Cơ quan giám sát tài chính Australia cảnh báo các “lỗ hổng” trong quản lý tiền điện tử đang là rủi ro lớn, có thể khiến người dân đối mặt tư vấn sai lệch và hành vi lừa đảo khi nhiều mô hình kinh doanh số phát triển nhanh nhưng khung pháp lý còn mơ hồ.
ASIC cho biết các công ty crypto, thanh toán số và AI đang hoạt động ở vùng “xám” của quy định. Khi mỗi quốc gia tự đặt luật khác nhau, doanh nghiệp khó tuân thủ thống nhất và mức độ bảo vệ nhà đầu tư cũng không đồng đều, buộc Australia phải làm rõ phạm vi cấp phép.
- ASIC coi khoảng trống giám sát tiền điện tử là rủi ro nổi bật trong các tháng tới vì dễ phát sinh tư vấn sai và hành vi gây hiểu nhầm.
- Dự luật Corporations Amendment (Digital Assets Framework) Bill 2025 hướng tới thiết lập khung cấp phép và yêu cầu nền tảng phải có giấy phép dịch vụ tài chính.
- Giới chuyên gia kêu gọi vừa làm rõ “ranh giới quản lý” vừa duy trì không gian thử nghiệm để đổi mới, đi kèm giáo dục người dùng.
ASIC cảnh báo lỗ hổng quản lý crypto có thể gây hại cho người tiêu dùng
ASIC cho rằng việc giám sát chưa theo kịp tốc độ phát triển của crypto, thanh toán số và AI, tạo rủi ro người dân nhận tư vấn kém chất lượng hoặc bị dẫn dắt bởi các thực hành gây hiểu nhầm.
Trong báo cáo công bố ngày thứ Hai, ASIC nhấn mạnh nhiều doanh nghiệp đang triển khai sản phẩm và dịch vụ ở những lĩnh vực mà quy định vẫn chưa rõ ràng. Điều này làm tăng nguy cơ “thông tin bất cân xứng” giữa nhà cung cấp và người dùng phổ thông, đặc biệt khi sản phẩm được quảng bá như cơ hội đầu tư hoặc công cụ thanh toán tiện lợi.
ASIC cũng lưu ý không phải mọi hoạt động ngoài phạm vi quy định hiện hành đều trái luật: có doanh nghiệp “hợp pháp” vận hành ngoài khuôn khổ hiện có, nhưng cũng tồn tại trường hợp cố tình né tránh giám sát. Sự pha trộn này khiến thị trường khó phân biệt điều gì được phép, điều gì bị cấm, và vì vậy nhu cầu làm rõ yêu cầu cấp phép trở nên cấp thiết.
Dự luật cấp phép tài sản số nhắm tới việc bịt các khoảng trống giám sát
Dự luật Corporations Amendment (Digital Assets Framework) Bill 2025 được đưa ra để tạo bộ quy tắc đầu tiên cho các công ty nắm giữ tài sản số của khách hàng và yêu cầu nền tảng phải có giấy phép dịch vụ tài chính Australia.
Chủ tịch ASIC Joe Longo nhấn mạnh những thay đổi lớn đang diễn ra trong lĩnh vực tài chính Australia, khi áp lực gia tăng lên người tiêu dùng, thị trường và doanh nghiệp. Đồng thời, việc mỗi quốc gia ban hành quy định riêng làm phát sinh độ phức tạp tuân thủ và tạo ra mức bảo vệ khác nhau tùy khu vực.
Cảnh báo của ASIC xuất hiện trong bối cảnh chính phủ tìm cách khép lại các “lỗ hổng” giám sát. Dự luật được giới lập pháp giới thiệu vào tháng 11 năm ngoái, hướng tới chuẩn hóa trách nhiệm của các bên lưu ký/giữ tài sản số cho khách hàng và đưa hoạt động này vào khung cấp phép.
Theo nội dung dự luật nêu trong báo cáo, cơ quan chức năng tin rằng biện pháp này có thể đóng góp 24 tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế nhờ cải thiện hiệu quả. Một điểm then chốt là các nền tảng sẽ phải có giấy phép Australian Financial Services để vận hành, qua đó giúp tăng tính trách nhiệm và chuẩn hóa nghĩa vụ bảo vệ khách hàng.
Doanh nghiệp cần khung “ranh giới quản lý” rõ ràng để giảm nhầm lẫn tuân thủ
Khi ranh giới quản lý không rõ, doanh nghiệp khó thiết kế sản phẩm đúng luật và người dùng khó đánh giá mức độ bảo vệ, khiến thị trường dễ bị lợi dụng bởi các mô hình né giám sát.
ASIC cho biết sự không rõ ràng về “được phép hay không” làm tăng chi phí tuân thủ, đồng thời mở ra không gian cho những đơn vị cố tình tránh bị quản lý. Trong môi trường như vậy, cùng một loại dịch vụ có thể được tiếp thị theo nhiều cách để “lách” quy định, gây rủi ro cho người dùng phổ thông vốn không có khả năng tự thẩm định đầy đủ.
