Nhu cầu phần cứng AI đang đảo chiều cán cân quyền lực chuỗi cung ứng, khiến Apple bị “ép” về giá chip và đặc biệt là bộ nhớ, từ đó có nguy cơ làm mỏng biên lợi nhuận trong năm nay.
Trong bối cảnh các hãng AI chi hàng trăm tỷ USD cho hạ tầng, các nhà cung cấp linh kiện có thêm lựa chọn và đòi điều khoản tốt hơn. Apple thừa nhận khó đảm bảo đủ chip khi chi phí bộ nhớ tăng nhanh, làm dấy lên lo ngại tác động lâu dài đến lợi nhuận và giá bán sản phẩm.
- Nvidia vượt Apple trở thành khách hàng số 1 của TSMC, phản ánh ưu tiên mới của chuỗi cung ứng cho AI.
- Giá DRAM và NAND được dự báo tăng mạnh so với năm 2023, khiến chi phí cấu phần iPhone có thể đội lên.
- Nhà cung cấp có vị thế đàm phán cao hơn nhờ các “ông lớn” AI trả giá tốt và cam kết mua dài hạn.
Apple đối mặt áp lực biên lợi nhuận vì thiếu chip và giá bộ nhớ tăng
Apple cho biết họ gặp khó khi đảm bảo đủ lượng chip, trong khi chi phí bộ nhớ tăng nhanh, có thể kéo giảm biên lợi nhuận và gây hệ quả lên giá thành sản phẩm về sau.
Trong cuộc gọi công bố kết quả kinh doanh ngày thứ Năm, CEO Tim Cook thừa nhận thách thức về nguồn cung chip và chi phí bộ nhớ tăng ở tốc độ cao. Dù doanh thu iPhone nổi bật và Apple ghi nhận mức lợi nhuận cao nhất từ trước đến nay, bình luận này được cho là làm giảm hứng thú của nhà đầu tư khi giá cổ phiếu không tăng.
Chuỗi cung ứng cũng thay đổi vị thế: các nhà sản xuất linh kiện từng ưu tiên tuyệt đối cho Apple nay có nhiều đơn hàng từ các lĩnh vực khác, đủ để đòi điều khoản tốt hơn. Giới phân tích dự báo biên lợi nhuận “dày” quen thuộc của Apple có thể mỏng đi trong năm nay, và người tiêu dùng có thể chịu ảnh hưởng trong tương lai.
“Apple chắc chắn đang bị ép.”
– Sravan Kundojjala, chuyên gia ngành tại SemiAnalysis, qua bài phân tích của SemiAnalysis
Nvidia vượt Apple trở thành khách hàng lớn nhất của TSMC
Nvidia đã vượt Apple để đứng số 1 về vị thế khách hàng tại TSMC, cho thấy năng lực đặt hàng chip tiên tiến đang dịch chuyển mạnh về phía các công ty AI.
Một diễn biến đáng chú ý là Nvidia, doanh nghiệp dẫn đầu mảng bộ xử lý AI, đã vượt Apple để trở thành khách hàng lớn nhất của TSMC. Thông tin này được CEO Nvidia Jensen Huang tiết lộ trên một podcast. Trước đó, Apple duy trì vị thế người mua hàng đầu của TSMC trong nhiều năm.
TSMC sản xuất các dòng chip tiên tiến phục vụ trung tâm dữ liệu AI, điện thoại di động và nhiều thiết bị tính toán khác. Dù máy tính AI quy mô lớn rất khác smartphone, nhiều nhà sản xuất linh kiện lại cung ứng cho cả hai nhóm sản phẩm, khiến cạnh tranh nguồn lực trong chuỗi cung ứng trở nên trực diện.
Giá bộ nhớ tăng nhanh do làn sóng đầu tư hạ tầng AI
Bộ nhớ (DRAM, NAND) trở nên khan hiếm khi các công ty AI tăng tốc xây hạ tầng, đẩy giá lên mức được mô tả là chưa từng có tiền lệ.
Nhiều tổ chức như OpenAI, Google (thuộc Alphabet), Meta và Microsoft đang cùng nhau đầu tư hàng trăm tỷ USD để mở rộng hạ tầng AI. Điều này làm gia tăng nhu cầu đối với các linh kiện dùng rộng rãi, đặc biệt là bộ nhớ, vốn xuất hiện trong cả máy chủ AI lẫn thiết bị tiêu dùng.
Mike Howard (TechInsights) nhận định tốc độ tăng giá bộ nhớ là “chưa từng có tiền lệ”. Phân tích của ông bao gồm NAND flash (lưu ảnh, video) và DRAM (giúp ứng dụng chạy nhanh). TechInsights dự báo chi phí DRAM có thể đạt mức gấp 4 lần so với năm 2023 trước cuối năm, còn NAND có thể vượt mức gấp 3 lần.
Chi phí iPhone có thể tăng đáng kể nếu bộ nhớ tiếp tục leo thang
Nếu dự báo về bộ nhớ thành hiện thực, Apple có thể chịu thêm chi phí linh kiện cho iPhone, làm giảm lợi nhuận hoặc tạo áp lực điều chỉnh giá bán.
