Thông điệp “liên minh Mỹ–châu Âu vẫn đứng vững” mà Marco Rubio đưa ra tại Munich năm 2026 chỉ trấn an được bằng lời nói, còn các lãnh đạo châu Âu vẫn chờ hành động cụ thể.
Bầu không khí hội nghị bị phủ bóng bởi ký ức bài phát biểu năm 2025 của JD Vance, vốn khiến nhiều nhà hoạch định chính sách châu Âu khó chịu. Vì vậy, dù Rubio dùng giọng điệu mềm hơn, các bất đồng cốt lõi vẫn khiến nhiều bên giữ thái độ dè dặt.
- Rubio khẳng định Mỹ không rời bỏ châu Âu, nhưng sự hoài nghi về quan hệ xuyên Đại Tây Dương vẫn hiện hữu.
- Châu Âu đánh giá cam kết của Mỹ qua hành động liên quan Ukraine, Greenland, thuế quan và các lựa chọn ngoại giao.
- Giọng điệu mềm mỏng có thể làm bất đồng “khó nhìn” hơn, chứ không tự động giải quyết khác biệt chính sách.
Ký ức bài phát biểu năm 2025 khiến châu Âu vẫn cảnh giác
Không khí tại Munich năm 2026 bị chi phối bởi phản ứng tiêu cực còn tồn đọng từ bài phát biểu năm 2025 của JD Vance, khiến nhiều lãnh đạo châu Âu bước vào hội trường với cảm giác phòng thủ.
Năm 2025, JD Vance công kích trực diện châu Âu, cho rằng khu vực này đang rời xa các giá trị chung. Ông chỉ trích cách một số chính phủ xử lý các vấn đề như dân chủ, di cư và tự do ngôn luận. Những luận điểm này “đánh mạnh” vào giới chính sách và tạo ra sự bực bội kéo dài, trở thành bối cảnh tâm lý trước khi Rubio xuất hiện.
Vì ký ức đó còn nóng, nhiều người lắng nghe Rubio rất kỹ, không chỉ để hiểu thông điệp mới, mà còn để đo độ thay đổi thật sự của Washington. Việc “không ai quên” giúp giải thích vì sao cùng một sân khấu, cùng một đồng minh, nhưng mức độ tin cậy lại trở thành câu hỏi mở.
Rubio khẳng định Mỹ không quay lưng với châu Âu
Rubio nhấn mạnh Mỹ vẫn gắn bó với châu Âu và muốn châu Âu mạnh, lập luận rằng lịch sử hai cuộc thế chiến cho thấy vận mệnh hai bờ Đại Tây Dương liên thông.
Thông điệp của Rubio được trình bày theo hướng trấn an: Mỹ “không rời bỏ” châu Âu và mong châu Âu duy trì sức mạnh. Ông viện dẫn bối cảnh hai cuộc thế chiến để khẳng định mối ràng buộc chiến lược dài hạn giữa Mỹ và châu Âu.
Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul đã trả lời báo giới bên lề, cho biết Rubio đã trấn an các lãnh đạo rằng quan hệ đối tác châu Âu–Mỹ vẫn tồn tại. Ông cũng thừa nhận còn nhiều vấn đề cần xử lý, đồng thời nhấn mạnh hai phía từng thành công trong quá khứ và phải cùng đối phó các mối đe dọa mới của thế kỷ 21.
Giọng điệu mềm không đồng nghĩa quan hệ đã trở lại như cũ
Dù Rubio được xem là lựa chọn “tốt nhất có thể” trong bối cảnh hiện tại, một số bộ trưởng châu Âu vẫn đánh giá quan hệ xuyên Đại Tây Dương không còn như trước.
Một bộ trưởng châu Âu cấp cao trong phòng họp nhận xét Rubio là lựa chọn tốt nhất mà chính quyền này có thể đưa ra, nhưng đồng thời nhấn mạnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương đã thay đổi so với trước đây. Nhận định này phản ánh tâm thế: lời nói có thể dịu hơn, nhưng mức độ tin tưởng và cảm giác ổn định chưa trở lại.
Một bộ trưởng khác được cho là cảnh báo rằng một khi có điều gì “bị gãy” thì rất khó sửa. Theo đánh giá này, Rubio đã đưa “bàn tay” thay vì lời xúc phạm, nhưng không có gì mang tính nền tảng thay đổi. Một số quan chức còn cho rằng bài phát biểu gay gắt năm 2025 lại dễ xử lý hơn vì buộc châu Âu nhanh chóng đoàn kết; còn giọng điệu mềm khiến bất đồng ít lộ diện, nhưng vẫn tồn tại dưới lớp “đóng gói” khác.
