ASML là mắt xích quyết định khả năng sản xuất hàng loạt chip AI tiên tiến, vì hãng là nhà cung cấp duy nhất máy in thạch bản EUV dùng để tạo ra các bán dẫn hiện đại nhất.
Chip AI của Nvidia hay các hãng khác không thể thành sản phẩm thương mại nếu thiếu công cụ sản xuất tại các xưởng đúc như TSMC. Trong chuỗi cung ứng đó, ASML cung cấp “cỗ máy then chốt” định hình giới hạn sức mạnh chip.
- ASML độc quyền máy EUV, công nghệ cốt lõi để sản xuất chip AI tiên tiến.
- EUV chiếm phần lớn đơn hàng của ASML, với doanh thu và số máy bán ra đáng kể trong năm 2025.
- High NA EUV đang được thử nghiệm và dự kiến bước vào sản xuất quy mô lớn giai đoạn 2027–2028.
Máy EUV của ASML neo quyền kiểm soát sản xuất chip tiên tiến
ASML là công ty duy nhất chế tạo máy thạch bản EUV, công cụ bắt buộc để sản xuất các bán dẫn tiên tiến nhất phục vụ AI, và trong thị trường thạch bản rộng hơn, hãng nắm khoảng 90% thị phần toàn cầu.
Thạch bản là bước biến thiết kế chip thành phần cứng thực tế, thông qua việc in các hoa văn siêu nhỏ lên wafer silicon. Khi độ phân giải và độ chính xác tăng, chip có thể nhồi nhiều transistor hơn trên cùng diện tích, từ đó nâng hiệu năng tính toán, điều đặc biệt quan trọng với các tải AI hiện đại.
Didier Scemama, nhà phân tích của Bank of America, đánh giá lợi thế của ASML sẽ tiếp tục mở rộng khi hãng đã công nghiệp hóa EUV thế hệ mới. Ông cho rằng EUV sẽ là nền tảng cho nhiều xu hướng mang tính đột phá của thập kỷ này, nhận định được đưa ra sau khi ASML công bố đơn đặt hàng ròng quý 4/2025 cao hơn hơn gấp đôi so với kỳ vọng của giới phân tích.
“ASML đã công nghiệp hóa công nghệ thạch bản EUV thế hệ mới (Extreme Ultraviolet), thứ mà chúng tôi tin sẽ là nền tảng cho nhiều xu hướng phá vỡ trong thập kỷ này.”
– Didier Scemama, nhà phân tích Bank of America, ghi chú phân tích (2026)
Javier Correonero, nhà phân tích cổ phiếu tại Morningstar, nhấn mạnh vai trò nền tảng của thạch bản trong chuỗi sản xuất chip và cho biết máy của ASML đã tham gia vào việc sản xuất khoảng 99% tổng số chip bán dẫn trên toàn cầu. Điều này phản ánh mức độ “ăn sâu” của hệ thiết bị ASML vào hệ sinh thái bán dẫn.
“Thạch bản là khối xây nền của mọi con chip.”
– Javier Correonero, nhà phân tích Morningstar (2026)
Đối với AI, hệ EUV đặc biệt quan trọng. ASML đang có hai biến thể: Low NA EUV dùng để sản xuất chip AI hiện tại, bao gồm cả các bộ xử lý Blackwell của Nvidia, còn High NA EUV ở mức tiên tiến hơn và đang được dùng cho nghiên cứu và phát triển các thiết kế chip tương lai.
Cả hai hệ thống cùng dựa trên nguyên lý tạo ánh sáng EUV trong buồng chân không: laser năng lượng cao bắn vào các giọt thiếc nóng chảy tạo plasma, plasma phát ra ánh sáng EUV. Hệ gương siêu chính xác dẫn ánh sáng tới mặt nạ mang hoa văn từng lớp của chip, sau đó hình ảnh được thu nhỏ và chiếu lên wafer silicon.
Đơn đặt hàng, giá bán và người mua quyết định giai đoạn tăng trưởng tiếp theo
Máy EUV không được Nvidia mua trực tiếp; chúng thường do các xưởng đúc như TSMC mua để sản xuất chip cho các hãng thiết kế như Nvidia, nghĩa là năng lực mở rộng sản lượng chip AI phụ thuộc mạnh vào kế hoạch đầu tư thiết bị của các foundry.
Trong chuỗi cung ứng chip, Nvidia tập trung thiết kế kiến trúc, các foundry đảm nhiệm gia công sản xuất, còn ASML cung cấp công cụ quyết định giới hạn công nghệ của tiến trình. Mô hình này khiến đơn đặt hàng thiết bị trở thành chỉ báo quan trọng cho tốc độ mở rộng công suất của toàn ngành bán dẫn phục vụ AI.
