Cổ phiếu phần mềm rơi mạnh, khởi đầu tệ nhất từ 2022 vì lo AI

Cổ phiếu phần mềm đang mở đầu năm tệ nhất kể từ 2022, khi một công cụ AI mới từ Anthropic làm dấy lên lo ngại rằng AI có thể đảo lộn mô hình SaaS và khiến định giá tiếp tục bị nén.

Làn sóng bán tháo lan rộng dù Nasdaq 100 vẫn gần đỉnh, phản ánh việc nhà đầu tư ưu tiên các mảng hưởng lợi rõ ràng từ AI như chip, trong khi nhiều hãng phần mềm chưa chứng minh tăng trưởng doanh thu từ sản phẩm AI.

Công cụ AI mới của Anthropic làm nhà đầu tư lo ngại về cuộc “đảo chiều” của phần mềm

Claude Cowork được giới thiệu như bản “xem trước nghiên cứu” đã làm tăng lo ngại rằng AI có thể thay thế hoặc bào mòn nhu cầu với một số sản phẩm phần mềm, khiến áp lực bán cổ phiếu phần mềm mạnh hơn.

Một số cổ phiếu phần mềm chịu cú rơi đáng kể trong thời gian ngắn: Intuit giảm 16% trong tuần gần nhất (mức giảm mạnh nhất kể từ 2022), còn Adobe và Salesforce mỗi mã giảm hơn 11% cùng giai đoạn.

Theo theo dõi của Morgan Stanley với nhóm công ty phần mềm dạng SaaS, rổ cổ phiếu này đã giảm 15% kể từ khi tháng 1 bắt đầu, sau khi đã giảm 11% trong năm 2025. Dữ liệu tổng hợp cho thấy đây là khởi đầu năm khó nhất của ngành kể từ 2022.

Anthropic công bố Claude Cowork ngày 12/01 như một “research preview”. Công cụ này có thể tạo bảng tính từ ảnh chụp màn hình hoặc tổng hợp bản nháp báo cáo từ các ghi chú rời rạc; đội ngũ phát triển xây dựng nhanh nhờ dựa nhiều vào công nghệ AI.

Dù hiệu quả thực tế còn chưa được kiểm chứng, sản phẩm này nêu bật kiểu rủi ro cạnh tranh mà thị trường lo ngại: AI có thể thực hiện tác vụ 24/7, rút ngắn thời gian hoàn thành dự án và làm thay đổi cách doanh nghiệp mua phần mềm.

“Nhiều nhà đầu tư tổ chức không thấy lý do để nắm giữ cổ phiếu phần mềm, bất kể giá đã rẻ hay bị ‘đánh’ đến mức nào. Họ cho rằng hiện không có chất xúc tác nào để định giá được đánh giá lại.”
– Jordan Klein, chuyên gia công nghệ, Mizuho Securities (ghi chú khách hàng ngày 14/01)

Đà bán tháo nới rộng khoảng cách giữa phần mềm và các nhóm công nghệ khác

Khoảng cách hiệu suất giữa phần mềm và các nhóm công nghệ khác đang tăng, khi nhà đầu tư chú ý nhiều hơn tới rủi ro cạnh tranh từ AI so với các lợi thế truyền thống như biên lợi nhuận cao và doanh thu định kỳ.

Dù Nasdaq 100 vẫn lơ lửng gần mức đỉnh lịch sử, một số doanh nghiệp như ServiceNow lại giao dịch quanh mức giá thấp nhất trong nhiều năm. Áp lực chính đến từ việc phần lớn nhà sản xuất phần mềm chưa chứng minh tiến bộ đủ rõ rệt với các sản phẩm AI của chính họ.

Salesforce quảng bá mức độ tiếp nhận Agentforce, nhưng chưa cho thấy tác động lớn lên doanh thu. Adobe bổ sung tính năng AI tạo sinh cho phần mềm chỉnh sửa ảnh và video, song không cập nhật một số chỉ số liên quan AI trong thông báo kết quả kinh doanh quý tháng 12.

Các doanh nghiệp lớn vẫn có lợi thế về kênh phân phối và khả năng tiếp cận dữ liệu, nhưng thị trường đòi hỏi tăng trưởng nhanh hơn để giá cổ phiếu phục hồi. Nhận định từ phía quản lý quỹ cho rằng kịch bản này khó xảy ra trong ngắn hạn.

Chip tăng mạnh nhờ đầu tư hạ tầng AI, còn phần mềm đối mặt bất định về mô hình

Nhóm chip vượt trội vì triển vọng tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận gắn với chi tiêu hạ tầng AI rõ ràng hơn, trong khi tác động của AI lên hệ sinh thái phần mềm vẫn khó dự đoán.

Dữ liệu Bloomberg Intelligence dự báo tăng trưởng lợi nhuận của nhóm phần mềm và dịch vụ trong S&P 500 sẽ chậm lại còn 14% vào 2026, từ khoảng 19% ước tính cho 2025. Điều này khiến định hướng cơ bản của phần mềm kém hấp dẫn hơn so với một số phân khúc công nghệ khác.

