Bộ trưởng Tài chính Ba Lan cho biết tăng trưởng kinh tế vượt trội so với nhiều nước dùng euro là lý do then chốt để Ba Lan tiếp tục giữ đồng zloty, thay vì gia nhập eurozone.
Lập trường này phản ánh khác biệt về hiệu suất vĩ mô giữa Ba Lan và khối euro, trong bối cảnh eurozone tăng trưởng yếu và ECB đã hạ lãi suất mạnh. Câu chuyện cũng cho thấy xu hướng Trung Âu ưu tiên độc lập tiền tệ, yếu tố nhà đầu tư tiền điện tử thường theo dõi khi đánh giá rủi ro vĩ mô.
- Ba Lan xem tăng trưởng tốt hơn eurozone là luận điểm để giữ đồng zloty.
- Ủy ban châu Âu dự báo Ba Lan tăng 3,5% trong năm nay, cao hơn đáng kể so với eurozone.
- Czech và Hungary cũng ít mặn mà với euro vì lo ngại mất độc lập tiền tệ và rào cản chính trị.
Ba Lan ưu tiên giữ đồng zloty nhờ tăng trưởng vượt eurozone
Ba Lan cho rằng kinh tế đang hoạt động tốt hơn phần lớn các nước dùng euro, nên chưa có lý do mạnh để từ bỏ đồng zloty và gia nhập eurozone.
Bộ trưởng Tài chính Andrzej Domanski nhấn mạnh các số liệu tăng trưởng tích cực của Ba Lan là cơ sở để tránh gia nhập eurozone. Ông cho biết nước này ngày càng có nhiều dữ liệu, nghiên cứu và lập luận để duy trì đồng zloty như một công cụ chính sách độc lập.
Về dự báo, Ủy ban châu Âu kỳ vọng GDP Ba Lan tăng 3,5% trong năm nay, trong khi mức dự báo mở rộng của các quốc gia eurozone là 1,2%. Đây là chênh lệch đáng kể, thường được dùng để lập luận rằng một nền kinh tế tăng trưởng nhanh có thể muốn giữ quyền chủ động về lãi suất và tỷ giá.
Trong quý 3/2025, eurozone ghi nhận tăng trưởng 0,2% theo quý. Các dự báo cho cả năm 2025 đặt tăng trưởng eurozone trong khoảng 0,9% đến 1,3%, cho thấy bức tranh phục hồi còn yếu và không đồng đều giữa các nước thành viên.
Hiệu suất kém đã góp phần khiến Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cắt lãi suất tổng cộng 200 điểm cơ bản, đưa mức lãi suất xuống 2% vào tháng 6/2025. Với các thị trường tiền điện tử, thay đổi lãi suất khu vực đồng euro thường là biến số quan trọng ảnh hưởng khẩu vị rủi ro và dòng vốn.
“Nền kinh tế của chúng tôi hiện đang làm tốt hơn rõ rệt so với đa số những nước có đồng euro… Chúng tôi có ngày càng nhiều dữ liệu, nghiên cứu và lập luận để giữ đồng zloty Ba Lan.”
– Andrzej Domanski, Bộ trưởng Tài chính Ba Lan, Financial Times
Trung Âu tiếp tục giữ khoảng cách với đồng euro
Ba Lan không phải trường hợp duy nhất, khi Cộng hòa Czech và Hungary cũng chưa thể hiện ý định rõ ràng về việc sớm chuyển sang dùng euro.
Sau hơn 20 năm trong Liên minh châu Âu, Czech và Hungary vẫn tỏ ra thận trọng với việc gia nhập eurozone. Chính phủ Czech đã không đặt mốc thời gian áp dụng euro trong năm 2025, đánh dấu lần thứ 21 giới chức nước này trì hoãn quyết định liên quan.
Yếu tố dư luận cũng là rào cản lớn. Theo một khảo sát, khoảng 72% người Czech phản đối việc áp dụng đồng euro. Ở Hungary, Thủ tướng Viktor Orban cho rằng EU đang “tan rã” và Hungary nên từ chối euro; ông từng nói Hungary chỉ cân nhắc áp dụng khi kinh tế đạt 85% GDP/người của Đức.
