt sụt giảm này khác các cú sập trước, đồng thời làm dấy lên tranh luận về vai trò của ETF, lãi suất và tâm lý chốt lời.
- Bitcoin giảm mạnh nhưng không có “đầu mối” duy nhất, khiến thị trường khó định giá rủi ro.
- Dòng tiền đầu cơ phân tán sang nhiều kênh khác và công cụ Phố Wall giúp đặt cược giá mà không cần nắm giữ spot.
- Lãi suất, đồng USD, xung đột pháp lý và hoạt động chốt lời đang đồng thời gây áp lực lên crypto.
Bitcoin giảm sốc nhưng thị trường không tìm thấy nguyên nhân duy nhất
Bitcoin giảm 16% trong một tuần xuống 70.008 USD và từng chạm 60.000 USD, trong khi các bình luận hàng đầu đều thừa nhận không có “khẩu súng bốc khói” giải thích cú rơi.
Đà giảm này diễn ra sau giai đoạn tăng mạnh trước đó và được mô tả là một trong những tuần tệ nhất của crypto trong nhiều năm. Bitcoin cũng đã rời xa mức đỉnh mọi thời đại 126.273 USD lập hồi tháng 10. Việc không có sự kiện đơn lẻ như sàn phá sản hay dự án sụp đổ khiến nhà đầu tư khó xác định liệu đây là cú điều chỉnh kỹ thuật, thay đổi vĩ mô hay sự dịch chuyển cấu trúc thị trường.
Ether giảm 24% xuống 2.052 USD và được mô tả là thấp hơn 59% so với kỷ lục trước đó. Dù có nhịp hồi nhẹ vào thứ Sáu, mức phục hồi này không đủ đảo ngược hiệu suất cả tuần. Bối cảnh chung là biến động mạnh đi kèm tâm lý bất định, nơi các “lời giải” cạnh tranh nhau thay vì hội tụ vào một nguyên nhân.
“Bitcoin đang sụp giảm và nhà đầu tư đang hoảng loạn.”
– Anthony Pompliano, trích dẫn trong bài viết của WSJ
“Không có ‘khẩu súng bốc khói’ nào cả.”
– Michael Novogratz, trích dẫn trong bài viết của WSJ
“Nếu bạn hỏi năm chuyên gia, bạn sẽ nhận được năm lời giải thích.”
– Anthony Scaramucci, trích dẫn trong bài viết của WSJ
Dòng tiền đầu cơ phân tán khiến Bitcoin mất vị trí “điểm đến mặc định”
Một luận điểm nổi bật là dòng tiền đầu cơ không còn tập trung vào Bitcoin, mà bị phân tán sang thị trường dự đoán, kim loại quý, AI, và cổ phiếu meme.
Theo quan sát của Pompliano, nhà giao dịch đang “bận” với nhiều kênh khác, thay vì coi Bitcoin là nơi thể hiện quan điểm đồng thuận để tìm lợi suất bất đối xứng. Khi lựa chọn đầu cơ tăng lên, kỳ vọng “dòng tiền sẽ quay về Bitcoin khi muốn mạo hiểm” trở nên kém chắc chắn hơn, đặc biệt trong giai đoạn khẩu vị rủi ro thay đổi nhanh.
“Trước đây bitcoin là quan điểm đồng thuận nơi tồn tại bất đối xứng… Giờ bạn có AI, thị trường dự đoán… nhiều nơi khác để đầu cơ.”
– Anthony Pompliano, trích dẫn trong bài viết của WSJ
Công cụ Phố Wall làm dễ việc “đặt cược giá” mà không cần nắm giữ Bitcoin
ETF và công cụ phái sinh cho phép nhà đầu tư tiếp cận biến động giá Bitcoin mà không cần mua spot, làm thay đổi cách dòng vốn chảy vào crypto.
Bài viết nêu rằng trong năm qua, các ngân hàng đã tung ra nhiều ETF và sản phẩm phái sinh gắn với crypto. Hệ quả là nhiều người có thể “đánh cược” vào biến động giá mà không cần sở hữu đồng Bitcoin thực. Điều này có thể làm suy yếu câu chuyện khan hiếm như một lợi thế trực tiếp đối với nhu cầu nắm giữ, dù nguồn cung danh nghĩa vẫn giới hạn ở 21 triệu coin.
Về hành vi thị trường, khi tiếp cận qua lớp sản phẩm tài chính trung gian trở nên phổ biến, động lực mua tích lũy spot có thể bị thay thế bởi giao dịch theo vị thế, xoay vòng nhanh, và quản trị rủi ro theo chuẩn danh mục truyền thống. Điều đó có thể khuếch đại nhịp giảm khi vị thế bị cắt lỗ hoặc tái cân bằng.
Lãi suất, đồng USD và bế tắc pháp lý làm mờ triển vọng ngắn hạn của crypto
Rủi ro vĩ mô và sự không chắc chắn về pháp lý được xem là các lớp áp lực bổ sung, đặc biệt trong môi trường đồng USD mạnh và kỳ vọng lãi suất cao.
