CEO Microsoft Satya Nadella nhấn mạnh cuộc đua AI toàn cầu sẽ được quyết định bởi chi phí năng lượng, vì quốc gia nào có điện rẻ và ổn định sẽ vận hành được nhiều tác vụ AI hơn với tổng chi phí thấp hơn.
Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, ông cho rằng các chính phủ đang tăng tốc xây dựng hạ tầng AI để theo đuổi năng suất và tăng trưởng, nhưng “điện” mới là biến số mang tính quyết định cho khả năng mở rộng quy mô.
- Chi phí năng lượng quyết định quốc gia nào dẫn đầu hay tụt lại trong cuộc đua AI.
- “Token” trở thành hàng hóa trung tâm, kéo theo nhu cầu trung tâm dữ liệu và điện năng tăng mạnh.
- Châu Âu đối mặt thách thức vì giá năng lượng cao, cần tập trung vào khả năng cạnh tranh toàn cầu.
Chi phí năng lượng là biến số then chốt của tăng trưởng AI
Nadella cho rằng tăng trưởng GDP của một quốc gia sẽ tương quan trực tiếp với chi phí năng lượng để vận hành hệ thống AI, vì điện rẻ giúp chạy nhiều khối lượng công việc AI hơn với chi phí thấp hơn.
Trong cuộc đua AI, phần mềm không phải yếu tố duy nhất quyết định vị thế quốc gia. Theo Nadella, nền kinh tế nào đảm bảo được nguồn điện “rẻ và đáng tin cậy” sẽ có lợi thế trong việc mở rộng năng lực tính toán và triển khai AI trên diện rộng.
Lập luận cốt lõi nằm ở chi phí vận hành: khi giá điện thấp, cùng một ngân sách có thể tạo ra nhiều “đầu ra AI” hơn, từ đó nâng khả năng ứng dụng vào sản xuất, dịch vụ và khu vực công. Ngược lại, giá điện cao làm tăng chi phí triển khai, hạn chế số lượng tác vụ có thể chạy và làm giảm sức cạnh tranh về năng suất.
Token AI đang trở thành hàng hóa mới, kéo theo nhu cầu hạ tầng và điện
Token là đơn vị xử lý mà người dùng “mua” khi chạy tác vụ AI, và chúng được tạo ra trong các trung tâm dữ liệu tiêu thụ lượng điện rất lớn, khiến nhu cầu năng lượng tăng theo quy mô token.
Nadella mô tả token như một hàng hóa trung tâm của nền kinh tế AI. Khi nhu cầu sử dụng AI tăng, nhu cầu token tăng theo, đồng nghĩa các trung tâm dữ liệu phải mở rộng công suất và tiêu thụ thêm điện năng.
Ông cho rằng nhiệm vụ của doanh nghiệp và nền kinh tế là chuyển đổi token thành tăng trưởng thực. Trong logic này, “hàng hóa rẻ hơn” giúp cải thiện hiệu quả chi phí, tạo điều kiện để nhiều ngành sử dụng AI hơn mà không làm chi phí đội lên quá nhanh.
“Công việc của mọi nền kinh tế và mọi công ty trong nền kinh tế là chuyển các token này thành tăng trưởng kinh tế. Nếu bạn có một loại hàng hóa rẻ hơn, thì tốt hơn.”
– Satya Nadella, CEO Microsoft, Diễn đàn Kinh tế Thế giới
Microsoft tăng chi cho trung tâm dữ liệu AI và phân bổ mạnh ra ngoài Mỹ
Microsoft dự kiến chi 80 tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu AI, và Nadella cho biết 50% khoản chi này sẽ diễn ra ngoài Hoa Kỳ nhằm đặt công suất ở nơi có lợi thế về năng lượng, đất đai và hạ tầng.
Động lực đầu tư quy mô lớn đến từ yêu cầu “xây công suất ở nơi có thể chạy AI ở quy mô lớn”. Các yếu tố thực tế như giá điện, quỹ đất phù hợp và hạ tầng hỗ trợ trở thành tiêu chí chọn địa điểm trung tâm dữ liệu.
Nadella cũng cảnh báo việc tiếp cận năng lượng có giới hạn, đặc biệt khi điện là tài nguyên khan hiếm và xã hội có thể đặt câu hỏi về tính chính đáng của việc dùng điện để tạo token nếu lợi ích không lan tỏa rộng.
Xem nội dung phiên thảo luận tại WEF với Satya Nadella
“Chúng ta sẽ nhanh chóng mất đi cả ‘sự cho phép từ xã hội’ để lấy một thứ như năng lượng, vốn là nguồn lực khan hiếm, và dùng nó để tạo ra các token này, nếu các token không cải thiện kết quả y tế, giáo dục, hiệu quả khu vực công, và năng lực cạnh tranh của khu vực tư trên mọi ngành.”
