Các nhà phân tích nhận định diễn biến Mỹ–Venezuela khó tạo cú sốc đáng kể lên kinh tế toàn cầu và thị trường tài chính khi phiên giao dịch mở cửa tối Chủ nhật.
Dù sự kiện này gây chú ý về địa chính trị và năng lượng, tâm điểm phản ứng thị trường vẫn nghiêng về dầu mỏ hơn là cổ phiếu hay tiền điện tử, trong bối cảnh OPEC+ chuẩn bị bàn về sản lượng.
- Tác động tức thì lên thị trường rộng được dự báo hạn chế, phản ứng có thể tập trung ở dầu.
- Cuộc họp OPEC+ có thể là điểm tạo tin “khuấy động” thị trường trong ngắn hạn.
- Venezuela có trữ lượng dầu lớn nhưng sản lượng suy giảm dài hạn và vướng tranh chấp pháp lý với các hãng dầu.
Thị trường dự báo tác động vĩ mô và tài chính toàn cầu ở mức hạn chế
Đánh giá chung là căng thẳng Mỹ–Venezuela khó làm rung chuyển mạnh kinh tế toàn cầu hay thị trường tài chính khi mở cửa phiên đầu tuần.
Sự kiện được xem là lớn về mặt chính sách đối ngoại vì đây là dạng hành động trực tiếp hiếm thấy tại khu vực Mỹ Latinh kể từ cuộc can thiệp năm 1989 tại Panama nhằm lật đổ Manuel Noriega.
Cùng thời điểm, phát biểu của Tổng thống Mỹ cho thấy Washington có thể tham gia điều hành Venezuela thông qua một nhóm, và Ngoại trưởng Marco Rubio sẽ phụ trách chi tiết triển khai. Thông tin này khiến nhà đầu tư theo dõi kỹ rủi ro chính sách và kịch bản tái cấu trúc ngành năng lượng của Venezuela.
Ở Trung Đông, cảnh báo Mỹ có thể can dự để ủng hộ người biểu tình tại Iran (nếu lực lượng an ninh nổ súng) làm gia tăng lớp “rủi ro tiêu đề” (headline risk). Tuy vậy, trong giao dịch thực tế, giới phân tích cho rằng thị trường thường “định giá” địa chính trị theo hướng chọn lọc, và phản ứng mạnh nhất—nếu có—thường xuất hiện ở dầu.
Dầu mỏ là tâm điểm, còn tiền điện tử và chứng khoán ít bị ảnh hưởng
Trọng tâm chú ý của thị trường đang nghiêng về năng lượng, với khả năng biến động tập trung ở dầu thay vì tiền điện tử hay cổ phiếu.
OPEC+ (bao gồm Venezuela và Nga) dự kiến họp trong vài giờ tới để thảo luận mức sản lượng. Đây là yếu tố có thể tạo biến động ngắn hạn vì liên quan trực tiếp cung–cầu dầu toàn cầu.
Jamie Cox, đối tác điều hành tại Harris Financial Group (Richmond, Virginia), cho rằng phản ứng liên thị trường hiện khá hạn chế và có thể chỉ xuất hiện tin tác động giá trong ngày họp OPEC+. Ông cũng lưu ý cổ phiếu các công ty dầu khí lớn và doanh nghiệp khoan có thể được quan tâm nếu câu chuyện “tái thiết ngành dầu Venezuela” nổi lên.
Brian Jacobsen, chiến lược gia kinh tế trưởng tại Annex Wealth Management (Brookfield, Wisconsin), đánh giá diễn biến phần nào đã được thị trường dự liệu. Theo ông, về góc nhìn nhà đầu tư, nguồn dự trữ dầu lớn có thể “mở khóa” theo thời gian, và động thái cũng phát tín hiệu tới lãnh đạo Iran, thậm chí Nga, về mức độ sẵn sàng hành động của Washington.
Ông Brian cũng nhấn mạnh một mô thức phổ biến: thị trường có thể chuyển sang “risk-off” khi kỳ vọng xung đột tăng, nhưng khi xung đột thật sự bắt đầu, dòng tiền có thể xoay nhanh sang “risk-on”. Trong bối cảnh dự báo đã có dấu hiệu dư cung, ông cho rằng dầu có thể là thị trường phản ứng rõ nhất.
Tái thiết dầu khí Venezuela là nhiệm vụ lớn và nhiều bất định
Bất kỳ kịch bản tái thiết ngành dầu Venezuela nào cũng được nhìn nhận là quy mô rất lớn do suy giảm kéo dài nhiều thập kỷ.
Helima Croft, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa toàn cầu và nghiên cứu MENA tại RBC Capital Markets (New York), nhận định đây là “một nỗ lực khổng lồ” do ngành dầu đã suy thoái lâu năm, và lịch sử “thay đổi chế độ, xây dựng quốc gia” của Mỹ không phải lúc nào cũng thành công rõ ràng.
