Amazon được cho là đang đàm phán mua Globalstar với định giá có thể lên tới 9 nghìn tỷ USD, nhưng thỏa thuận bị “thắt nút” vì Apple vừa sở hữu 20% Globalstar vừa sử dụng phần lớn năng lực mạng vệ tinh cho tính năng SOS khẩn cấp trên iPhone.
Thông tin này khiến cổ phiếu Globalstar tăng mạnh, đồng thời đặt ra câu hỏi về việc hai đối thủ công nghệ cũng có thể phải chia sẻ hạ tầng liên lạc trọng yếu cho tình huống cứu hộ. Trong bối cảnh cuộc đua vệ tinh tăng tốc, quyền truy cập phổ tần và trạm mặt đất trở thành tài sản chiến lược.
- Apple nắm 20% Globalstar và Globalstar dành 85% công suất cho Emergency SOS, khiến thương vụ Amazon mua lại trở nên phức tạp.
- Amazon cần Globalstar để bù tốc độ triển khai chòm sao vệ tinh, đồng thời sở hữu phổ tần L-band/S-band và mạng trạm mặt đất sẵn có.
- Tham vọng vệ tinh còn gắn với tầm nhìn “trung tâm dữ liệu trong không gian” của Jeff Bezos, dựa vào điện năng mặt trời quỹ đạo 24/7.
Amazon muốn mua Globalstar với định giá có thể chạm 9 nghìn tỷ USD
Amazon được cho là đã trao đổi trong một thời gian về khả năng mua Globalstar; tin tức này kéo giá cổ phiếu Globalstar tăng mạnh, trong khi cấu trúc sở hữu và mức độ phụ thuộc của Apple vào mạng vệ tinh khiến việc chốt thỏa thuận khó hơn.
Globalstar tăng hơn 15% sau khi thông tin được đưa ra vào giữa tuần; trước đó cổ phiếu đã tăng gấp đôi trong 12 tháng. Ngoài giờ, cổ phiếu tiếp tục tăng thêm 24%.
Điểm then chốt nằm ở Apple. Apple mua khoảng 20% Globalstar vào tháng 11 năm ngoái với mức khoảng 400 triệu USD, đồng thời trả trước 1,1 tỷ USD để hỗ trợ mở rộng mạng vệ tinh. Khi cổ phiếu Globalstar tăng, phần vốn góp của Apple được ước tính quanh mức 1,1 tỷ USD, xấp xỉ khoản trả trước.
Apple kiểm soát phần lớn công suất Globalstar cho Emergency SOS
Globalstar dành 85% công suất mạng cho tính năng Emergency SOS của Apple, nên nếu Amazon sở hữu Globalstar, họ sẽ nắm hạ tầng đang phục vụ liên lạc khẩn cấp của hàng trăm triệu thiết bị Apple.
Tài liệu cho thấy Globalstar dành trước 85% năng lực cho Apple. iPhone 14 trở lên sử dụng tính năng này; Apple Watch Ultra 3 cũng dùng. Khi trạm di động không hoạt động, tin nhắn được chuyển qua trạm mặt đất của Globalstar tới lực lượng ứng cứu.
Vì vậy, nếu Amazon mua Globalstar, hai đối thủ sẽ phải cùng vận hành một hạ tầng “sống còn” trong tình huống khẩn cấp. Kịch bản này buộc các bên cần một thỏa thuận rõ ràng về chia sẻ hạ tầng, quyền ưu tiên năng lực và kế hoạch mở rộng mạng trong tương lai để không ảnh hưởng dịch vụ SOS.
Amazon cần Globalstar để tăng tốc cuộc đua chòm sao vệ tinh
Mua Globalstar có thể giúp Amazon sở hữu ngay vệ tinh, trạm mặt đất và phổ tần đã cấp phép, thay vì chỉ dựa vào tốc độ phóng vệ tinh vốn đang chậm so với các yêu cầu triển khai và đối thủ.