Với các nhà sản xuất bán dẫn như Nvidia, triển vọng doanh thu được hỗ trợ bởi cam kết đầu tư mạnh cho hạ tầng AI từ các ông lớn như Microsoft, Amazon, Alphabet và Meta trong năm nay. Bloomberg Intelligence cho biết nhóm cổ phiếu liên quan bán dẫn được kỳ vọng tăng lợi nhuận gần 45% năm 2025 và lên 59% năm 2026.

“Lý do các hãng chip đang vượt trội là nền tảng cơ bản của họ cải thiện mạnh và có sự chắc chắn lớn hơn về tăng trưởng nhờ khách hàng. Trong khi đó, có ít sự chắc chắn hơn về việc AI sẽ thay đổi hệ sinh thái phần mềm như thế nào.”
– Jonathan Cofsky, quản lý danh mục, Janus Henderson Investors

Định giá phần mềm xuống mức thấp kỷ lục theo Morgan Stanley, nhưng kỳ vọng hồi phục 2026 xuất hiện

Định giá cổ phiếu phần mềm tiếp tục giảm; rổ Morgan Stanley đang giao dịch ở mức 18 lần lợi nhuận dự phóng 12 tháng tới, thấp kỷ lục và thấp hơn nhiều so với mức trung bình hơn 55 lần của thập kỷ.

Một lập luận phổ biến là phần mềm từng có bội số định giá cao nhờ mô hình thuê bao và doanh thu lặp lại có thể “ngoại suy” dài hạn. Tuy nhiên, việc phải cạnh tranh với AI agent có thể thực thi tác vụ liên tục khiến thị trường khó xác định bội số “hợp lý” trong môi trường mới.

Dù vậy, định giá giảm sâu cũng là yếu tố khiến một số chuyên gia Phố Wall bắt đầu kỳ vọng về cơ hội hồi phục theo chu kỳ. Một phần lập luận là chi tiêu khách hàng có thể ổn định, trong khi AI về dài hạn có thể mở rộng tổng thị trường (TAM) cho các nhà cung cấp phần mềm.

Barclays dự báo cổ phiếu phần mềm có thể “dễ thở hơn” trong 2026 khi chi tiêu khách hàng giữ ổn định và định giá vẫn hấp dẫn. Goldman Sachs kỳ vọng việc ứng dụng AI tăng sẽ nâng TAM cho các công ty phần mềm. D.A. Davidson cho rằng 2026 có thể là thời điểm phù hợp để chọn lọc quay lại nhóm này khi câu chuyện đã lấn át nền tảng ở nhiều doanh nghiệp.

Quan điểm thận trọng vẫn chiếm ưu thế: nỗi sợ “tồn vong” trước AI có thể kéo dài, nhưng mức độ hấp dẫn của ngành đang tăng dần khi giá đã phản ánh nhiều rủi ro. Điều này khiến chiến lược phù hợp hơn là chọn lọc doanh nghiệp có khả năng thương mại hóa AI, thay vì mua “cả rổ”.

Những câu hỏi thường gặp

Vì sao cổ phiếu phần mềm giảm mạnh dù thị trường công nghệ vẫn gần đỉnh?

Thị trường lo ngại AI sẽ làm thay đổi nhu cầu và cách định giá phần mềm, trong khi nhiều công ty chưa chứng minh được tăng trưởng doanh thu từ sản phẩm AI. Vì vậy, dòng tiền ưu tiên các mảng có hưởng lợi rõ ràng hơn như bán dẫn, dù các chỉ số lớn vẫn mạnh.

Claude Cowork của Anthropic có gì khiến nhà đầu tư lo lắng?

Công cụ được mô tả có thể tạo bảng tính từ ảnh chụp màn hình và tổng hợp báo cáo từ ghi chú rời rạc, cho thấy AI có thể tự động hóa các tác vụ từng thuộc “lãnh địa” của phần mềm doanh nghiệp. Điều này làm tăng rủi ro cạnh tranh và bất định doanh thu.

Định giá phần mềm đang ở mức nào theo Morgan Stanley?

Theo bài viết, rổ phần mềm Morgan Stanley giao dịch khoảng 18 lần lợi nhuận dự phóng 12 tháng tới, mức thấp kỷ lục, và thấp hơn đáng kể so với trung bình hơn 55 lần trong 10 năm.

Tại sao cổ phiếu chip lại vượt trội so với phần mềm?

Triển vọng tăng trưởng của chip rõ ràng hơn nhờ chi tiêu cho hạ tầng AI từ các tập đoàn công nghệ lớn, tạo độ chắc chắn về nhu cầu. Ngược lại, tác động của AI lên mô hình phần mềm còn khó đoán, khiến nhà đầu tư định giá thận trọng hơn.

Có dấu hiệu nào cho thấy phần mềm có thể hồi phục trong 2026 không?

Một số tổ chức cho rằng định giá thấp và chi tiêu khách hàng có thể ổn định là nền tảng cho hồi phục, đồng thời AI có thể mở rộng tổng thị trường cho phần mềm. Tuy nhiên, nỗi lo cạnh tranh từ AI vẫn có thể kéo dài, nên kỳ vọng hồi phục mang tính chọn lọc.