Vitalik Buterin cảnh báo “corposlop” là kiểu tối ưu hóa vì lợi nhuận đội lốt sản phẩm vì người dùng, nhưng thực chất làm suy yếu chủ quyền số của cá nhân trong crypto và không gian số.
Quan điểm này xuất phát từ cuộc thảo luận về tương lai internet giai đoạn 2026–2030, nơi đường ranh giữa “web mở” do doanh nghiệp dẫn dắt và “web chủ quyền” ngày càng rõ. Buterin cho rằng cần ưu tiên quyền riêng tư, tự chủ và các công cụ giúp người dùng kiểm soát cuộc sống số.
- Buterin gọi “corposlop” là tổ hợp thương hiệu bóng bẩy + tối ưu hóa doanh nghiệp + hành vi trái ngược sự “đáng kính” để tối đa lợi nhuận.
- Ông phân biệt “web doanh nghiệp” với “web chủ quyền” và thừa nhận một phần lập luận của cộng đồng BTC maximalist về tính “sovereign”.
- Giải pháp là xây công cụ local-first, bảo vệ riêng tư, mạng xã hội do người dùng kiểm soát, tài chính lành mạnh và AI mở, riêng tư.
Buterin xem “corposlop” là mối đe dọa đối với người dùng crypto
Buterin cho rằng “corposlop” tạo ra sản phẩm trông có vẻ hướng đến người dùng, nhưng mục tiêu thật là tước quyền tự chủ và biến người dùng thành nguồn khai thác dữ liệu, sự chú ý và doanh thu.
Ông mô tả “corposlop” như một hỗn hợp độc hại trong crypto và không gian số: thứ được đóng gói bằng hình ảnh chỉn chu, tạo cảm giác “đáng tin”, nhưng vận hành theo logic tối đa hóa lợi nhuận bằng các hành vi làm tổn hại người dùng.
Trong cách nhìn này, vấn đề không nằm ở việc doanh nghiệp tồn tại, mà ở kiểu tối ưu hóa khiến sản phẩm và hệ sinh thái trở nên “vô hồn”, khuyến khích lệ thuộc nền tảng, hạn chế lựa chọn, và làm mờ khả năng tự quyết của cá nhân.
Tranh luận bắt đầu từ các dự đoán về xã hội giai đoạn 2026–2030
Buterin phản hồi một bài đăng trên X nêu nhiều dự đoán cho 2026–2030, đặc biệt là viễn cảnh internet bị phân mảnh và sự thay đổi thẩm mỹ sau “AI-slop”.
Bài viết của Buterin là phản hồi trực tiếp trước một tài khoản X ẩn danh đăng chuỗi dự đoán về những gì có thể xảy ra với xã hội loài người giai đoạn 2026–2030, bao gồm dự báo “internet chính thức phân mảnh” và sau một năm ngập “AI-slop” thì phong cách “low-fi” sẽ thắng thế.
Buterin nói ông đồng ý với khoảng 60% các dự đoán, nhưng muốn nhấn mạnh một điểm: sự tách bạch rõ ràng giữa cái mà người đăng gọi là “web mở” (theo Buterin, thực tế là “web corposlop”) và “web chủ quyền”. Thảo luận này được kích hoạt từ bài đăng của một người dùng X ẩn danh.
“Web chủ quyền” đối lập với “web corposlop” trong cách hiểu của Buterin
Ông cho rằng “web chủ quyền” ưu tiên quyền riêng tư, tự kiểm soát và giảm lệ thuộc trung gian, trong khi “web corposlop” ưu tiên tăng trưởng và tối đa hóa khai thác hành vi người dùng.
Buterin coi đây là một phân biệt mà đến gần đây ông mới nhận ra rõ. Theo ông, nhiều quan điểm của cộng đồng BTC maximalist thực ra hướng đến việc giữ Bitcoin “sovereign”, không bị kéo vào xu hướng ICO, quá nhiều token ngoài Bitcoin hoặc các ứng dụng mang tính tùy tiện.
Tuy vậy, Buterin cũng chỉ ra sai lầm của một số người theo đuổi mục tiêu “chủ quyền” bằng phương pháp không phù hợp, như dựa vào đàn áp bằng chính sách hoặc làm suy yếu người dùng (ví dụ giữ kịch bản Bitcoin bị giới hạn và bác bỏ nhiều nhóm ứng dụng). Nhưng, theo ông, “nỗi sợ” về việc bị kéo vào “corposlop” là có thật.
“Sai lầm lớn của nhiều người là cố đạt mục tiêu này bằng cách dựa vào trấn áp của chính phủ hoặc làm suy yếu người dùng (giữ script của bitcoin bị giới hạn và bác bỏ hoàn toàn nhiều nhóm ứng dụng)… Nhưng nỗi sợ của họ là có thật.”
– Vitalik Buterin, bài đăng trên mạng xã hội (2025)
“Corposlop” theo Buterin gồm 3 thành phần chính
Ông định nghĩa “corposlop” là sự kết hợp của sức mạnh tối ưu hóa doanh nghiệp, vẻ ngoài “đáng kính” nhờ thương hiệu bóng bẩy và các hành vi ngược lại sự đáng kính để tối đa lợi nhuận.
Theo Buterin, “corposlop” hình thành khi: (1) tổ chức có “corporate optimisation power” mạnh, (2) tạo “hào quang đáng kính” bằng việc là một công ty với branding trau chuốt, và (3) thực thi hành vi trái ngược với sự đáng kính, vì đó là điều cần thiết để tối đa hóa lợi nhuận.
