EU cảnh báo Meta có thể áp biện pháp tạm thời vì lo ngại WhatsApp chặn các dịch vụ AI đối thủ, bị xem là lạm dụng vị thế thống lĩnh và gây hại cạnh tranh trước khi điều tra kết thúc.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh các cơ quan cạnh tranh châu Âu tăng cường giám sát thị trường AI và nền tảng số, nhằm ngăn Big Tech dùng lợi thế hệ sinh thái để khóa đường phân phối của đối thủ qua ứng dụng nhắn tin.
- EU cáo buộc chính sách tháng 1 của Meta trên WhatsApp có thể gây tổn hại cạnh tranh AI và cân nhắc biện pháp tạm thời.
- Meta phản bác, cho rằng EU hiểu sai kênh phân phối dịch vụ AI và vai trò của WhatsApp Business API.
- Vụ việc gợi nhớ động thái tương tự ở Italy, trong khi các quốc gia khác như Brazil có kết quả pháp lý khác.
EU cân nhắc biện pháp tạm thời để ngăn Meta chặn AI đối thủ trên WhatsApp
EU cho biết có thể áp dụng “biện pháp tạm thời” trong lúc điều tra chống độc quyền, nhằm ngăn chính sách WhatsApp của Meta tạo thiệt hại không thể khắc phục cho cạnh tranh trong mảng AI.
Ủy ban châu Âu cho biết đã đưa ra cáo buộc chính thức và phát tín hiệu có thể can thiệp sớm, khi họ điều tra nghi vấn Meta lạm dụng vị thế thống lĩnh. Theo cơ quan này, một “tuyên bố phản đối” đã được gửi tới Meta, mở đường cho các bước cưỡng chế tiếp theo nếu rủi ro cạnh tranh được đánh giá là cấp bách.
Chính sách tháng 1 của Meta bị cho là hạn chế AI cạnh tranh
EU cáo buộc chính sách ban hành vào tháng 1 khiến WhatsApp chỉ ưu tiên Meta AI Assistant, từ đó có thể làm suy yếu sản phẩm AI cạnh tranh trước khi cơ quan quản lý kết luận điều tra.
Cơ quan quản lý lập luận rằng việc giới hạn khả năng sử dụng các trợ lý AI khác trong hệ sinh thái WhatsApp có thể tạo lợi thế phân phối không công bằng cho Meta. Trọng tâm của EU là rủi ro “khóa” người dùng và doanh nghiệp vào một lựa chọn AI mặc định, đặc biệt khi WhatsApp là kênh nhắn tin phổ biến và có thể ảnh hưởng đến tốc độ tiếp cận thị trường của chatbot đối thủ.
“Đó là lý do chúng tôi đang xem xét nhanh chóng áp dụng các biện pháp tạm thời đối với Meta, để bảo vệ đối thủ cạnh tranh và bảo đảm chính sách mới không gây tổn hại không thể khắc phục cho cạnh tranh trong Liên minh châu Âu… như hiện nay.”
– Teresa Ribera, Ủy viên chống độc quyền EU
Italy từng yêu cầu Meta tạm dừng chính sách tương tự
EU cho biết các bước đi đang cân nhắc phù hợp với nỗ lực trước đó của cơ quan cạnh tranh Italy, nơi từng yêu cầu Meta tạm dừng chính sách bị cho là loại trừ chatbot AI đối thủ trên WhatsApp.
Theo thông tin được nêu, cơ quan giám sát ở Italy đã ra lệnh tạm thời yêu cầu công ty mẹ của Facebook dừng một chính sách khiến các dịch vụ chatbot AI cạnh tranh không thể nhắn tin trên WhatsApp theo cách tương tự. Lập luận cốt lõi là nguy cơ bóp méo cạnh tranh trong thị trường chatbot AI tại Italy, dẫn tới việc nhà chức trách ban hành lệnh tạm thời để giảm rủi ro trong giai đoạn xem xét.
