Các vị thế short trên các sàn crypto tập trung đang tăng lên mức hung hãn nhất kể từ tháng 8/2024, gợi lại giai đoạn Bitcoin tạo đáy nhiều tháng trước khi đảo chiều mạnh.
Dữ liệu funding rate tổng hợp cho thấy thị trường phái sinh đang nghiêng rõ rệt về xu hướng giảm, trong bối cảnh Bitcoin giao dịch quanh 66.500 USD và tâm lý bi quan lan rộng ở hợp đồng vĩnh cửu.
- Funding rate âm sâu phản ánh áp lực short đòn bẩy đang chiếm ưu thế trên thị trường hợp đồng vĩnh cửu.
- Các giai đoạn funding âm cực đoan có thể tạo điều kiện cho “short squeeze”, nhưng không phải tín hiệu chắc chắn về bull run.
- Chỉ số MVRV quanh 1,1 cho thấy Bitcoin đang tiến gần vùng “định giá hợp lý”, sát ngưỡng thường được xem là bị định giá thấp ở chu kỳ trước.
Funding rate âm cho thấy phe short đang trả phí để giữ vị thế
Khi funding rate của hợp đồng vĩnh cửu chuyển sang âm, người mở vị thế short đang trả phí cho người đặt cược giá tăng, và mức âm càng sâu thì mức độ short càng quyết liệt.
Theo phân tích của Santiment, funding rate là thước đo “định vị” của thị trường phái sinh. Funding âm thể hiện số đông đang nghiêng về kịch bản giảm giá, khiến bên short phải chi trả định kỳ để duy trì vị thế. Điều này thường đi kèm với mức sử dụng đòn bẩy cao: nhà giao dịch vay vốn để khuếch đại lợi nhuận kỳ vọng, nhưng đổi lại rủi ro thanh lý cũng tăng nhanh khi giá đi ngược.
Điểm quan trọng là funding âm không tự động đồng nghĩa “thị trường đã chạm đáy”. Tuy nhiên, khi short trở nên quá đông và dùng đòn bẩy, chỉ cần một nhịp hồi vừa phải cũng có thể kích hoạt chuỗi thanh lý, buộc các vị thế short phải mua lại, từ đó đẩy giá tăng nhanh trong thời gian ngắn.
Q3/2024 từng chứng kiến funding âm sâu trước một nhịp đảo chiều mạnh
Trong Q3/2024, funding rate trên nhiều sàn rơi sâu xuống vùng âm khi trader đặt cược Bitcoin giảm, nhưng sau đó giá đảo chiều và tạo hiệu ứng “ép short” trong những tuần tiếp theo.
Santiment ghi nhận giai đoạn từ 01/08 đến 06/08/2024, Bitcoin giảm khoảng 12.000 USD, khiến tâm lý trên thị trường phái sinh xấu đi rõ rệt. Đây là mẫu hình thường thấy: giá giảm nhanh làm short gia tăng, funding âm sâu hơn, và bên bán khống ngày càng “quá tải” vị thế.
Sau đó, Bitcoin đảo chiều và quay lại vùng 66.000 USD sau khoảng 20 ngày. Khi giá bắt đầu đi lên, các cược giảm đông đúc bị thanh lý, buộc trader mua lại vị thế để đóng short. Santiment cho biết động lực này đã góp phần đẩy Bitcoin tăng khoảng 83% trong bốn tháng tiếp theo.
Dữ liệu kèm theo được minh họa trong biểu đồ “Bitcoin short bets against the price chart” của Santiment.
Thiết lập hiện tại có thể tạo biến động mạnh nếu giá bật lên
Funding âm kéo dài vào cuối tháng 1 và đầu tháng 2 cho thấy áp lực short tăng, làm tăng xác suất biến động mạnh nếu Bitcoin có nhịp tăng khiến đòn bẩy short chạm ngưỡng thanh lý.
Theo biểu đồ, thị trường tạo chuỗi đỉnh thấp dần và đáy thấp dần qua tháng 11, 12 và 1. Khi giá BTC bị nén quanh 65.000 USD, lực short tiếp tục gia tăng. Santiment lưu ý rằng “funding âm cực đoan” có thể đặt nền cho các cú bật nhanh, bởi nhiều vị thế short mở bằng đòn bẩy sẽ thua lỗ tăng tốc nếu giá không giảm như kỳ vọng.
Cơ chế thanh lý diễn ra khi thua lỗ vượt ngưỡng cho phép: sàn sẽ tự động đóng vị thế để hạn chế rủi ro hệ thống. Khi một lượng lớn short bị đóng đồng thời, lực mua bắt buộc có thể khuếch đại đà tăng ngắn hạn.