Bài viết đề cập Donald Trump chọn Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed tiếp theo, và một số ý kiến cho rằng điều này khiến nhà đầu tư crypto thận trọng vì Warsh được nhìn nhận nghiêng về chính sách đồng USD mạnh và chấp nhận lãi suất cao hơn. Tuần đó, WSJ Dollar Index tăng 0,4%. Trong khung vĩ mô phổ biến, lãi suất cao và USD mạnh thường làm giảm sức hấp dẫn của tài sản rủi ro, trong đó có tiền điện tử.
Tuy vậy, nhận định “Warsh chống Bitcoin” không hoàn toàn thuyết phục vì ông từng gọi Bitcoin là một dạng “cảnh sát cho chính sách”, hàm ý giá Bitcoin có thể phản ánh chất lượng điều hành vĩ mô. Sự mâu thuẫn này khiến tác động thực tế khó định lượng và dễ bị gán ghép theo quan điểm sẵn có của từng nhóm nhà đầu tư.
Ở mặt pháp lý, GENIUS Act được mô tả là đã hỗ trợ hợp pháp hóa stablecoin gắn với tiền tệ thực. Bước tiếp theo là Clarity Act nhằm tạo khung quy định rõ ràng cho doanh nghiệp crypto nhưng bị đình trệ do xung đột giữa ngân hàng lớn và sàn giao dịch. Khi “đường băng” pháp lý chưa rõ, các tổ chức truyền thống có xu hướng đứng ngoài, làm suy yếu kỳ vọng về dòng vốn mới.
Chốt lời sau đợt tăng mạnh và tâm lý “crypto winter” có thể giải thích cú giảm
Một lời giải đơn giản là nhà đầu tư chốt lời sau giai đoạn tăng trước đó, khiến giá giảm nhanh và niềm tin nguội đi dù không có sự cố gian lận lớn.
Novogratz cho rằng đây chủ yếu là hoạt động hiện thực hóa lợi nhuận. Bitcoin và Ether đã tăng đáng kể sau khi Trump chiến thắng, vì vậy một nhóm nhà đầu tư chọn rút tiền về thay vì tiếp tục nắm giữ qua biến động. Khi lực bán diễn ra đồng thời, thị trường dễ chuyển trạng thái sang “crypto winter”, thuật ngữ mô tả giai đoạn giảm mạnh và tâm lý tiêu cực.
Điểm khác biệt của đợt này là không có cú sập mang tính “đứt gãy” như bong bóng ICO năm 2018 hay sự kiện TerraUSD/Luna và hệ quả dẫn tới FTX năm 2022 (bài viết nhắc tới vụ sụp đổ 40 tỷ USD). Sự vắng mặt của một thảm họa cụ thể khiến diễn giải nghiêng về yếu tố chu kỳ, vĩ mô và cấu trúc thị trường hơn là rủi ro đối tác.
“Hạ tầng mạnh hơn, mức độ chấp nhận stablecoin tiếp tục tăng, và sự quan tâm của tổ chức chưa biến mất, chỉ là đang đứng ngoài. Nó có thể quay lại nhanh.”
– Jasper De Maere, Wintermute, trích dẫn trong bài viết của WSJ
Trong khi đó, Michael Saylor cho biết Strategy ghi nhận khoản lỗ theo quý 12 tỷ USD do Bitcoin giảm, nhưng ông nhấn mạnh quan điểm đầu tư dài hạn. Ông khuyến nghị nhà đầu tư đặt khung thời gian tối thiểu bốn năm, phản ánh chiến lược “chịu biến động” để chờ chu kỳ tiếp theo thay vì phản ứng với biến động ngắn hạn.
“Khung thời gian của bạn cần là, tối thiểu, bốn năm.”
– Michael Saylor, Strategy, trích dẫn trong bài viết của WSJ
Tham khảo liên kết trong bài: Bài phỏng vấn/nhận định liên quan trên WSJ.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Bitcoin giảm mạnh nhưng không có nguyên nhân rõ ràng?
Vì nhiều yếu tố có thể xảy ra đồng thời như chốt lời, dòng tiền đầu cơ phân tán sang thị trường khác, tác động vĩ mô (USD mạnh, kỳ vọng lãi suất cao) và thay đổi cấu trúc giao dịch qua ETF/phái sinh, khiến không có “sự kiện đơn lẻ” nào nổi bật để quy trách nhiệm.
ETF và phái sinh ảnh hưởng thế nào đến giá Bitcoin?
Chúng giúp nhà đầu tư đặt cược biến động giá mà không cần nắm giữ Bitcoin spot. Điều này có thể làm giảm nhu cầu mua trực tiếp trong một số giai đoạn và khiến biến động khuếch đại khi các vị thế bị tái cân bằng, cắt lỗ hoặc đóng/mở nhanh theo chuẩn quản trị rủi ro của tài chính truyền thống.
“Crypto winter” có nhất thiết đi kèm sự cố lớn như FTX hay Terra không?
Không nhất thiết. “Crypto winter” có thể đến từ chu kỳ giảm giá và suy yếu niềm tin do chốt lời hoặc điều kiện vĩ mô xấu đi, ngay cả khi không có vụ sụp đổ lớn hay gian lận. Điểm khác là mức độ hoảng loạn và rủi ro hệ thống thường thấp hơn khi hạ tầng thị trường không bị đứt gãy.