“Đây là một nỗ lực khổng lồ, xét đến sự suy giảm kéo dài nhiều thập kỷ của ngành dầu, và thành tích thay đổi chế độ, xây dựng quốc gia của Mỹ không phải lúc nào cũng thành công một cách rõ ràng.”
– Helima Croft, Trưởng chiến lược hàng hóa toàn cầu & nghiên cứu MENA, RBC Capital Markets
Từ góc độ định giá, “câu chuyện tái thiết” nếu lan rộng có thể tác động kỳ vọng về cung dài hạn. Tuy nhiên, mức độ hiện thực hóa phụ thuộc tiến trình chính trị, khả năng khôi phục hạ tầng, thu hút vốn quốc tế và khung pháp lý cho nhà đầu tư.
Thị trường đã quen với rủi ro địa chính trị, nhưng “headline risk” đang dày đặc
Giới kinh tế cho rằng địa chính trị đã là một phần thường trực của giao dịch, và các sự kiện mới chủ yếu làm tăng mật độ rủi ro tin tức.
Marchel Alexandrovich, kinh tế gia tại Saltmarsh Economics (London), nói các sự kiện hiện tại chồng thêm áp lực lên bối cảnh vốn đã căng, từ căng thẳng thương mại liên quan thuế quan của Mỹ đến Ukraine, Iran, Đài Loan và nay là Venezuela. Trích dẫn của ông được đăng tại bài viết Reuters.
Tina Fordham, nhà sáng lập kiêm chiến lược gia địa chính trị tại Fordham Global Foresight (London), cho rằng lạc quan thường xuất hiện sớm về một Venezuela “hậu Maduro, hậu Chavez”, nhưng thực tế có thể phức tạp hơn. Bà cũng nhận định phiên mở cửa thứ Hai có thể thúc đẩy khẩu vị rủi ro gắn với khả năng thay đổi tại Iran, khi các cuộc biểu tình lần này “đang có đà”.
Sản lượng dầu Venezuela suy giảm dài hạn và tranh chấp pháp lý làm nặng gánh phục hồi
Venezuela có trữ lượng dầu ước tính thuộc nhóm lớn nhất thế giới, nhưng sản lượng đã sụt giảm qua nhiều thập kỷ do quản trị yếu kém và suy giảm đầu tư nước ngoài.
Đà giảm được gắn với các biến cố sau quốc hữu hóa dầu mỏ trong những năm 2000, cùng các tài sản liên quan đến Exxon Mobil và ConocoPhillips. Những yếu tố này khiến câu chuyện “gia tăng nhanh sản lượng” trở nên khó khăn, ngay cả khi kỳ vọng chính trị thay đổi xuất hiện.
Chevron hiện là công ty dầu khí lớn của Mỹ duy nhất còn hoạt động tại Venezuela. ConocoPhillips theo đuổi các yêu cầu bồi thường trị giá hàng tỷ USD liên quan ba dự án bị thu giữ từ gần hai mươi năm trước, trong khi Exxon theo đuổi các thủ tục trọng tài kéo dài sau khi rời đi.
Trong vài tuần gần đây, các tàu chở dầu do Chevron thuê nằm trong số ít tàu rời Venezuela, sau thông báo phong tỏa vào tháng 12 của Tổng thống Mỹ được đưa tin trước đó. Diễn biến vận tải và xuất khẩu thực tế sẽ là dữ liệu then chốt để theo dõi, vì phản ánh năng lực dòng chảy dầu trong ngắn hạn.
Những câu hỏi thường gặp
Diễn biến Mỹ–Venezuela có làm thị trường tiền điện tử biến động mạnh không?
Các nhà phân tích trong bài cho rằng tác động lớn lên thị trường tài chính nói chung được dự báo hạn chế, và phản ứng đáng chú ý—nếu có—có xu hướng tập trung vào dầu mỏ hơn là tiền điện tử.
Vì sao cuộc họp OPEC+ được chú ý trong bối cảnh này?
OPEC+ dự kiến họp để thảo luận mức sản lượng, nên có thể tạo tin tác động trực tiếp đến cung–cầu dầu và giá dầu. Do thị trường đang tập trung vào năng lượng, đây là điểm dễ phát sinh biến động ngắn hạn.
Điều gì khiến việc khôi phục ngành dầu Venezuela khó khăn?
Ngành dầu Venezuela suy giảm nhiều thập kỷ do quản trị và thiếu vốn đầu tư, đồng thời còn vướng các tranh chấp pháp lý với các hãng dầu quốc tế. Vì vậy, ngay cả khi có thay đổi chính trị, việc phục hồi sản lượng quy mô lớn vẫn nhiều bất định.