Ấn Độ bảo vệ cách tính phạt chống độc quyền theo “doanh thu toàn cầu”, khiến Apple có thể đối mặt mức phạt tối đa 38 tỷ USD liên quan điều tra về hành vi trên App Store.
Tranh chấp tập trung vào quy định năm 2024 cho phép cơ quan cạnh tranh Ấn Độ dùng doanh thu toàn cầu để tính tiền phạt, thay vì chỉ doanh thu tại Ấn Độ. Apple cho rằng áp dụng như vậy là tùy tiện và vi hiến, trong khi nhà chức trách coi đây là chuẩn quốc tế để răn đe các tập đoàn đa quốc gia.
- Cơ quan cạnh tranh Ấn Độ nói dùng doanh thu toàn cầu để tính phạt là cần thiết để răn đe các tập đoàn đa quốc gia.
- Apple thách thức luật năm 2024 và cho biết mức phạt tối đa có thể lên tới khoảng 38 tỷ USD.
- Điều tra tập trung vào cơ chế thanh toán trong ứng dụng và các điều khoản App Store bị cho là mang tính phân biệt, hạn chế cạnh tranh.
Ấn Độ bảo vệ việc tính phạt theo doanh thu toàn cầu để tăng sức răn đe
CCI cho rằng dùng doanh thu toàn cầu để xác định mức phạt giúp hình phạt đủ sức răn đe trong thị trường số xuyên biên giới, thay vì trở nên “không đáng kể” với các tập đoàn lớn.
Một tài liệu tòa án (không công bố) đề ngày 15/12 cho biết cơ quan chức năng lập luận quy tắc mới “đưa thực thi luật cạnh tranh Ấn Độ phù hợp với thông lệ quốc tế đã được thiết lập”. Đây là phần giải thích toàn diện đầu tiên được ghi nhận về cách tiếp cận này trong tranh chấp liên quan Apple.
Theo CCI, nếu chỉ dựa trên doanh thu phát sinh tại Ấn Độ, tiền phạt có thể quá nhỏ so với quy mô hoạt động toàn cầu của doanh nghiệp, khiến chi phí vi phạm dễ dàng bị “hấp thụ”. Lập luận nhấn mạnh bối cảnh thị trường số phức tạp, nơi ảnh hưởng thị trường có thể phát sinh từ hệ sinh thái và chính sách nền tảng, không chỉ từ doanh số ở một quốc gia.
CCI cũng cho rằng cách tính dựa trên doanh thu tại Ấn Độ là không đủ để ngăn chặn hành vi bị cáo buộc, đặc biệt với các doanh nghiệp số quốc tế. Vì vậy, doanh thu toàn cầu được coi là thước đo phản ánh đúng “sức nặng kinh tế” của bên bị phạt.
CCI bác cáo buộc hồi tố và nói quy định chỉ làm rõ khái niệm “doanh thu”
CCI phản bác rằng luật năm 2024 không phải áp dụng hồi tố trái phép, mà là quy định mang tính “làm rõ”, nên có thể có hiệu lực hồi tố theo nguyên tắc giải thích luật.
Trong một vụ kiện khác, Apple lập luận rằng cơ quan cạnh tranh đã áp dụng trái luật quy định mới theo hướng hồi tố. Phía CCI đáp lại rằng sửa đổi lập pháp chủ yếu làm rõ cách hiểu về “doanh thu” dùng cho tính phạt, đồng thời nhấn mạnh họ “luôn có thẩm quyền” áp dụng mức phạt tối đa tới 1/10 doanh thu của doanh nghiệp.
“Các quy định mang tính làm rõ sẽ vận hành theo hướng hồi tố vì chúng giải thích đúng ý chí thực sự của cơ quan lập pháp.”
– Competition Commission of India (CCI), trích tài liệu tòa án đề ngày 15/12
Apple cảnh báo rủi ro mức phạt tối đa khoảng 38 tỷ USD theo luật năm 2024
Apple yêu cầu tòa tuyên luật năm 2024 là trái pháp luật và cho biết mức phạt tối đa có thể khoảng 38 tỷ USD nếu tính theo 10% doanh thu dịch vụ toàn cầu bình quân.
Hồ sơ kiện dày 545 trang (không công khai) của Apple nộp vào tháng 11 năm trước đề nghị tòa tuyên luật năm 2024 là bất hợp pháp, vì cho phép CCI dùng doanh thu toàn cầu (không chỉ doanh thu tại Ấn Độ) khi tính hình phạt.
Theo nội dung trong hồ sơ, “mức phạt tối đa” mà Apple có thể đối mặt là khoảng 38 tỷ USD, tương đương 10% doanh thu toàn cầu bình quân từ toàn bộ mảng dịch vụ trên thế giới trong ba năm tài chính tính đến năm 2024.
Apple cũng lập luận rằng “mức phạt dựa trên doanh thu toàn cầu” sẽ là tùy tiện, vi hiến, mất cân đối nghiêm trọng và không công bằng. Tranh chấp vì vậy không chỉ là vấn đề tiền phạt, mà còn là cách định nghĩa phạm vi đo lường sức mạnh thị trường trong kỷ nguyên nền tảng số.
