CME đang chuẩn bị ra mắt hợp đồng tương lai cho cặp kim loại đất hiếm NdPr (neodymium–praseodymium), nhằm giúp các công ty xe điện và nhà thầu quốc phòng phòng hộ trước biến động giá mạnh.
NdPr là vật liệu cốt lõi để sản xuất nam châm vĩnh cửu dùng trong động cơ EV, tua-bin gió, drone và máy bay chiến đấu. Khi giá biến động thất thường và thiếu công cụ phòng hộ, doanh nghiệp khó lập kế hoạch, còn ngân hàng khó định giá rủi ro để cấp vốn cho khai thác, chế biến đất hiếm.
- CME xem xét hợp đồng tương lai NdPr để tạo công cụ phòng hộ cho ngành nam châm, EV và quốc phòng.
- Giá NdPr hiện chủ yếu được hình thành tại Trung Quốc và biến động mạnh, khiến thị trường ngoài Trung Quốc khó huy động vốn.
- Hợp đồng tương lai có thể giúp người mua lớn “khóa” chi phí, còn nhà sản xuất tăng khả năng dự báo doanh thu.
CME hướng tới hợp đồng tương lai NdPr cho nam châm vĩnh cửu
CME muốn phát triển hợp đồng tương lai gộp neodymium và praseodymium vì thị trường thường giao dịch theo cặp, qua đó tạo chuẩn phòng hộ cho chuỗi cung ứng nam châm vĩnh cửu.
NdPr là đầu vào quan trọng để sản xuất nam châm vĩnh cửu, bộ phận hiện diện trong nhiều thiết bị từ xe điện đến khí tài quân sự. Khi giá đầu vào biến động, doanh nghiệp khó chốt chi phí sản xuất theo quý hoặc theo hợp đồng dài hạn, đặc biệt với các nhà sản xuất cần kế hoạch mua hàng ổn định.
Theo thông tin được trích dẫn từ Reuters, một người am hiểu nhận định đây là mảnh ghép còn thiếu của ngành. Chi tiết xem tại bài viết Reuters về kế hoạch hợp đồng tương lai đất hiếm.
“Đây là mảnh ghép then chốt còn thiếu của ngành ở thời điểm hiện tại.”
– Nguồn tin am hiểu, Reuters/2026
Kế hoạch vẫn đang ở giai đoạn phát triển và chưa có quyết định chính thức. Thách thức lớn là thị trường đất hiếm tương đối nhỏ và thanh khoản thấp, khiến việc xây dựng thị trường hợp đồng tương lai quy mô lớn khó hơn các hàng hóa phổ biến.
Tuy vậy, CME từng triển khai hợp đồng tương lai cho lithium và cobalt để phục vụ phòng hộ kim loại pin trong chuỗi cung ứng EV. Cách tiếp cận của NdPr có thể đi theo lộ trình tương tự: khởi đầu từ thị trường còn hẹp nhưng dần tạo ra công cụ quản trị rủi ro cho người mua và người bán.
Động lực chính là nhu cầu phòng hộ trước biến động giá và rủi ro tài trợ
Hợp đồng tương lai NdPr được kỳ vọng giúp doanh nghiệp khóa chi phí/giá bán, từ đó giảm bất định khi lập kế hoạch và cải thiện khả năng huy động vốn cho các dự án ngoài Trung Quốc.
Thị trường hiện thiếu cơ chế phòng vệ trước các cú sốc giá. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hai nhóm: người mua nam châm/kim loại cần dự toán chi phí và nhà sản xuất cần “khóa” doanh thu tương lai để đáp ứng yêu cầu tín dụng.
Trung Quốc được nêu là kiểm soát khoảng 90% đất hiếm đã qua chế biến trên toàn cầu, khiến các dự án ở phương Tây khó triển khai. Khi giá chủ yếu hình thành tại một trung tâm, rủi ro chính sách, cung ứng và biến động giá càng khó định lượng, làm ngân hàng thận trọng hơn với tài trợ khai thác hoặc chế biến.
Bối cảnh này trùng với những bước đi lớn của chính phủ Mỹ về khoáng sản chiến lược: Mỹ công bố một liên minh thương mại tập trung vào khoáng sản quan trọng và bổ sung 12 tỷ USD vào kho dự trữ khoáng sản, trong đó có đất hiếm. Ngoài ra, Washington cũng ký thỏa thuận nhiều tỷ USD với MP Materials, gồm việc chính phủ nắm 15% cổ phần và thiết lập mức sàn giá dựa trên NdPr.