Meta nói EU hiểu sai cách người dùng tiếp cận dịch vụ AI
Meta phản đối khả năng EU can thiệp, cho rằng Ủy ban châu Âu diễn giải không đúng cách các dịch vụ AI được đưa tới người dùng và cách người dùng truy cập các nền tảng AI.
Meta lập luận người dùng có nhiều con đường để dùng AI, gồm qua kho ứng dụng, hệ điều hành và thiết bị, Internet bằng trình duyệt, hoặc qua các hợp tác với công ty khác. Meta cũng phủ nhận nền tảng của vụ việc, nói rằng EU “nhầm tưởng” WhatsApp Business API là một kênh phân phối quan trọng đối với chatbot. Meta cho biết đợt triển khai ngày 15/1 nhằm cải thiện trải nghiệm người dùng, không phải ngăn doanh nghiệp khác hưởng lợi.
Meta đã nêu quan điểm này trong các trao đổi liên quan đến dịch vụ ứng dụng AI và cách chúng được cung cấp tới người dùng cuối.
EU vẫn để ngỏ hành động nhanh, trong khi các nước có kết quả khác nhau
Ủy ban châu Âu khẳng định biện pháp tạm thời vẫn đảm bảo quyền Meta được khiếu nại và tự bảo vệ, đồng thời cho phép cơ quan quản lý hành động nhanh nếu cần để bảo vệ cạnh tranh.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh EU thể hiện quyết tâm thực thi quy định chống độc quyền với các nền tảng lớn, đồng thời chịu chỉ trích công khai từ Mỹ vì lập trường cứng rắn với các công ty công nghệ Mỹ. Ở các khu vực khác, kết quả lại không đồng nhất: một tòa án tại Brazil tháng trước đã ban hành lệnh đình chỉ một biện pháp của cơ quan chống độc quyền Brazil liên quan cùng chủ đề.
Trong EU, Ủy ban nêu rõ mọi biện pháp tạm thời sẽ đi kèm cơ chế thủ tục để Meta phản biện, nhưng vẫn là tín hiệu rằng cơ quan quản lý có thể can thiệp trước khi điều tra kết thúc nếu thấy rủi ro “thiệt hại không thể khắc phục”.
Những câu hỏi thường gặp
EU đang điều tra Meta về vấn đề gì liên quan WhatsApp và AI?
EU nghi ngờ Meta lạm dụng vị thế thống lĩnh khi áp dụng chính sách có thể hạn chế AI đối thủ trên WhatsApp, từ đó làm giảm cạnh tranh trong thị trường dịch vụ AI/chatbot.
“Biện pháp tạm thời” của EU có nghĩa là gì trong vụ việc này?
Đây là biện pháp can thiệp sớm trong lúc điều tra chưa kết thúc, nhằm ngăn chính sách bị nghi gây hại cạnh tranh nghiêm trọng hoặc không thể khắc phục, nhưng vẫn cho phép Meta được khiếu nại và tự bảo vệ.
Meta phản hồi ra sao trước cáo buộc chặn AI đối thủ?
Meta cho rằng EU hiểu sai cách người dùng tiếp cận AI vì còn nhiều kênh khác như kho ứng dụng, hệ điều hành, trình duyệt và đối tác, đồng thời phủ nhận WhatsApp Business API là kênh phân phối trọng yếu với chatbot.
Italy đã làm gì trong vấn đề tương tự với Meta?
Cơ quan cạnh tranh Italy từng yêu cầu Meta tạm dừng một chính sách bị cho là loại trừ các dịch vụ chatbot AI đối thủ khỏi khả năng nhắn tin trên WhatsApp, do lo ngại bóp méo cạnh tranh.
Vì sao kết quả ở các quốc gia khác có thể khác EU?
Mỗi nước có khung pháp lý và quy trình tố tụng riêng. Ví dụ, tại Brazil, tòa án đã ra lệnh đình chỉ một biện pháp của cơ quan chống độc quyền liên quan cùng chủ đề, cho thấy kết quả có thể phân hóa theo thẩm quyền và đánh giá pháp lý.