Amazon đang xây dựng Amazon Leo, dự án từng được biết đến với tên Project Kuiper. Khoảng 200 vệ tinh đã được đưa lên từ tháng 4 năm ngoái và dịch vụ thương mại dự kiến bắt đầu vào cuối năm nay.
Kế hoạch dài hạn là chòm sao khoảng 7.700 vệ tinh. Mục tiêu gần hơn tập trung vào hơn 3.200 vệ tinh, với yêu cầu quy định là phải có một nửa số đó trên quỹ đạo vào giữa năm 2026. Tính đến tháng 12, Amazon có khoảng 212 vệ tinh sản xuất đang bay, thấp hơn nhiều so với 1.600 vệ tinh cần có vào tháng 7/2026 theo mốc do cơ quan quản lý đặt ra; Amazon đã xin thêm thời gian vào tháng 1.
Globalstar cung cấp phổ tần và hạ tầng mà Amazon khó xây nhanh
Globalstar đem lại cho Amazon tài sản “khó mua bằng thời gian”: 24 vệ tinh đã hoạt động, 24 cổng trạm mặt đất toàn cầu và phổ tần được cấp phép tại hơn 120 quốc gia.
Thương vụ tiềm năng giúp Amazon có ngay 24 vệ tinh của Globalstar, mạng trạm mặt đất qua 24 gateway toàn cầu và phổ tần đã cấp phép tại hơn 120 quốc gia. Đây là các thành phần hạ tầng cần nhiều năm để xin cấp phép, triển khai và vận hành ổn định ở nhiều khu vực pháp lý.
Phổ tần là giá trị lớn nhất, gồm các dải L-band và S-band vốn bị quản lý chặt. Sở hữu thông qua M&A có thể nhanh hơn so với chờ đấu giá hoặc cấp phép kéo dài, đặc biệt khi tiến độ triển khai vệ tinh bị áp lực bởi các mốc quy định.
Amazon thiết kế AWS và Amazon Leo để phối hợp. Nếu nắm phổ tần và trạm mặt đất của Globalstar, Amazon có thể đẩy mạnh tích hợp đầu-cuối: kết nối vệ tinh, định tuyến, xử lý biên và dịch vụ cloud, từ đó phục vụ khách hàng doanh nghiệp/chính phủ vốn đã là tệp khách hàng của Globalstar (thoại, dữ liệu, theo dõi tài sản).
Khoảng cách với Starlink vẫn rất lớn dù mua Globalstar
Ngay cả khi sở hữu Globalstar, Amazon vẫn phải giải bài toán quy mô vì đối thủ đã có lợi thế chòm sao vệ tinh và người dùng vượt trội; phổ tần và trạm mặt đất giúp “đi nhanh hơn”, nhưng không thay thế được tốc độ phóng.
Amazon đã chi khoảng 9 nghìn tỷ USD để xây hơn 200 vệ tinh đầu tiên. Mua một mạng vệ tinh có kinh nghiệm vận hành lâu năm có thể hợp lý hơn so với xây mọi thứ từ đầu, nhưng vẫn không thể xóa nhanh chênh lệch về quy mô.
Đối thủ lớn nhất đang nắm lợi thế rõ rệt: Starlink có hơn 10.000 vệ tinh trên quỹ đạo và hơn 9 triệu người dùng. Chênh lệch từ khoảng 200 lên 10.000 vệ tinh không thể được giải quyết chỉ bằng một thương vụ phổ tần.
Globalstar vẫn có giá trị riêng mà “phóng thêm vệ tinh” không tạo ra ngay: đa dạng phổ tần L-band/S-band, kinh nghiệm vận hành, và hạ tầng đang phục vụ khách hàng doanh nghiệp và chính phủ toàn cầu. Trong khi đó, Starlink cũng tiếp tục mở rộng từ vùng nông thôn sang ngoại ô và đô thị nơi còn dư công suất.
