Belarus đang xây dựng hệ thống ngân hàng crypto do nhà nước kiểm soát, với các dịch vụ dự kiến gồm thẻ thanh toán, vay tiền pháp định thế chấp Bitcoin và staking, hướng tới vận hành ngân hàng crypto đầu tiên vào năm 2026.
Động thái này nối tiếp việc Belarus hợp pháp hóa ngân hàng crypto, đồng thời mở ra cơ chế để người dân kiếm, nắm giữ và chi tiêu tiền điện tử trong khuôn khổ giám sát tài chính truyền thống và kiểm soát tuân thủ giao dịch.
- Belarus dự kiến triển khai thẻ crypto và khoản vay tiền pháp định có tài sản đảm bảo bằng Bitcoin.
- Staking được định vị như “gửi tiền thế hệ mới”, giúp người nắm giữ crypto tạo thu nhập thụ động khi lưu ký tại ngân hàng.
- Người lao động tự do có thể hợp pháp nhận thù lao bằng tiền điện tử nếu giao dịch đi qua ngân hàng crypto được cấp phép.
Ngân hàng crypto Belarus hướng tới thẻ thanh toán và vay thế chấp Bitcoin
Belarus có kế hoạch cho phép người dân chi tiêu bằng crypto tại cửa hàng và vay tiền pháp định bằng cách thế chấp tài sản số như Bitcoin thông qua ngân hàng crypto được cấp phép.
Alexander Egorov, Phó Chủ tịch thứ nhất của Ngân hàng Quốc gia Belarus (NBRB), cho biết các sản phẩm dựa trên coin có thể xuất hiện sớm nhất trong năm nay, trong bối cảnh nước này dự kiến mở ngân hàng crypto đầu tiên vào năm 2026.
Theo ông Egorov, Belarus là quốc gia đầu tiên chính thức đưa ngân hàng crypto vào hệ thống tài chính quốc gia. Khác với mô hình tại Mỹ hay Thụy Sĩ, nơi ngân hàng crypto thường là tổ chức tư nhân hoạt động dưới chấp thuận của cơ quan quản lý, Belarus theo đuổi một hệ thống ngân hàng crypto toàn diện dưới sự kiểm soát của nhà nước.
NBRB mô tả hệ thống này sẽ cung cấp “dịch vụ hữu hình” cho mọi đối tượng, từ cá nhân đến doanh nghiệp. Trọng tâm là tạo ra các kịch bản sử dụng thực tế: thanh toán hằng ngày, tiếp cận tín dụng tiền pháp định mà vẫn giữ vị thế đầu tư crypto, và cơ chế tạo lợi suất thông qua staking.
“Hãy tưởng tượng – bạn có Bitcoin, đang tăng giá trị… Bạn gửi coin vào ngân hàng crypto làm tài sản thế chấp. Ngân hàng phát hành cho bạn tiền ruble thông thường. Bạn dùng tiền, trả khoản vay, và ngân hàng trả lại crypto cho bạn.”
– Alexander Egorov, Phó Chủ tịch thứ nhất NBRB
Thẻ crypto tại Belarus sẽ tự động quy đổi sang ruble khi thanh toán
Thẻ crypto được mô tả như thẻ ngân hàng thông thường, liên kết với tài khoản tại ngân hàng crypto và tự động quy đổi crypto sang ruble Belarus ngay tại thời điểm thanh toán.
Ông Egorov gọi thẻ crypto là sản phẩm “dễ hiểu nhất” và được chờ đợi lâu nhất. Cách vận hành được mô tả là: người dùng thanh toán tại cửa hàng, hệ thống ngân hàng sẽ chuyển đổi tức thời một phần lượng tiền điện tử trong tài khoản sang ruble Belarus để hoàn tất giao dịch.
Nếu triển khai đúng như mô tả, thẻ crypto sẽ giải quyết hai điểm nghẽn phổ biến khi dùng tiền điện tử trong đời sống: nhu cầu chấp nhận trực tiếp crypto của điểm bán và độ trễ quy đổi. Dù vậy, trải nghiệm thực tế còn phụ thuộc vào quy định, phí chuyển đổi, giới hạn giao dịch, và mức độ phủ sóng của các ngân hàng crypto được cấp phép.
Staking được định vị như “gửi tiền thế hệ mới” trong ngân hàng crypto
Belarus muốn đưa staking vào danh mục dịch vụ ngân hàng crypto, cho phép người sở hữu crypto tạo thu nhập thụ động khi hỗ trợ mạng blockchain và lưu ký coin tại ngân hàng.
Theo mô tả của ông Egorov, staking tương tự “gửi tiền thế hệ mới”: người nắm giữ tiền điện tử giữ coin tại ngân hàng, tham gia cơ chế hỗ trợ blockchain, và nhận phần thưởng. Định vị này nhấn mạnh vai trò trung gian của ngân hàng crypto trong việc đơn giản hóa trải nghiệm kỹ thuật cho người dùng phổ thông.
Về mặt tuân thủ, staking qua trung gian ngân hàng có thể kéo theo yêu cầu rõ ràng hơn về xác minh khách hàng, ghi nhận giao dịch, và báo cáo. Với người dùng, điểm cần theo dõi là điều kiện rút, cách tính thưởng, rủi ro biến động giá token, và rủi ro kỹ thuật/đối tác khi ủy thác tài sản cho tổ chức lưu ký.