Sự dè dặt chủ yếu xuất phát từ lo ngại mất độc lập tiền tệ và giảm quyền kiểm soát đối với đồng tiền quốc gia. Theo nội dung được nêu, khi Bulgaria và Romania gia nhập khối tiền tệ chung, Ba Lan, Czech, Hungary, cùng với Đan Mạch và Thụy Điển sẽ là các thành viên EU còn lại đứng ngoài eurozone.
Rào cản chính trị khiến Ba Lan khó ưu tiên gia nhập eurozone
Dù chính phủ Ba Lan được xem là thân châu Âu, việc gia nhập eurozone vẫn không phải ưu tiên vì cần thay đổi hiến pháp và phải có đồng thuận chính trị khó đạt.
Chính phủ của Thủ tướng Donald Tusk nhậm chức cuối năm 2023 và được coi là ủng hộ hội nhập châu Âu. Tuy nhiên, chương trình nghị sự chưa đặt việc gia nhập eurozone lên hàng đầu, phần vì chi phí chính trị và độ phức tạp của tiến trình.
Để chuyển sang đồng euro, Ba Lan cần sửa đổi Hiến pháp và có sự ủng hộ từ phe đối lập theo chủ nghĩa dân tộc, nhóm không muốn từ bỏ đồng zloty. Đây là rào cản “thể chế”, thường khiến các quyết định tiền tệ kéo dài nhiều nhiệm kỳ.
Ông Domanski cũng cho biết quan điểm đã thay đổi theo thời gian: trước đây lo Ba Lan bị “tụt lại” trong một EU hai tầng nếu đứng ngoài eurozone, nhưng hiện tại ông nhìn nhận Ba Lan đang ở nhóm kinh tế hàng đầu, nên không thấy lý do thuyết phục để từ bỏ đồng tiền riêng.
Tổng hợp các yếu tố tăng trưởng, bối cảnh lãi suất châu Âu và rào cản chính trị cho thấy Ba Lan nhiều khả năng tiếp tục giữ khoảng cách với tư cách thành viên eurozone, dù vẫn duy trì vai trò trong EU.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Ba Lan chưa muốn gia nhập eurozone?
Bộ trưởng Tài chính Ba Lan cho rằng kinh tế Ba Lan hiện hoạt động tốt hơn nhiều nước dùng euro, và nước này có thêm dữ liệu, nghiên cứu để ủng hộ việc giữ đồng zloty thay vì chuyển sang euro.
Dự báo tăng trưởng của Ba Lan và eurozone được nêu là bao nhiêu?
Ủy ban châu Âu dự báo kinh tế Ba Lan tăng 3,5% trong năm nay, trong khi dự báo mở rộng cho các quốc gia eurozone là 1,2%. Eurozone cũng được nêu tăng 0,2% theo quý trong quý 3/2025, và tăng trưởng năm 2025 được dự báo trong khoảng 0,9%–1,3%.
ECB đã hạ lãi suất bao nhiêu và xuống mức nào?
Nội dung cho biết ECB đã cắt lãi suất tổng cộng 200 điểm cơ bản, đưa lãi suất xuống 2% vào tháng 6/2025.
Những nước Trung Âu nào đang giữ khoảng cách với đồng euro?
Ngoài Ba Lan, Czech và Hungary cũng thể hiện ít quan tâm đến việc áp dụng euro, dù đã ở trong EU khoảng hai thập kỷ.
Dư luận Czech nhìn chung ủng hộ hay phản đối euro?
Theo khảo sát được liên kết, khoảng 72% người Czech phản đối việc áp dụng đồng euro.
Rào cản lớn nhất để Ba Lan áp dụng euro là gì?
Việc gia nhập eurozone cần thay đổi Hiến pháp và đòi hỏi sự ủng hộ từ phe đối lập theo chủ nghĩa dân tộc, những người không muốn từ bỏ đồng zloty.
