Các bộ trưởng tài chính châu Âu sẽ họp ngày 16/2 để bàn cách giảm phụ thuộc vào đồng USD, với trọng tâm là thúc đẩy stablecoin neo theo euro và mở rộng phát hành nợ chung của EU.
Khi đồng euro chỉ chiếm khoảng 20% dự trữ tiền tệ toàn cầu so với khoảng 60% của USD, Ủy ban châu Âu muốn hành động sớm nhằm củng cố an ninh kinh tế, tăng sức hút tài sản định giá bằng euro và hạn chế rủi ro từ hệ thống tài chính bị “vũ khí hóa”.
- EU cân nhắc thúc đẩy stablecoin neo euro, tiền gửi token hóa và công cụ số hóa gắn với đồng euro để tăng vai trò của euro trong tài chính số.
- Ủy ban châu Âu muốn mở rộng thị trường nợ định danh euro thông qua tăng phát hành nợ chung EU nhằm cải thiện thanh khoản và sức hấp dẫn với nhà đầu tư lớn.
- Kế hoạch bao gồm giảm phụ thuộc vào Visa/Mastercard, yêu cầu viện trợ và khoản vay nước ngoài thanh toán bằng euro, đồng thời huy động dòng tiền tiết kiệm nhàn rỗi vào đầu tư.
EU muốn giảm sự thống trị toàn cầu của USD bằng euro số và nợ chung
EU đang xem xét một gói biện pháp tài chính nhằm tăng sức ảnh hưởng của đồng euro, bao gồm phát hành stablecoin neo theo euro, phát triển công cụ euro số và mở rộng nợ chung EU để tạo thị trường trái phiếu sâu hơn, thanh khoản hơn.
Tài liệu do Ủy ban châu Âu chuẩn bị cảnh báo hệ thống tiền tệ và tài chính quốc tế có nguy cơ bị “vũ khí hóa”, vì vậy EU cần tăng cường “an ninh kinh tế và tài chính” cũng như năng lực bảo vệ lợi ích của mình.
Trong bối cảnh dự trữ toàn cầu: euro khoảng 20% còn USD khoảng 60%, các nhà hoạch định chính sách lo ngại EU sẽ tiếp tục mất vị thế nếu không tạo thêm các kênh thanh toán, tài sản số và công cụ nợ định danh euro đủ quy mô.
“Đối mặt với rủi ro gia tăng việc ‘vũ khí hóa’ hệ thống tiền tệ và tài chính quốc tế, EU cần hành động để củng cố an ninh kinh tế và tài chính, cũng như năng lực thúc đẩy các lợi ích của chính mình,” tài liệu nêu.
– Trích tài liệu của Ủy ban châu Âu, theo Reuters
Stablecoin neo theo euro và công cụ euro số được xem là đòn bẩy trong thị trường stablecoin
EU muốn tăng nhanh nguồn cung tài sản số định danh euro, vì stablecoin neo USD đang chiếm gần như toàn bộ thị trường stablecoin, trong khi stablecoin dựa trên euro chỉ chiếm dưới 1%.
Ủy ban châu Âu cho rằng sự lép vế này vừa bất lợi về mặt chiến lược, vừa có thể khiến dòng vốn tiếp tục chảy sang thị trường Mỹ, qua đó nâng giá trị tài sản Mỹ và làm yếu tương đối các tài sản châu Âu.
Gói giải pháp được nêu gồm: stablecoin neo euro, tiền gửi token hóa và cả tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) gắn với euro. Đồng thời, các chính phủ được khuyến nghị xử lý rủi ro từ stablecoin neo theo ngoại tệ, đặc biệt là đồng USD, khi chúng ngày càng có vai trò trong thanh toán và lưu trữ giá trị.
Mở rộng thị trường nợ định danh euro nhằm tăng thanh khoản và sức hút với nhà đầu tư lớn
EU muốn mở rộng quy mô nợ chung để tạo thêm trái phiếu chất lượng cao định danh euro, vì thanh khoản thấp đang làm giảm sức hấp dẫn của trái phiếu EU so với trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Tài liệu kêu gọi “phát hành ở cấp EU để cùng tài trợ các dự án chung với giá trị gia tăng rõ ràng cho EU”, nhấn mạnh việc phát hành không chỉ mang tính biểu tượng mà phải gắn với nhu cầu vốn thực cho các chương trình chung.
Hiện EU có khoảng 1 nghìn tỷ euro nợ chung, trong khi thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ khoảng 27 nghìn tỷ USD. Chênh lệch quy mô khiến nhiều nhà đầu tư tổ chức ưu tiên công cụ USD vì tính thanh khoản và chuẩn tham chiếu thị trường.
Nhu cầu đối với trái phiếu EU xếp hạng AAA được mô tả là cao, nhưng vấp phải rào cản chính trị khi một số quốc gia, như Đức, không ủng hộ mở rộng nợ chung. Ủy ban châu Âu vẫn muốn thúc đẩy bằng cách khuyến khích các nước và doanh nghiệp ngoài khu vực đồng euro phát hành nợ bằng euro để tăng độ phủ và nhu cầu sử dụng đồng tiền này.