Điều tra App Store tại Ấn Độ tập trung vào thanh toán trong ứng dụng và điều khoản bị cho là phân biệt
CCI đang điều tra Apple từ năm 2021 về nghi vấn lạm dụng vị thế thống lĩnh khi buộc nhà phát triển dùng cơ chế mua hàng trong ứng dụng và hệ thống thanh toán của Apple.
Từ năm 2021, CCI đã điều tra Apple Inc. vì có thể lạm dụng vị thế thống lĩnh trong ngành ứng dụng, khi yêu cầu nhà phát triển phải sử dụng cơ chế mua hàng trong ứng dụng độc quyền của hãng.
Một đánh giá dài 142 trang từ bộ phận điều tra của CCI cho rằng Apple có “ảnh hưởng đáng kể” đối với cách hàng hóa, dịch vụ số tiếp cận người dùng, đặc biệt thông qua iOS và App Store. Trọng tâm là quyền kiểm soát kênh phân phối, quy tắc niêm yết ứng dụng, và điều kiện giao dịch đi kèm.
Một báo cáo của đơn vị thuộc CCI ngày 24/06/2024 nêu rằng nhà phát triển bị buộc tuân thủ các điều khoản bị coi là phân biệt. Trong đó có yêu cầu dùng hệ thống thanh toán và lập hóa đơn của Apple vì App Store được xem như một đối tác giao dịch thiết yếu.
Match, công ty sở hữu Tinder, cùng một số doanh nhân Ấn Độ đã vướng tranh chấp chống độc quyền với Apple trước CCI từ năm 2022. Các điều tra viên từng nhận định Apple có hành vi “lạm dụng” trên thị trường ứng dụng của hệ điều hành iOS.
CCI cũng xem xét chính sách cấm bộ xử lý thanh toán bên thứ ba cho giao dịch trong ứng dụng và yêu cầu nhà phát triển dùng hệ thống của Apple với chi phí có thể lên tới 30%. Apple phủ nhận sai phạm và cho đến nay CCI vẫn chưa đưa ra kết luận cuối cùng.
Các án phạt quốc tế cho thấy App Store là điểm nóng giám sát cạnh tranh
Các quyết định tại châu Âu và Nga cho thấy các quy tắc “chống điều hướng” và hạn chế thanh toán ngoài hệ sinh thái App Store đang bị nhiều cơ quan quản lý soi xét.
Ngày 23/04/2025, Ủy ban châu Âu đã phạt Apple 500 triệu EUR (xấp xỉ 586 triệu USD) và 200 triệu EUR (xấp xỉ 232 triệu USD) vì vi phạm quy định “anti-steering”. Cơ quan này kết luận nhà phát triển không thể đưa ra lựa chọn rẻ hơn bên ngoài hệ sinh thái Apple do các ràng buộc hợp đồng của App Store.
Năm 2022, Apple bị phạt tới 13,7 triệu USD tại Nga vì cáo buộc “anti-steering”. Nhà quản lý tại Nga đánh giá các giới hạn thanh toán của App Store là phản cạnh tranh.
Các chuyên gia pháp lý nhận định Apple có thể gặp khó khi đảo ngược khung pháp lý được thiết kế chặt chẽ của Ấn Độ. Dù vậy, kết quả còn phụ thuộc vào cách tòa nhìn nhận tính hợp hiến, tính tương xứng và tính áp dụng của tiêu chí “doanh thu toàn cầu” trong thực thi luật cạnh tranh.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao CCI muốn dùng doanh thu toàn cầu để tính tiền phạt?
CCI cho rằng thị trường số có tính quốc tế, nên nếu chỉ dựa trên doanh thu tại Ấn Độ, tiền phạt có thể quá nhỏ với các tập đoàn đa quốc gia và không đủ sức răn đe. Dùng doanh thu toàn cầu giúp hình phạt phản ánh đúng quy mô kinh tế của doanh nghiệp.
Apple đang thách thức quy định nào tại Ấn Độ?
Apple yêu cầu tòa xem xét và tuyên trái pháp luật quy định năm 2024 cho phép CCI dùng doanh thu toàn cầu (không chỉ doanh thu tại Ấn Độ) để tính mức phạt trong các vụ lạm dụng vị thế thống lĩnh.
Mức phạt tối đa mà Apple nói có thể đối mặt là bao nhiêu?
Theo hồ sơ của Apple, “mức phạt tối đa” có thể khoảng 38 tỷ USD, tương đương 10% doanh thu toàn cầu bình quân từ mảng dịch vụ trên toàn thế giới trong ba năm tài chính tính đến năm 2024.
CCI điều tra App Store của Apple về những hành vi gì?
Điều tra tập trung vào nghi vấn Apple lạm dụng vị thế thống lĩnh khi buộc nhà phát triển dùng cơ chế mua hàng trong ứng dụng và hệ thống thanh toán của Apple, đồng thời hạn chế lựa chọn thanh toán bên thứ ba và áp dụng các điều khoản bị cho là phân biệt.
Ấn Độ đã ra phán quyết cuối cùng về vụ việc của Apple chưa?
Chưa. Apple phủ nhận sai phạm và cho đến thời điểm được nêu trong nội dung, CCI vẫn chưa đưa ra kết luận cuối cùng về cuộc điều tra.
