Mùa báo cáo lợi nhuận quý 4 đang trở thành “bài kiểm tra thực tế” cho đà tăng của chứng khoán toàn cầu, đặc biệt khi định giá đã cao và kỳ vọng vào AI rất lớn.
Thị trường đang tăng điểm nhưng định giá đã bị kéo căng, khiến lợi nhuận doanh nghiệp phải “gánh” phần kỳ vọng còn lại. Nếu kết quả không đủ mạnh, biến động có thể quay lại nhanh, tác động lan sang nhiều nhóm tài sản rủi ro, gồm cả tiền điện tử.
- Định giá cổ phiếu toàn cầu cao làm tăng rủi ro nếu lợi nhuận quý 4 không đạt kỳ vọng.
- Các “ông lớn” AI chịu áp lực chứng minh chi tiêu vốn khổng lồ tạo ra tăng trưởng và biên lợi nhuận.
- Rủi ro vĩ mô từ thuế quan, dầu mỏ và đà tăng nóng của cổ phiếu quốc phòng có thể kích hoạt biến động liên ngành.
Định giá cao khiến mùa lợi nhuận quý 4 trở thành phép thử sống còn
Chỉ số MSCI World đang giao dịch quanh 20 lần lợi nhuận dự phóng, cao hơn trung vị 10 năm là 17, nên bất kỳ “hụt hơi” lợi nhuận nào cũng có thể khiến thị trường đảo chiều và biến động tăng.
Đà tăng năm trước đã kéo kỳ vọng lên mức khó đáp ứng, trong khi nhà đầu tư vẫn bám vào kịch bản lợi nhuận tiếp tục mở rộng. Bối cảnh này thường làm thị trường nhạy cảm hơn với tin xấu, từ đó có thể lan sang khẩu vị rủi ro ở các tài sản như crypto khi dòng tiền giảm đòn bẩy.
Ở Mỹ, giới phân tích cho rằng lợi nhuận S&P 500 quý trước tăng hơn 8%, đồng thời kỳ vọng tăng 11% mỗi quý trong năm nay. Châu Á được dự báo mạnh hơn với tăng trưởng lợi nhuận quý 4 khoảng 14%. Châu Âu chỉ nhỉnh hơn 1%, cho thấy dư địa gây bất ngờ tích cực khá hạn chế.
Các tập đoàn AI bị buộc phải chứng minh hiệu quả từ chi tiêu kỷ lục
Trọng tâm thị trường vẫn là AI, nơi các công ty công nghệ lớn chi mạnh cho hạ tầng và chip; nếu không chứng minh được lợi nhuận tương xứng, cổ phiếu công nghệ có thể kéo cả thị trường vào nhịp điều chỉnh.
Đợt công bố kết quả đầu tiên cho thấy bức tranh trái chiều: các ngân hàng lớn ở Phố Wall đưa ra đánh giá kinh tế kém tích cực, trong khi tại châu Âu Richemont gây thất vọng. Ngược lại, Taiwan Semiconductor (TSMC) hỗ trợ tâm lý khi dự báo về chip AI kích hoạt nhịp tăng của cổ phiếu toàn cầu.
Niềm tin vào “câu chuyện AI” đang neo kỳ vọng vào nhóm vốn hóa lớn nhất. Tuy vậy, các dấu hiệu nứt gãy đã xuất hiện vào cuối năm 2025, khiến áp lực giải trình tăng lên. Khi thị trường đòi hỏi kết quả rõ ràng hơn, các nhóm ngành khác như năng lượng, y tế và vật liệu cũng bị thúc phải cải thiện để giảm phụ thuộc vào động lực AI.
Về chi tiêu vốn, Meta, Microsoft, Amazon, Alphabet và Oracle dự kiến chi 530 tỷ USD trong năm nay, theo Bank of America. Trong quý 4, lợi nhuận của nhóm “Magnificent Seven” được ước tính tăng khoảng 20%, gấp bốn lần mức tăng của phần còn lại trong S&P 500.
Thị trường nhạy cảm với kế hoạch chi tiêu: cổ phiếu Meta giảm 7% trong quý trước sau khi công bố định hướng đầu tư, còn Oracle chịu áp lực mạnh hơn và trở thành cổ phiếu Big Tech kém nhất năm 2025. Điều này cho thấy nhà đầu tư sẵn sàng “phạt” định giá nếu chi tiêu không đi kèm đường hướng lợi nhuận thuyết phục.
TSMC mang lại phần nào “giảm áp” khi dự phóng capex 52–56 tỷ USD và tăng trưởng doanh thu gần 30% cho năm 2026. Năm trước, tỷ lệ dòng tiền trên capex của hãng là 1,8, gợi ý khả năng tự tài trợ tốt hơn so với nhiều doanh nghiệp đang mở rộng đầu tư mạnh.
Các rủi ro mới ngoài công nghệ đang tái định hình biến động thị trường
Dòng tiền bắt đầu lan sang các ngành “cũ” như ngân hàng, hàng tiêu dùng và khai khoáng, trong khi bất định về thuế quan, dầu mỏ và định giá cổ phiếu quốc phòng có thể tạo cú sốc tâm lý nếu tin tức diễn biến xấu.