Ông cho rằng kiểu vận hành này dễ tạo ra các sản phẩm tưởng như “lấy người dùng làm trung tâm”, nhưng lại khiến người dùng mất quyền kiểm soát, bị dẫn dắt bởi thiết kế kích thích hành vi và rào cản chuyển đổi.
Ví dụ Buterin nêu: vừa phê bình vừa thừa nhận “không phải mọi thứ đều corposlop”
Buterin đưa Apple như một ví dụ ông có băn khoăn, nhưng thừa nhận công ty này cũng có nhiều đặc điểm “không-corposlop”, như tầm nhìn dài hạn và nhấn mạnh quyền riêng tư.
Trong phần minh họa, Buterin gắn nhãn nhiều biểu hiện của “corposlop” là vừa “nhạt” vừa “xấu” vì làm suy yếu người dùng trong khi giả vờ phục vụ họ. Ông nhắc đến Apple, nói rằng bản thân có những điểm không hài lòng, nhưng công ty cũng có nhiều “đặc tính không-corposlop”.
Ông lập luận rằng việc phục vụ người dùng không nhất thiết là hỏi “quý này người dùng muốn gì”, mà có thể là theo đuổi tầm nhìn dài hạn rõ ràng, coi trọng quyền riêng tư, dẫn dắt xu hướng thay vì chạy theo. Tuy nhiên, ông cũng bày tỏ mong muốn doanh nghiệp giảm thực hành độc quyền và chuyển sang chiến lược “open-source-first”.
Cách “kháng corposlop” là mở rộng khái niệm chủ quyền trong kỷ nguyên AI
Buterin nói chủ quyền ngày nay không chỉ là tránh sự kiểm soát của nhà nước, mà còn là bảo vệ riêng tư bằng mật mã và chống “chiến tranh tâm trí” của doanh nghiệp nhằm hút sự chú ý và tiền.
Ông so sánh với năm 2000, khi “sovereignty” chủ yếu là tránh “bàn tay sắt của chính phủ”. Còn hiện tại, phạm vi mở rộng sang bảo vệ quyền riêng tư số bằng mật mã, đồng thời bảo vệ tâm trí trước các kỹ thuật tác động hành vi của doanh nghiệp nhằm trích xuất sự chú ý và tiền.
Buterin cũng nhấn mạnh yếu tố “làm vì niềm tin”, tuyên bố độc lập khỏi khái niệm “the meta” mang tính đồng nhất hóa và “hút cạn sinh khí”. Theo ông, builder nên tập trung tạo công cụ giúp người dùng đạt mục tiêu dài hạn, thay vì chạy theo trào lưu khiến mọi sản phẩm trở nên giống nhau.
Các công cụ Buterin đề xuất để tăng “sovereignty” cho người dùng
Ông liệt kê nhóm công cụ ưu tiên local-first, quyền riêng tư, kiểm soát nội dung, tài chính an toàn hơn và AI mở, riêng tư nhằm tăng năng suất thay vì khai thác người dùng.
- Ứng dụng local-first, bảo toàn quyền riêng tư, giảm phụ thuộc bên thứ ba và hạn chế rò rỉ dữ liệu.
- Nền tảng mạng xã hội và công cụ cho phép người dùng kiểm soát nội dung họ thấy, hướng tới mục tiêu dài hạn.
- Công cụ tài chính giúp tăng tài sản mà không cổ vũ đòn bẩy 50x, cá cược thể thao hoặc vay nợ.
- Công cụ AI mở tối đa, riêng tư, tăng năng suất bằng cách kết hợp sức mạnh con người và bot.
- Ứng dụng, công ty và môi trường vật lý có quan điểm rõ ràng về kiểu thế giới họ muốn xây dựng.
- DAO hỗ trợ tổ chức/cộng đồng theo đuổi mục tiêu riêng, miễn không bị cùng một nhóm “chiếm dụng” hàng loạt.
Buterin kết lại bằng thông điệp kêu gọi cá nhân và cộng đồng ưu tiên tính chủ quyền: “Hãy sống chủ quyền, từ chối corposlop, và tin vào một điều gì đó.”
Những câu hỏi thường gặp
“Corposlop” là gì theo định nghĩa của Vitalik Buterin?
Theo Buterin, “corposlop” gồm 3 phần: sức mạnh tối ưu hóa doanh nghiệp, vẻ ngoài “đáng kính” nhờ thương hiệu bóng bẩy, và hành vi trái ngược sự đáng kính vì cần thiết để tối đa hóa lợi nhuận.
Buterin phân biệt “web chủ quyền” và “web corposlop” như thế nào?
Ông xem “web chủ quyền” là hướng ưu tiên quyền riêng tư, tự kiểm soát và giảm lệ thuộc trung gian; còn “web corposlop” là môi trường tối ưu hóa khai thác người dùng bằng thiết kế, dữ liệu và sự chú ý để tăng lợi nhuận.
Những loại công cụ nào giúp người dùng “kháng corposlop”?
Buterin gợi ý ứng dụng local-first bảo vệ riêng tư, công cụ mạng xã hội cho phép người dùng kiểm soát nội dung, công cụ tài chính không cổ vũ đòn bẩy cao hoặc vay nợ, AI mở và riêng tư, cùng các DAO hỗ trợ mục tiêu độc lập.