Lãnh đạo công nghệ Trung Quốc: Có thể thu hẹp khoảng cách với Mỹ

Các nhà nghiên cứu AI hàng đầu Trung Quốc cho rằng nước này có thể thu hẹp khoảng cách công nghệ với Mỹ nhờ tinh thần chấp nhận rủi ro và ý tưởng mới, nhưng vẫn bị kìm hãm bởi thiếu thiết bị sản xuất chip tiên tiến.

Tâm lý nhà đầu tư đang tích cực sau khi các startup AI Trung Quốc niêm yết tại Hong Kong, trong bối cảnh Bắc Kinh muốn đẩy nhanh hệ sinh thái AI và bán dẫn nội địa để giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ.

Thiếu thiết bị sản xuất chip là rào cản kỹ thuật lớn nhất

Trung Quốc có thể tiến nhanh về AI, nhưng thiếu máy móc sản xuất chip tiên tiến—đặc biệt thiết bị quang khắc—đang là điểm nghẽn then chốt khiến năng lực tính toán và khả năng tự chủ phần cứng tụt lại.

Yao Shunyu, cựu nhà nghiên cứu cấp cao tại OpenAI và được Tencent bổ nhiệm làm nhà khoa học trưởng AI vào tháng 12 năm ngoái, nhận định một công ty Trung Quốc có cơ hội trở thành doanh nghiệp AI hàng đầu thế giới trong 3–5 năm. Tuy vậy, theo ông, vấn đề kỹ thuật lớn nhất nằm ở việc không có “máy móc sản xuất chip tiên tiến”.

“Hiện tại, chúng tôi có lợi thế đáng kể về điện và hạ tầng. Các điểm nghẽn chính là năng lực sản xuất, bao gồm máy quang khắc, và hệ sinh thái phần mềm.”
– Yao Shunyu, phát biểu tại hội nghị AI ở Bắc Kinh

Một nguyên mẫu máy quang khắc EUV đã được hoàn thiện vào tháng trước theo Reuters, mở ra khả năng tiến tới sản xuất chip bán dẫn cạnh tranh với phương Tây. Tuy nhiên, thiết bị này chưa tạo ra chip hoạt động; những người am hiểu sự việc nói với Reuters rằng mốc có thể tạo ra chip hoạt động nhiều khả năng chưa đến trước năm 2030.

Các lãnh đạo ngành tại hội nghị ở Bắc Kinh cũng thừa nhận Mỹ vẫn có lợi thế về sức mạnh tính toán, gắn với quy mô đầu tư lớn vào hạ tầng. Điều này làm nền tảng cho việc huấn luyện mô hình lớn và triển khai AI ở quy mô công nghiệp.

Quy mô hạ tầng tính toán của Mỹ vượt trội, tạo lợi thế nghiên cứu thế hệ mới

Sự chênh lệch về quy mô hạ tầng tính toán khiến các nền tảng Mỹ có điều kiện “đốt vốn” cho nghiên cứu thế hệ tiếp theo, trong khi các nhóm Trung Quốc phải ưu tiên nguồn lực cho vận hành và bàn giao sản phẩm.

Lin Junyang, trưởng kỹ thuật của mô hình ngôn ngữ lớn Qwen của Alibaba, cho biết hạ tầng máy tính của Mỹ “có thể lớn hơn một đến hai bậc độ lớn” so với Trung Quốc. Ông cũng nhận xét OpenAI và các nền tảng khác đang đầu tư mạnh vào nghiên cứu thế hệ mới, qua đó gia tăng khoảng cách năng lực ở các chu kỳ mô hình tiếp theo.

Trong một phiên thảo luận tại AGI-Next Frontier Summit do Phòng thí nghiệm trọng điểm Bắc Kinh về Mô hình nền tảng thuộc Đại học Thanh Hoa tổ chức, Lin nói các nhóm trong nước tương đối bị giới hạn về vốn; riêng việc “delivery” có thể đã tiêu thụ phần lớn hạ tầng tính toán hiện có. Hệ quả là dư địa “dành máy” cho thử nghiệm lớn và lặp nhanh bị co hẹp.

Hạn chế nguồn lực thúc đẩy đồng thiết kế thuật toán–phần cứng

Khi không thể mở rộng bằng phần cứng đắt tiền, các công ty có xu hướng tối ưu bằng đồng thiết kế thuật toán–phần cứng để vận hành mô hình lớn trên cấu hình nhỏ hơn và rẻ hơn.