Thỏa thuận mua lại cũng chịu cạnh tranh và lịch sử đàm phán trước đó
Globalstar từng xem xét bán và đã có các cuộc trao đổi ban đầu với một bên khác nhưng không đi đến đâu; hiện Amazon đang là bên cố gắng chốt giao dịch.
Thông tin trước đó cho biết Globalstar từng cân nhắc bán và đã có các cuộc trao đổi sớm với SpaceX vào tháng 10, nhưng không đạt kết quả. Diễn biến mới cho thấy Amazon đang là bên thúc đẩy đàm phán để chốt thỏa thuận.
Tham vọng của Jeff Bezos hướng tới trung tâm dữ liệu trong không gian
Cuộc đua vệ tinh của Amazon còn liên quan đến tầm nhìn lớn hơn của Jeff Bezos: dùng vệ tinh để hỗ trợ các trung tâm dữ liệu trong không gian với nguồn điện mặt trời quỹ đạo hoạt động liên tục.
Công ty không gian Blue Origin của Jeff Bezos đã đề nghị chính phủ Mỹ cho phép phóng 51.600 vệ tinh được thiết kế để lưu trữ trung tâm dữ liệu trong không gian. Bezos cũng nói về mục tiêu xây trung tâm dữ liệu quy mô gigawatt trong khoảng 20 năm, nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng.
“Các trang trại điện mặt trời trên Trái Đất chịu ảnh hưởng của ban đêm, mây và mưa. Nhưng các tấm pin mặt trời đặt trên quỹ đạo có thể tạo ra điện liên tục 24/7.”
– Jeff Bezos, trao đổi với Chủ tịch Ferrari John Elkann (năm trước)
Lập luận cốt lõi là điện năng ổn định cho các trung tâm dữ liệu tiêu thụ năng lượng lớn và giảm rủi ro gián đoạn do thời tiết như điện mặt trời mặt đất. Bezos cũng đưa ra quan điểm về lợi thế chi phí dài hạn của trung tâm dữ liệu ngoài không gian.
“Chúng tôi sẽ có thể vượt chi phí của các trung tâm dữ liệu trên mặt đất bằng trung tâm dữ liệu trong không gian trong một vài thập kỷ tới.”
– Jeff Bezos, phát biểu cùng bối cảnh (năm trước)
Trong bức tranh rộng hơn, hạ tầng vệ tinh đang trở thành chiến trường của các “ông lớn” công nghệ, nơi phổ tần và năng lực quỹ đạo có tầm quan trọng tương tự như trung tâm dữ liệu và cáp quang trong giai đoạn trước.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Apple có thể khiến Amazon khó mua Globalstar?
Apple sở hữu khoảng 20% Globalstar và Globalstar dành 85% công suất cho Emergency SOS của Apple. Nếu Amazon mua lại, họ sẽ sở hữu hạ tầng đang vận hành dịch vụ liên lạc khẩn cấp của Apple, dẫn đến nhu cầu thỏa thuận chia sẻ, ưu tiên công suất và kế hoạch mở rộng.
Globalstar mang lại lợi ích cụ thể nào cho Amazon trong cuộc đua vệ tinh?
Globalstar có 24 vệ tinh đang hoạt động, 24 cổng trạm mặt đất toàn cầu và phổ tần được cấp phép ở hơn 120 quốc gia. Đặc biệt, dải L-band và S-band là tài sản khó xin cấp phép nhanh, giúp Amazon tăng tốc triển khai và tích hợp sâu hơn với AWS.
Mua Globalstar có giúp Amazon bắt kịp Starlink không?
Thương vụ có thể giúp Amazon có phổ tần, kinh nghiệm vận hành và hạ tầng sẵn có, nhưng không tự động thu hẹp chênh lệch quy mô chòm sao vệ tinh. Starlink đang có hơn 10.000 vệ tinh và hơn 9 triệu người dùng, nên Amazon vẫn cần tăng tốc phóng và mở rộng mạng.