Javier cho rằng các đối thủ vẫn bị bỏ xa. Ông nhắc đến Nikon và Canon (Nhật Bản) vẫn bán công cụ thạch bản cho các quy trình sản xuất chip đời cũ, đồng thời nhận định họ chỉ đầu tư một phần rất nhỏ so với ASML trong suốt ba thập kỷ, nên ở thời điểm hiện tại gần như không thể bắt kịp.
Trong quý 4/2025, hệ EUV đóng góp 7,4 tỷ EUR trong tổng 13,2 tỷ EUR đơn đặt hàng ròng của ASML. Tính cả năm 2025, công ty bán được 48 hệ EUV, tạo ra 11,6 tỷ EUR doanh thu, cho thấy EUV đang chiếm tỷ trọng trung tâm trong sổ đơn hàng và dòng tiền của hãng.
ASML không công bố giá chính thức. Theo phân tích được trích dẫn trong bài viết trên CNBC, máy High NA EUV tiên tiến nhất được cho là có giá khoảng 320–400 triệu EUR mỗi máy. Javier cũng cho biết hệ Low NA EUV vào khoảng 220 triệu EUR.
TSMC, Intel và Samsung đã thử nghiệm High NA EUV trong môi trường phòng thí nghiệm. Javier cho biết khi khách hàng đã quen với công cụ, thiết bị sẽ dần được đưa vào sản xuất khối lượng lớn; High NA được kỳ vọng đạt sản xuất quy mô lớn giai đoạn 2027–2028, với Intel là bên dự kiến áp dụng trước.
“Khi khách hàng đã quen với công cụ, thiết bị sẽ dần được đưa vào sản xuất khối lượng lớn. High NA được kỳ vọng đạt sản xuất khối lượng lớn vào 2027–2028, với Intel là bên áp dụng đầu tiên.”
– Javier Correonero, nhà phân tích Morningstar (2026)
Triển vọng doanh thu phản ánh nhu cầu hạ tầng AI vẫn tăng
ASML dự báo doanh thu thuần năm 2026 đạt 34–39 tỷ EUR, tăng so với mức 32,7 tỷ EUR ghi nhận năm 2025, khi chip tiên tiến tiếp tục là hạ tầng cốt lõi cho làn sóng AI.
Diễn biến giá cổ phiếu cũng phản ánh kỳ vọng thị trường: cổ phiếu ASML tăng 36% trong năm ngoái và tăng thêm 32% kể từ ngày 1/1. Công ty cũng đã đạt mức định giá vượt 500 tỷ USD, trở thành một trong số rất ít doanh nghiệp châu Âu chạm ngưỡng này.
Trong bối cảnh “AI boom”, nhu cầu không chỉ đến từ thiết kế chip mà còn từ năng lực sản xuất tại foundry, nơi EUV là nút thắt quan trọng. Vì vậy, các chỉ số như đơn đặt hàng EUV, tốc độ triển khai High NA, và kế hoạch đầu tư của TSMC, Intel, Samsung sẽ tiếp tục là biến số then chốt để theo dõi chu kỳ tăng trưởng tiếp theo.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao ASML quan trọng với chip AI như của Nvidia?
Vì ASML cung cấp máy thạch bản EUV để in các cấu trúc siêu nhỏ lên wafer, bước thiết yếu để sản xuất các bán dẫn tiên tiến nhất. Nvidia thiết kế chip, nhưng xưởng đúc cần thiết bị của ASML để sản xuất quy mô lớn các tiến trình hiện đại phục vụ AI.
EUV là gì và khác gì so với các công cụ thạch bản đời cũ?
EUV là thạch bản cực tím bước sóng siêu ngắn, cho phép in các chi tiết nhỏ hơn so với công nghệ cũ, từ đó hỗ trợ tăng mật độ transistor và nâng hiệu năng chip. Các hãng như Nikon, Canon vẫn chủ yếu cung cấp công cụ cho tiến trình cũ.
High NA EUV và Low NA EUV khác nhau thế nào?
Low NA EUV đang được dùng để sản xuất chip AI hiện tại, bao gồm cả các bộ xử lý Blackwell của Nvidia. High NA EUV tiên tiến hơn, hiện phục vụ R&D và được kỳ vọng đi vào sản xuất khối lượng lớn giai đoạn 2027–2028.
Ai là người mua máy EUV của ASML?
Các xưởng đúc (foundry) như TSMC, Intel, Samsung mua máy EUV để sản xuất chip cho các công ty thiết kế như Nvidia. Vì vậy, mức đầu tư thiết bị của foundry ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng sản lượng chip AI.
Doanh thu và đơn đặt hàng EUV của ASML trong năm 2025 có gì đáng chú ý?
Quý 4/2025, EUV đóng góp 7,4 tỷ EUR trong tổng 13,2 tỷ EUR đơn đặt hàng ròng. Cả năm 2025, ASML bán 48 hệ EUV và tạo 11,6 tỷ EUR doanh thu từ các hệ này, cho thấy EUV là trụ cột tăng trưởng.