EU hướng tới hệ thống thanh toán độc lập và “euro hóa” dòng tiền viện trợ, thương mại chiến lược
Ủy ban châu Âu đề xuất giảm phụ thuộc vào hạ tầng thanh toán do Mỹ kiểm soát bằng cách xây dựng hệ thống thanh toán do EU vận hành, đồng thời khuyến nghị viện trợ và khoản vay đối ngoại thanh toán bằng euro để mở rộng nhu cầu sử dụng euro.
Tài liệu đề cập việc Visa và Mastercard hiện thống trị thanh toán số tại châu Âu, điều không phù hợp với mục tiêu tự chủ chiến lược. Vì vậy, EU muốn một hệ thống thay thế do EU quản lý, vận hành độc lập.
Song song, Ủy ban châu Âu khuyến nghị mọi gói viện trợ và cho vay ra nước ngoài nên chi trả hoàn toàn bằng euro, bao gồm các thỏa thuận liên quan dầu khí, vũ khí và hàng hóa công nghiệp. Doanh nghiệp cũng được khuyến khích lập hóa đơn bằng euro trong thương mại quốc tế, đặc biệt ở các lĩnh vực chiến lược.
Hài hòa quy định để kéo dòng vốn nhàn rỗi vào đầu tư nội khối
EU muốn hài hòa luật đầu tư, thuế, giao dịch và giám sát để dòng vốn lưu chuyển thuận lợi hơn, qua đó huy động một phần tiền tiết kiệm nhàn rỗi trong khu vực vào đầu tư cho doanh nghiệp châu Âu.
Ủy ban châu Âu ước tính gần 10 nghìn tỷ euro đang nằm yên trong các tài khoản tiết kiệm trên toàn khối. Theo lập luận của họ, nếu giảm phân mảnh quy định, nhiều khoản trong số này có thể dịch chuyển sang kênh đầu tư trực tiếp, giúp tăng năng lực tài trợ cho tăng trưởng nội khối.
Cải tổ ESM và vai trò ECB nhằm mở rộng “độ phủ” toàn cầu của euro
EU cân nhắc nâng cấp Cơ chế Bình ổn châu Âu (ESM) thành một thiết chế EU đầy đủ để quản lý phát hành nợ chung trong tương lai, trong khi ECB thúc đẩy các thỏa thuận thanh khoản với đối tác nhằm tăng phạm vi sử dụng euro.
Một đề xuất trọng tâm là chuyển ESM, hiện là quỹ cứu trợ quy mô 500 tỷ euro, thành một tổ chức cấp EU. Khi đó, ESM có thể đóng vai trò tương tự “cơ quan nợ” toàn EU, phụ trách việc phát hành nợ trong tương lai thay vì chỉ là công cụ của các nước khu vực đồng euro.
Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng tham gia, và đang làm việc về các thỏa thuận thanh khoản mới với các quốc gia khác nhằm tăng mức độ hiện diện quốc tế của euro.
Theo ba nguồn tin giấu tên được Reuters dẫn, các nội dung này đang được triển khai. Chủ tịch ECB Christine Lagarde cũng xác nhận ECB sẽ trình lãnh đạo EU danh sách “cải cách quan trọng” để tăng trưởng và duy trì sức cạnh tranh, bao gồm xây dựng các công cụ nhằm “giải phóng” nguồn lực và nhân tài của châu Âu.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao EU muốn thúc đẩy stablecoin neo theo euro?
Vì stablecoin neo USD như USDT và USDC đang chiếm gần như toàn bộ thị trường stablecoin, trong khi stablecoin dựa trên euro chỉ chiếm dưới 1%. EU lo ngại điều này làm suy yếu vai trò của euro trong tài chính số và có thể thúc đẩy dòng vốn chảy sang thị trường Mỹ.
EU muốn mở rộng nợ chung để đạt mục tiêu gì?
Mục tiêu là tăng quy mô và thanh khoản của thị trường nợ định danh euro, khiến trái phiếu EU hấp dẫn hơn với nhà đầu tư lớn. Hiện EU có khoảng 1 nghìn tỷ euro nợ chung so với khoảng 27 nghìn tỷ USD của trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Tại sao EU muốn giảm phụ thuộc Visa và Mastercard trong thanh toán?
Vì hai mạng lưới thanh toán của Mỹ đang chi phối phần lớn thanh toán số ở châu Âu, khiến EU phụ thuộc vào hạ tầng ngoài khối. Ủy ban châu Âu muốn một hệ thống thanh toán do EU vận hành để tăng tính độc lập.
Đề xuất “thanh toán viện trợ bằng euro” có ý nghĩa gì?
Đề xuất này nhằm tăng nhu cầu sử dụng euro trong các dòng tiền xuyên biên giới, bao gồm viện trợ và các khoản vay ra nước ngoài. Tài liệu cũng khuyến nghị mở rộng lập hóa đơn bằng euro trong thương mại quốc tế, nhất là ở các lĩnh vực chiến lược.
ESM có thể thay đổi như thế nào trong kế hoạch này?
ESM, hiện là quỹ cứu trợ 500 tỷ euro, được đề xuất nâng cấp thành một tổ chức cấp EU đầy đủ. Khi đó, ESM có thể quản lý phát hành nợ EU trong tương lai theo mô hình cơ quan nợ chung, thay vì chỉ phục vụ các nước khu vực đồng euro.