Vì thế, ASIC xem việc xác định rõ yêu cầu cấp phép trong năm nay là thiết yếu, nhằm giảm tình trạng doanh nghiệp hoạt động ở vùng xám và củng cố chuẩn bảo vệ người tiêu dùng theo tiêu chí nhất quán hơn.
Chuyên gia kêu gọi vừa siết cấp phép vừa duy trì không gian đổi mới
Các chuyên gia cho rằng Australia nên nhanh chóng thông qua luật cấp phép để xác định phạm vi quản lý, đồng thời thiết kế cơ chế khuyến khích thử nghiệm đổi mới đi kèm điều kiện bảo vệ người tiêu dùng.
“Điều hiệu quả nhất mà chính phủ Australia có thể làm ngay lúc này là xác định rõ ranh giới quản lý bằng cách thông qua luật cấp phép đã quá hạn từ lâu.”
– Darcy Allen, giảng viên RMIT University, Digital Economy Council of Australia
Darcy Allen nhấn mạnh việc ban hành khung cấp phép cần song hành với tư duy hỗ trợ “đổi mới mang tính thử nghiệm”. Theo ông, vừa có ranh giới rõ ràng, vừa có cơ chế cho phép thử nghiệm sẽ giúp Australia tránh bóp nghẹt sáng tạo trong các mô hình dịch vụ tài chính mới.
James Volpe, nhà sáng lập công ty giáo dục Web3 uCubed tại Melbourne, cho rằng quy tắc cấp phép đã cải thiện đáng kể trong vài năm gần đây và sẽ còn tiếp tục thay đổi nhanh theo các vòng tham vấn và kinh nghiệm giám sát từ triển khai thực tế.
“Các quy tắc cấp phép đã tiến xa trong những năm gần đây, và tôi tin rằng sẽ tiếp tục phát triển nhanh dựa trên tham vấn liên tục và các bài học/giám sát từ những triển khai hiện có.”
– James Volpe, nhà sáng lập uCubed
Volpe cũng đánh giá khung khổ đang rõ dần nhưng cảnh báo nhiều người vẫn chưa hiểu đầy đủ công nghệ. Theo ông, đây không phải công nghệ cơ bản, cần thời gian và tập trung vào giáo dục để đảm bảo người tiêu dùng an toàn trong bối cảnh mới.
Regulatory Sandbox có thể là cầu nối giữa thử nghiệm và bảo vệ người dùng
Regulatory Sandbox của ASIC cho phép doanh nghiệp được phê duyệt thử nghiệm dịch vụ và sản phẩm tài chính tối đa 24 tháng không cần giấy phép, nhưng phải đáp ứng điều kiện và cơ chế bảo vệ người tiêu dùng.
Allen chỉ ra việc rà soát chương trình Enhanced Regulatory Sandbox là cơ hội để Australia áp dụng các cách tiếp cận tốt hơn. Theo mô tả trong báo cáo, sandbox giúp kiểm nghiệm mô hình mới trong phạm vi kiểm soát, hạn chế rủi ro hệ thống trong khi vẫn cho phép đổi mới diễn ra.
Ông đề xuất định hướng “đổi mới tự do trừ khi cơ quan quản lý can thiệp”, nghĩa là đặt ra quy tắc nền về an toàn và minh bạch, sau đó giám sát theo rủi ro thay vì áp đặt rào cản đồng loạt ngay từ đầu. Cách làm này có thể giúp điều tiết linh hoạt hơn khi công nghệ và mô hình kinh doanh thay đổi nhanh.
Những câu hỏi thường gặp
ASIC lo ngại điều gì về thị trường tiền điện tử tại Australia?
ASIC lo ngại khoảng trống giám sát khi các công ty crypto, thanh toán số và AI phát triển nhanh trong lúc quy định chưa rõ ràng, làm tăng rủi ro người dân gặp tư vấn sai lệch hoặc các thực hành gây hiểu nhầm.
Dự luật Corporations Amendment (Digital Assets Framework) Bill 2025 nhằm mục tiêu gì?
Dự luật nhằm xây dựng khung pháp lý đầu tiên cho các doanh nghiệp nắm giữ tài sản số của khách hàng tại Australia và yêu cầu nền tảng phải có giấy phép Australian Financial Services để hoạt động.
Vì sao cần làm rõ “ranh giới quản lý” và yêu cầu cấp phép?
Khi ranh giới quản lý mơ hồ, doanh nghiệp khó tuân thủ thống nhất và người dùng khó đánh giá mức bảo vệ. Điều này cũng tạo điều kiện cho một số đơn vị cố tình né giám sát, làm tăng rủi ro cho thị trường.
Regulatory Sandbox của ASIC là gì?
Đây là cơ chế cho phép doanh nghiệp được phê duyệt thử nghiệm dịch vụ và sản phẩm tài chính tối đa 24 tháng không cần giấy phép, nhưng phải tuân thủ điều kiện và yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng.