Người lao động tự do được hợp pháp nhận thù lao bằng tiền điện tử nếu đi qua ngân hàng crypto được cấp phép
Belarus hợp pháp hóa việc trả công bằng tiền điện tử cho người lao động tự do, với điều kiện các giao dịch phải được thực hiện thông qua ngân hàng crypto được cấp phép trong nước.
Ông Egorov cho biết thay đổi này tác động tới hàng trăm nghìn người. Trước đây, các nghề như thiết kế hoặc lập trình nếu nhận thanh toán crypto từ khách hàng nước ngoài có thể gặp rào cản khi nạp tiền vào tài khoản và thực hiện nghĩa vụ thuế. Nay, theo mô tả của ông, rào cản đó đã được gỡ bỏ.
Yêu cầu pháp lý cốt lõi được nêu ra là: các giao dịch nhận crypto như thù lao cần đi qua ngân hàng crypto Belarus có giấy phép. Cấu trúc này giúp đưa dòng tiền vào kênh kiểm soát, tạo cơ sở để ngân hàng thực hiện quy trình KYC/AML và hỗ trợ truy vết, đồng thời giúp người nhận có đường đi rõ ràng hơn để kê khai, nộp thuế theo quy định.
Mô hình kiểm soát rủi ro: kiểm định từ High-Tech Park và giám sát tài chính truyền thống
Belarus cho biết sẽ kết hợp kiểm định an ninh từ High-Tech Park tại Minsk với giám sát tài chính truyền thống của NBRB, trong khi ngân hàng crypto chịu trách nhiệm xác minh khách hàng và rà soát từng giao dịch.
Cụ thể, mức độ an toàn của các nhà cung cấp dịch vụ ngân hàng sẽ được chuyên gia High-Tech Park (HTP) tại Minsk đánh giá. Tham khảo thêm về HTP tại High-Tech Park (HTP) Minsk. Song song, NBRB thực hiện giám sát theo khung quản lý tài chính thông thường.
Ông Egorov cũng nhấn mạnh vai trò “X-ray” giao dịch của các ngân hàng crypto: tự xác minh khách hàng và soi xét mọi giao dịch nhằm giảm rủi ro từng gây sự cố cho một số nền tảng ở nước ngoài. Cách tiếp cận này cho thấy Belarus ưu tiên mô hình tích hợp crypto vào hệ thống ngân hàng theo hướng kiểm soát tập trung, thay vì để thị trường tư nhân vận hành tách rời.
“Đây là một bước đi táo bạo, biến tiềm năng lý thuyết của blockchain thành lợi ích kinh tế thực cho mọi công dân và doanh nghiệp.”
– Alexander Egorov, Phó Chủ tịch thứ nhất NBRB
Bối cảnh: giao dịch crypto tăng trong điều kiện hạn chế kênh tiền pháp định
Belarus ghi nhận sự gia tăng các giao dịch liên quan đến crypto trong vài năm gần đây, trong bối cảnh trừng phạt phương Tây hạn chế khả năng tiếp cận các kênh tiền pháp định của cư dân.
Diễn biến này được cho là khiến Tổng thống Alexander Lukashenko thừa nhận tầm quan trọng ngày càng tăng của thanh toán bằng crypto vào mùa thu năm ngoái. Belarus cũng đã xây nền tảng quản lý crypto sớm trong không gian hậu Xô Viết, với các quy tắc cho khai thác và giao dịch “token kỹ thuật số” được ban hành theo sắc lệnh có hiệu lực từ năm 2018.
Trong khi đó, Liên bang Nga chỉ mới gần đây bước mạnh hơn vào lộ trình điều tiết các hoạt động tương tự. Với Belarus, việc “ngân hàng hóa” crypto là bước tiếp theo nhằm chuyển hành vi sử dụng thực tế sang khuôn khổ có thể quản trị, đo lường và đánh thuế.
Những câu hỏi thường gặp
Ngân hàng crypto ở Belarus dự kiến cung cấp những dịch vụ nào?
Các dịch vụ được nêu gồm: thẻ crypto để thanh toán tại cửa hàng với cơ chế quy đổi tức thời sang ruble Belarus, khoản vay tiền pháp định với tài sản đảm bảo bằng crypto như Bitcoin, và staking để tạo thu nhập thụ động.
Khi nào Belarus có ngân hàng crypto đầu tiên?
Theo thông tin được nêu, Belarus dự kiến ngân hàng crypto đầu tiên có thể mở vào năm 2026, trong khi một số sản phẩm dịch vụ có thể xuất hiện sớm nhất trong năm nay.
Người lao động tự do ở Belarus có thể nhận lương bằng tiền điện tử không?
Có. Việc nhận thù lao bằng tiền điện tử đã được hợp pháp hóa cho người lao động tự do, với yêu cầu các giao dịch phải đi qua một ngân hàng crypto Belarus được cấp phép.
Belarus sẽ quản lý rủi ro và tuân thủ trong ngân hàng crypto như thế nào?
Mô hình được mô tả gồm: chuyên gia từ High-Tech Park (HTP) tại Minsk kiểm tra an ninh của nhà cung cấp dịch vụ, NBRB giám sát tài chính theo cách truyền thống, và ngân hàng crypto thực hiện xác minh khách hàng cùng rà soát từng giao dịch.