Lin cho biết ngân sách eo hẹp lại khiến các nhà nghiên cứu phải sáng tạo hơn, tập trung vào “algorithm-hardware co-design”. Cách tiếp cận này nhằm tái cấu trúc mô hình, quy trình huấn luyện và suy luận để phù hợp giới hạn băng thông, bộ nhớ, và năng lực tính toán, thay vì chỉ tăng số lượng GPU.

Về mặt triển khai, chiến lược này thường đi kèm tối ưu hóa hệ thống và phần mềm, nhằm tận dụng tốt hơn hạ tầng sẵn có. Từ góc nhìn cạnh tranh, đây là hướng đi giúp rút ngắn khoảng cách trong bối cảnh khó tiếp cận thiết bị sản xuất chip và năng lực cung ứng phần cứng tiên tiến.

Niêm yết và dòng vốn tại Hong Kong phản ánh niềm tin vào làn sóng AI nội địa

Việc các startup AI lớn lên sàn Hong Kong và huy động vốn lớn cho thấy nhà đầu tư đang đặt cược vào câu chuyện AI nội địa, nhất là khi chính sách đang thúc đẩy các lựa chọn thay thế công nghệ Mỹ.

Hai startup AI Trung Quốc, MiniMax và Zhipu AI, có màn ra mắt mạnh trên Sở giao dịch chứng khoán Hong Kong trong tuần. Bối cảnh này cho thấy thị trường kỳ vọng vào việc Bắc Kinh thúc đẩy nhanh niêm yết AI và chip nhằm xây dựng các lựa chọn thay thế nội địa cho công nghệ Mỹ.

Nhà sáng lập Zhipu AI, Tang Jie, gắn xu hướng này với sự dịch chuyển trong thế hệ doanh nhân AI trẻ: họ sẵn sàng theo đuổi dự án rủi ro cao hơn, điều trước đây thường được gắn với Silicon Valley. Zhipu AI gọi vốn IPO 4,35 tỷ HKD theo tài liệu niêm yết.

Tài liệu liên quan: Bản công bố của Zhipu AI trên HKEX.

“Tôi nghĩ nếu chúng ta có thể cải thiện môi trường này, cho phép những cá nhân thông minh, dám chấp nhận rủi ro có thêm thời gian để tham gia vào các nỗ lực đổi mới… đây là điều chính phủ và đất nước có thể giúp cải thiện.”
– Tang Jie, nhà sáng lập Zhipu AI

Những câu hỏi thường gặp

Vì sao thiếu thiết bị sản xuất chip lại là điểm nghẽn của AI Trung Quốc?

AI quy mô lớn phụ thuộc vào chip hiệu năng cao và chuỗi cung ứng sản xuất chip tiên tiến. Khi thiếu máy quang khắc và năng lực sản xuất tương ứng, việc mở rộng năng lực tính toán và tự chủ phần cứng sẽ bị chậm, dù có lợi thế về điện và hạ tầng.

Máy quang khắc EUV nguyên mẫu của Trung Quốc đã tạo ra chip hoạt động chưa?

Chưa. Báo cáo cho biết Trung Quốc đã hoàn thiện một nguyên mẫu máy EUV, nhưng thiết bị này chưa sản xuất được chip hoạt động. Những người am hiểu nói với Reuters rằng mốc tạo ra chip hoạt động có thể chưa đến trước năm 2030.

Algorithm-hardware co-design giúp gì khi nguồn lực tính toán hạn chế?

Cách tiếp cận này tối ưu đồng thời mô hình, phần mềm và phần cứng để chạy mô hình lớn hiệu quả hơn trên hạ tầng nhỏ hơn, rẻ hơn. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể cải thiện hiệu suất suy luận/huấn luyện mà không chỉ dựa vào việc mua thêm phần cứng.

Vì sao các đợt IPO AI tại Hong Kong được chú ý?

Chúng phản ánh khẩu vị rủi ro và kỳ vọng của thị trường với AI nội địa, đồng thời tạo thêm vốn cho nghiên cứu và mở rộng sản phẩm. Trường hợp Zhipu AI cho thấy khả năng huy động vốn lớn thông qua kênh niêm yết.