Giá NdPr hiện chủ yếu được định hình tại Trung Quốc và biến động mạnh
Giá đất hiếm, bao gồm NdPr, hiện chủ yếu được thiết lập tại Trung Quốc thông qua các chỉ số và sàn giao dịch tại chỗ, khiến thị trường toàn cầu dễ bị tác động bởi biến động và thanh khoản hạn chế.
Các chỉ số từ Fastmarkets, Benchmark Mineral Intelligence và Shanghai Metals Market (SMM) được nhắc đến như tham chiếu phổ biến để thiết lập giá NdPr. Tuy nhiên, mức giá được mô tả là không ổn định trong nhiều giai đoạn.
Theo SMM, giá NdPr tăng 40% trong năm 2026 và lên mức cao nhất kể từ tháng 7/2022. Ngược lại, giá cũng từng giảm 50% từ đầu năm 2022 đến tháng 5/2023. Các biên độ này làm chi phí đầu vào và doanh thu đầu ra khó dự đoán, đặc biệt với hợp đồng sản xuất có thời hạn dài.
Trung Quốc có hai sàn giao dịch giao ngay cho đất hiếm: Ganzhou Rare Metal Exchange và Baotou Rare Earth Products Exchange. Guangzhou Futures Exchange cũng được nêu là có ý định triển khai hợp đồng tương lai đất hiếm trong tương lai. Benchmark Mineral Intelligence đã bắt đầu hiển thị giá đất hiếm tại châu Âu và Bắc Mỹ, nhưng các thị trường này vẫn mỏng.
Hợp đồng tương lai có thể giúp “khóa” giá cho người mua nam châm và tạo chuẩn cho thị trường ngoài Trung Quốc
Nếu được triển khai, hợp đồng tương lai NdPr có thể cho phép EV makers và doanh nghiệp lớn chốt giá theo kỳ hạn, thay vì phải dự đoán chi phí mỗi quý trong môi trường biến động.
Đối với người mua lớn, công cụ phòng hộ giúp chuyển rủi ro biến động sang chiến lược quản trị giá, thay vì gánh trực tiếp trên biên lợi nhuận. Điều này đặc biệt quan trọng với các chuỗi cung ứng cần ổn định giá để chào thầu, lập ngân sách và quản trị tồn kho.
Đối với nhà sản xuất và dự án khai thác/chế biến ngoài Trung Quốc, công cụ phòng hộ giúp cải thiện khả năng xây dựng mô hình tài chính: có thể khóa một phần doanh thu kỳ vọng, giảm rủi ro dòng tiền và tăng tính “bankable” khi thương thảo với tổ chức tín dụng.
CME cũng cho biết kết thúc năm với kết quả mạnh, khối lượng giao dịch bình quân ngày đạt kỷ lục 27,4 triệu hợp đồng, tăng 7,5%, và lợi nhuận quý 4 vượt kỳ vọng. Nếu hợp đồng tương lai đất hiếm được đưa vào vận hành, kịch bản được kỳ vọng là tương tự lithium và cobalt: khởi đầu từ thị trường nhỏ nhưng hữu dụng để doanh nghiệp tự bảo vệ trước biến động và các nút thắt nguồn cung.
Những câu hỏi thường gặp
Hợp đồng tương lai NdPr của CME là gì?
Đây là công cụ phái sinh mà CME đang phát triển, nhằm tạo thị trường kỳ hạn cho cặp neodymium–praseodymium (NdPr) thường được bán cùng nhau, giúp các bên mua bán phòng hộ trước biến động giá.
Vì sao NdPr quan trọng với xe điện và quốc phòng?
NdPr được dùng để sản xuất nam châm vĩnh cửu, bộ phận quan trọng trong động cơ EV, tua-bin gió, drone và một số hệ thống quân sự. Khi giá NdPr biến động, chi phí sản xuất và khả năng lập kế hoạch bị ảnh hưởng rõ rệt.
Điểm nghẽn hiện nay của thị trường đất hiếm là gì?
Giá đất hiếm phần lớn vẫn được thiết lập tại Trung Quốc, trong khi thị trường ngoài Trung Quốc còn mỏng và thiếu công cụ phòng hộ. Điều này khiến doanh nghiệp khó khóa chi phí/doanh thu và các dự án khai thác, chế biến khó huy động vốn.
Giá NdPr đã biến động ra sao theo dữ liệu được nêu?
Theo SMM, giá NdPr tăng 40% trong năm 2026 và chạm mức cao nhất kể từ tháng 7/2022. Trước đó, giá cũng từng giảm 50% từ đầu năm 2022 đến tháng 5/2023.