– Satya Nadella, CEO Microsoft, Diễn đàn Kinh tế Thế giới
Tổng chi phí sở hữu AI phụ thuộc đồng thời vào điện, trung tâm dữ liệu và chip
Nadella cho rằng tổng chi phí sở hữu (TCO) của AI không chỉ nằm ở khâu “sản xuất” token mà còn phụ thuộc giá năng lượng, khả năng xây trung tâm dữ liệu và đường chi phí của silicon trong hệ thống.
Theo cách nhìn TCO, lợi thế cạnh tranh không thể tách rời từng phần: điện năng, tòa nhà hạ tầng và chất bán dẫn đều tác động đồng thời đến chi phí cuối cùng để cung cấp năng lực AI.
Điều này hàm ý các quốc gia và doanh nghiệp cần tối ưu theo “hệ thống”: đảm bảo nguồn điện giá hợp lý, quy hoạch và cấp phép hạ tầng trung tâm dữ liệu hiệu quả, đồng thời tiếp cận chuỗi cung ứng chip phù hợp cho các tải công việc AI.
Châu Âu gặp bất lợi vì giá năng lượng cao và cú sốc từ năm 2022
Nadella đánh giá châu Âu có giá năng lượng thuộc nhóm cao nhất thế giới, và cú sốc giá sau xung đột Nga–Ukraine năm 2022 tiếp tục ảnh hưởng triển vọng cạnh tranh AI của khu vực.
Ông cho rằng chi phí điện cao là rào cản trực tiếp đối với việc mở rộng trung tâm dữ liệu và vận hành tải AI. Những biến động từ năm 2022 và các biện pháp trừng phạt liên quan đã làm thay đổi bức tranh năng lượng, khiến câu chuyện AI ở châu Âu chịu áp lực lớn hơn về chi phí.
Trong bối cảnh đó, việc chỉ dựa vào quy định nội khối hoặc cơ chế bảo hộ thị trường có thể không đủ để tạo ra động lực tăng trưởng AI nếu đầu ra không cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
Khả năng cạnh tranh của châu Âu phụ thuộc vào đầu ra toàn cầu, không chỉ “chủ quyền” nội khối
Nadella cho rằng châu Âu cần tập trung vào năng lực cạnh tranh của sản phẩm/dịch vụ ở thị trường toàn cầu, và để làm được điều đó, khu vực phải có năng lượng và token để vận hành hệ thống AI tại chỗ.
Ông lập luận rằng châu Âu từng thịnh vượng trong nhiều thế kỷ vì tạo ra sản phẩm mà thế giới muốn mua. Trong kỷ nguyên AI, để tái lập lợi thế, khu vực cần nền tảng năng lượng đủ cạnh tranh để tạo và sử dụng token ở quy mô lớn.
Nadella cũng lưu ý thảo luận tại châu Âu thường xoáy vào “chủ quyền”, nhưng điều quan trọng là khả năng tiếp cận và phục vụ nhu cầu của các doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ tài chính, tức các ngành tạo ra đầu ra có thể cạnh tranh toàn cầu.
“Mỗi lần đến châu Âu, ai cũng nói về chủ quyền. Châu Âu thực ra nên quan tâm nhiều hơn đến khả năng tiếp cận các công ty công nghiệp và các công ty dịch vụ tài chính của họ.”
– Satya Nadella, CEO Microsoft, Diễn đàn Kinh tế Thế giới
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao chi phí năng lượng lại quyết định cuộc đua AI?
Vì vận hành AI ở quy mô lớn cần trung tâm dữ liệu tiêu thụ nhiều điện. Điện rẻ và ổn định giúp chạy nhiều tác vụ AI hơn với cùng ngân sách, từ đó giảm chi phí và tăng khả năng ứng dụng AI vào nền kinh tế.
Token AI là gì trong bối cảnh Nadella đề cập?
Token là đơn vị xử lý cơ bản mà người dùng tiêu thụ khi chạy tác vụ AI. Token được tạo trong các trung tâm dữ liệu, vì vậy nhu cầu token tăng sẽ kéo theo nhu cầu hạ tầng tính toán và điện năng tăng.
Microsoft dự kiến chi bao nhiêu cho trung tâm dữ liệu AI và phân bổ thế nào?
Microsoft dự kiến chi 80 tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu AI, và CEO Satya Nadella cho biết 50% khoản chi này sẽ diễn ra ngoài Hoa Kỳ.
TCO của hệ thống AI chịu tác động bởi những yếu tố nào?
Theo Nadella, TCO không chỉ là khâu tạo ra năng lực AI mà còn liên quan đồng thời đến giá năng lượng, khả năng xây dựng trung tâm dữ liệu và “đường chi phí” của silicon/chip trong hệ thống.
Châu Âu đang gặp thách thức gì khi cạnh tranh AI?
Châu Âu đối mặt giá năng lượng cao, đặc biệt sau cú sốc năm 2022, làm tăng chi phí vận hành và mở rộng hạ tầng AI. Nadella cho rằng khu vực cần tập trung vào khả năng cạnh tranh đầu ra trên thị trường toàn cầu.