Châu Âu đánh giá Mỹ qua hành động về Ukraine, Greenland, thuế quan và Hungary
Nhiều lãnh đạo châu Âu tập trung quan sát các quyết định thực tế của Mỹ, từ Ukraine đến Greenland và thuế quan, thay vì chỉ dựa vào thông điệp diễn văn tại hội nghị.
Rubio đã bỏ qua một cuộc họp với lãnh đạo châu Âu dự kiến tập trung vào Ukraine. Tổng Thư ký NATO Mark Rutte bảo vệ quyết định này, nói Rubio có các nhiệm vụ quan trọng khác và Mỹ phải quản lý trách nhiệm toàn cầu, không chỉ riêng châu Âu; ông cũng cho biết hiểu mâu thuẫn lịch trình.
Hội nghị Munich được nhìn như “đợt khám sức khỏe hằng năm” của quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Năm nay, hội nghị diễn ra chỉ vài tuần sau khi Tổng thống Donald Trump, tổng thống thứ 47 và là người thắng cử năm 2024, từng đe dọa dùng quân sự để chiếm Greenland từ Đan Mạch, một đồng minh NATO, trước khi lùi bước. Bối cảnh này nối tiếp các mức thuế Trump áp lên các nước châu Âu năm trước và việc ông ủng hộ các ứng viên hoài nghi EU trong các cuộc bầu cử EU gần đây.
Chuyến thăm Slovakia và Hungary làm dấy lên nghi vấn về ưu tiên ngoại giao
Một nhà ngoại giao EU cấp cao cho rằng thông điệp thật sự nằm ở lịch trình của Rubio, đặc biệt là các điểm đến Slovakia và Hungary, hai nước thường xuyên bất đồng với Brussels.
Theo một nhà ngoại giao EU cấp cao, yếu tố đáng chú ý không chỉ là bài phát biểu mà còn là hành trình của Rubio: thăm Slovakia vào Chủ nhật rồi sang Hungary. Cả hai chính phủ này thường xuyên xung đột quan điểm với Brussels, vì vậy kế hoạch di chuyển được nhìn như tín hiệu chính trị và làm dấy lên câu hỏi trong nội bộ châu Âu về định hướng ưu tiên của Washington.
Trong bối cảnh niềm tin nhạy cảm, các chi tiết “phi diễn văn” như lịch trình, các cuộc gặp, và bên được ưu tiên tương tác có thể được diễn giải như cam kết thực dụng. Vì vậy, nhiều bên tại Munich theo dõi chặt chẽ chuỗi hành động tiếp theo để xem liệu lời trấn an có đi kèm điều chỉnh chính sách hay không.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao châu Âu vẫn dè dặt dù Rubio nói Mỹ không rời bỏ châu Âu?
Vì ký ức bài phát biểu năm 2025 của JD Vance vẫn gây khó chịu và nhiều lãnh đạo cho rằng điều họ cần là hành động cụ thể, không chỉ lời nói. Một số đánh giá quan hệ xuyên Đại Tây Dương đã thay đổi và chưa trở lại như trước.
Rubio đã nhấn mạnh điều gì để trấn an liên minh Mỹ–châu Âu?
Rubio nói Mỹ không quay lưng với châu Âu, muốn châu Âu mạnh và viện dẫn hai cuộc thế chiến để lập luận rằng vận mệnh Mỹ và châu Âu gắn chặt với nhau.
Những vấn đề nào khiến châu Âu theo dõi hành động của Mỹ sát sao?
Các bên chú ý đến Ukraine, sự kiện Trump từng đe dọa hành động quân sự liên quan Greenland rồi lùi bước, các mức thuế áp lên châu Âu năm trước, và các tín hiệu chính trị như việc ủng hộ các ứng viên hoài nghi EU.
Tại sao chuyến thăm Slovakia và Hungary của Rubio lại gây câu hỏi ở châu Âu?
Vì Slovakia và Hungary thường xuyên bất đồng với Brussels, nên việc Rubio đến hai nước này được một nhà ngoại giao EU cấp cao xem là tín hiệu cần đọc kỹ. Lịch trình có thể phản ánh ưu tiên ngoại giao thực tế hơn là thông điệp trong bài phát biểu.