Nếu nhịp tăng chứng khoán tiếp tục, các nhóm ngoài công nghệ sẽ phải đóng góp lợi nhuận thực chất thay vì “đi nhờ” câu chuyện AI. Điều này làm mùa báo cáo trở nên rộng hơn: không chỉ công nghệ, mà cả sức mua tiêu dùng, tín dụng ngân hàng và chu kỳ hàng hóa đều bị soi kỹ.
Procter & Gamble và Johnson & Johnson công bố kết quả trong tuần, tâm điểm là sức mua của người tiêu dùng Mỹ trước giá cả tăng và rủi ro việc làm. Sau tín hiệu yếu ở hàng xa xỉ từ Richemont, thị trường chờ các doanh nghiệp hàng thiết yếu (xà phòng, thuốc, kem đánh răng) xác nhận phần “ổn định” của nền kinh tế vẫn đứng vững.
Yếu tố chính sách cũng làm khó mô hình dự báo: Mỹ hạ thuế quan với Đài Loan xuống 15% nhằm thúc đẩy thương mại, nhưng lại khiến nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh giả định chi phí và chuỗi cung ứng. Đồng thời, Tòa án Tối cao chuẩn bị phán quyết về tính hợp hiến của các mức thuế cũ; nếu chính phủ phải hoàn thuế nhập khẩu, kế hoạch chuỗi cung ứng có thể bị xáo trộn diện rộng.
Rủi ro địa chính trị đẩy biến số năng lượng lên cao: Trump đe dọa ném bom Iran, trong khi Iran kiểm soát Eo biển Hormuz, tuyến huyết mạch vận chuyển dầu. Cùng lúc, tổng thống Venezuela bị lực lượng Mỹ bắt giữ, làm dấy lên bất định quanh nguồn cung và quyền kiểm soát trữ lượng, khiến thị trường khó định hình hướng giá dầu tiếp theo.
Ở nhóm quốc phòng, nhiều chính phủ tăng chi ngân sách quân sự, đẩy cổ phiếu quốc phòng tăng mạnh. Thị trường theo dõi kết quả của Lockheed Martin, General Dynamics và Saab, kỳ vọng doanh thu và biên lợi nhuận cải thiện. Một rổ cổ phiếu quốc phòng Mỹ theo UBS tăng 17% trong tháng và giao dịch ở 29 lần lợi nhuận dự phóng; rổ châu Âu còn cao hơn ở 32 lần, vượt xa mức trung bình 5 năm là 17.
Tại châu Âu, doanh nghiệp chịu áp lực đảo chiều sau mức tăng trưởng lợi nhuận 0% trong năm 2025, trong khi dự báo năm nay gần 11%, phần lớn nhờ ngân hàng. Cổ phiếu tài chính vẫn tương đối rẻ và tăng trưởng tín dụng được đánh giá tốt, khiến UBS và Deutsche Bank trở thành tâm điểm theo dõi.
Về tiêu dùng và nhu cầu Trung Quốc, nhà đầu tư sẽ chú ý cập nhật từ LVMH, Kering, Volkswagen và Mercedes-Benz. Đây là mảnh ghép quan trọng của bức tranh chứng khoán toàn cầu, tác động đến kỳ vọng tăng trưởng doanh thu của nhiều tập đoàn đa quốc gia và tâm lý rủi ro nói chung.
Ở châu Á, diễn biến “sạch” hơn: CSI 300 tăng 18% trong 6 tháng, cùng với dự phóng lợi nhuận cải thiện. Dù số liệu vĩ mô yếu và cạnh tranh thương mại điện tử gay gắt, giới phân tích vẫn kỳ vọng các công ty môi giới, khai khoáng và doanh nghiệp liên quan AI ghi nhận kết quả tốt.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao mùa lợi nhuận quý 4 có thể làm thị trường biến động mạnh?
Vì định giá đang cao và kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận lớn. Khi báo cáo thực tế thấp hơn dự báo, nhà đầu tư có xu hướng điều chỉnh định giá nhanh, khiến biến động tăng và lan sang nhiều nhóm tài sản rủi ro.
Nhóm doanh nghiệp nào đang chịu áp lực lớn nhất trong hiện tại?
Các tập đoàn gắn với AI và hạ tầng công nghệ chịu áp lực chứng minh chi tiêu vốn lớn sẽ chuyển hóa thành tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận. Thị trường đặc biệt nhạy với kế hoạch capex và biên lợi nhuận tương lai.
Những rủi ro vĩ mô nào có thể gây “sốc” ngoài công nghệ?
Bất định về thuế quan và chuỗi cung ứng, biến động giá dầu liên quan căng thẳng địa chính trị, cùng với định giá cao của cổ phiếu quốc phòng đều có thể kích hoạt nhịp điều chỉnh nếu tin tức bất lợi.