“Funding âm cực đoan có thể tạo tiền đề cho các cú hồi nhanh. Nhiều vị thế short được mở với đòn bẩy… Nếu giá tăng thay vì giảm, các lệnh short đòn bẩy sẽ thua lỗ rất nhanh. Khi thua lỗ chạm ngưỡng nhất định, sàn sẽ tự động đóng vị thế để bảo vệ hệ thống.”
– Santiment, phân tích thị trường (đăng trên X)
Tâm lý gợi nhớ sự kiện thanh lý ngày 10/10 và rủi ro “short squeeze”
Sau sự kiện 10/10 khiến 19 tỷ USD vị thế đòn bẩy bị xóa sổ, funding rate từng chuyển âm khi trader nghiêng sang short; kịch bản tương tự có thể lặp lại nếu giá tăng đủ để kích hoạt làn sóng thanh lý short.
Bài phân tích cho biết trong sự kiện 10/10, nhiều sàn crypto tập trung và DEX ghi nhận thanh lý vị thế long, khiến Bitcoin giảm hai chữ số theo phần trăm. Sau cú giảm, nhiều trader chuyển sang short và kéo funding rate sang vùng âm.
Hiện Bitcoin giao dịch gần 65.900 USD, sau khi có thời điểm rơi sát 59.000 USD trong biến động cuối tháng 1. Santiment nhấn mạnh: việc short dày đặc không đảm bảo sẽ có một cú tăng ngay lập tức, nhưng nó làm tăng xác suất biến động nếu giá quay đầu đi lên. Khi đó, chỉ một nhịp tăng “vừa đủ” cũng có thể chạm các ngưỡng thanh lý tương tự giai đoạn 10/10.
Santiment cũng nhận định do thiếu tự tin của thị trường (xét theo các chỉ báo tâm lý khác), các vị thế short khó tự đóng hàng loạt; vì vậy kịch bản “giá tăng dẫn đến thanh lý” có thể là kết quả dễ xảy ra hơn.
Bitcoin tiến gần vùng “định giá hợp lý” khi MVRV quanh 1,1
MVRV khoảng 1,1 cho thấy thị trường đang định giá Bitcoin tương đối “công bằng”, và nếu tiếp tục giảm về dưới 1 thì theo các chu kỳ trước có thể được xem là vùng bị định giá thấp.
Santiment cho biết Bitcoin đã trong xu hướng giảm khoảng bốn tháng kể từ đỉnh lịch sử vào tháng 10 năm ngoái. Chỉ số Market Value to Realized Value (MVRV) đang gần 1,1, phản ánh mức giá hiện tại được nhiều trader nhìn nhận là “hợp lý”.
Trong các chu kỳ trước, khi MVRV giảm xuống dưới 1, Bitcoin thường được xem là bị định giá thấp. Mức hiện tại hàm ý giá đang tiến gần khu vực đó, dù Santiment lưu ý chu kỳ này có khác biệt: trước khi tạo đỉnh tháng 10, Bitcoin không đi sâu vào vùng bị định giá quá cao trong thời gian dài. Nếu thị trường chưa từng “quá nóng” cực đoan, cấu trúc tạo đáy cũng có thể khác các chu kỳ trước.
Những câu hỏi thường gặp
Funding rate âm trong hợp đồng vĩnh cửu nói lên điều gì?
Funding rate âm thường cho thấy phe short đang chiếm ưu thế và phải trả phí cho phe long để giữ vị thế. Mức âm càng sâu thường phản ánh short càng đông và/hoặc dùng đòn bẩy cao, từ đó làm tăng rủi ro biến động mạnh nếu giá đảo chiều.
Vì sao funding âm sâu có thể dẫn đến “short squeeze”?
Nhiều lệnh short dùng đòn bẩy sẽ thua lỗ nhanh khi giá tăng. Khi lỗ đạt ngưỡng, sàn tự động thanh lý, buộc mua lại để đóng vị thế. Lực mua bắt buộc đồng loạt có thể đẩy giá tăng nhanh trong thời gian ngắn.
Short nhiều có chắc chắn báo hiệu Bitcoin sẽ tăng không?
Không. Short dày đặc chỉ làm tăng xác suất xảy ra biến động nếu giá bắt đầu đi lên, chứ không phải tín hiệu chắc chắn về việc bắt đầu một pha tăng mới. Thị trường vẫn có thể tiếp tục giảm dù funding đang âm.
MVRV 1,1 có nghĩa là Bitcoin đang rẻ không?
MVRV gần 1,1 thường được hiểu là mức định giá tương đối “công bằng”. Trong nhiều chu kỳ trước, MVRV dưới 1 mới thường bị xem là “định giá thấp”, nhưng bối cảnh mỗi chu kỳ khác nhau nên không nên dùng như tín hiệu đơn lẻ.
Tham khảo biểu đồ và thảo luận liên quan về Bitcoin tại liên kết trên X.