Theo tính toán của Mike Howard, Apple có thể phải chịu thêm 57 USD chi phí cho cả hai loại bộ nhớ trên mẫu iPhone 18 bản tiêu chuẩn dự kiến ra mắt mùa thu, so với mức “gốc” của iPhone 17 đang bán. Với mức giá 799 USD, phần chi phí tăng thêm này có thể bào mòn đáng kể lợi nhuận trên mỗi thiết bị nếu Apple không bù trừ bằng cách khác.
Trước đây, sức mạnh tài chính và năng lực thiết kế phần cứng giúp Apple trở thành “đối trọng khó đánh bại” với các nhà sản xuất châu Á cung cấp linh kiện và lắp ráp iPhone. Theo những người hiểu về chi tiêu, Apple chi hàng tỷ USD mỗi năm chỉ để mua NAND, khiến hãng có khả năng là người mua đơn lẻ lớn nhất toàn cầu ở hạng mục này.
Các nhà cung cấp có vị thế đàm phán cao hơn nhờ khách hàng AI
Các công ty AI sẵn sàng trả cao và cam kết mua trước, giúp nhà cung cấp có đòn bẩy để tăng giá và siết điều khoản với Apple.
Các nhà cung cấp từng “chiều” Apple để lấy hợp đồng, đồng thời tận dụng uy tín kỹ thuật và thương hiệu của Apple để chốt thêm khách hàng khác. Tuy nhiên, bối cảnh đã thay đổi khi những dự án đẩy giới hạn kỹ thuật ở quy mô lớn ngày càng tập trung vào mảng AI.
Ming-chi Kuo (TF International Securities) nhận xét các công ty đang “đẩy ranh giới của kỹ thuật ở quy mô con người” là những bên như Nvidia. Điều này phản ánh mức độ hút nguồn lực R&D và năng lực đặt hàng đang chuyển dịch, khiến Apple khó giữ ưu thế tuyệt đối trong đàm phán.
Nhu cầu phần cứng AI vượt tốc độ tăng chi tiêu của Apple
Dù iPhone 17 bán kỷ lục, mức tăng ngân sách của Apple bị xem là “vừa phải” khi đặt cạnh quy mô chi tiêu của các trung tâm tính toán AI.
Các nguồn tin trong mạng lưới nhà cung cấp cho biết Samsung Electronics và SK Hynix đang tăng giá một biến thể DRAM cụ thể cho Apple. Các “ông lớn” AI được mô tả là trả thù lao hào phóng, đồng thời đưa ra cam kết mua đảm bảo và ứng trước vốn, tạo lợi thế đàm phán cho nhà sản xuất chip so với hãng iPhone.
Apple thường ký thỏa thuận cung ứng bộ nhớ dài hạn, nhưng cũng tận dụng vị thế để yêu cầu nhượng bộ. Theo những người am hiểu hoạt động mua sắm, các hợp đồng này cho phép Apple đàm phán lại giá thường xuyên, thậm chí theo tuần, và có thể dừng mua từ nhà cung cấp nếu mức giá bị xem là không phù hợp.
Để tăng sức mặc cả, Apple bắt đầu tích trữ lượng bộ nhớ dự phòng lớn hơn. Đây được xem là thay đổi so với phong cách quản trị tồn kho “tối giản” của Tim Cook, vốn nhằm tối ưu tiền mặt sẵn có của công ty.
Cuộc cạnh tranh lan sang nhân lực kỹ thuật và các hợp đồng linh kiện mới
Apple không chỉ cạnh tranh nguồn linh kiện mà còn cạnh tranh sự ưu tiên của kỹ sư và đối tác sản xuất, khi các dự án AI hút mạnh thời gian và năng lực kỹ thuật.
Theo lãnh đạo ngành, các chuyên gia công nghệ kính từng tập trung vào màn hình điện thoại siêu mỏng, siêu mượt nay cũng phải dành thời gian cho vật liệu kính chuyên dụng dùng để bao bọc chip xử lý AI phức tạp. Điều này có thể làm “phân tán” nguồn lực mà trước đây Apple dễ dàng huy động.
Các nhà sản xuất thiết bị cảm biến và nhiều linh kiện nội bộ của iPhone cũng đang giành được hợp đồng mới từ các công ty AI, bao gồm cả các đơn vị như OpenAI đang phát triển phần cứng riêng. Tuy vậy, phía nhà cung cấp cho biết họ không có kế hoạch rời bỏ quan hệ với Apple, vì hợp tác với Apple mang lại nhiều bài học và Apple vẫn là một trong những khách hàng khắt khe, có quy trình bài bản nhất.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Apple bị “ép” trong chuỗi cung ứng chip và bộ nhớ?
Vì các nhà cung cấp có thêm nhu cầu lớn từ các dự án hạ tầng AI, nên họ có quyền đòi giá và điều khoản tốt hơn. Apple cũng thừa nhận khó đảm bảo đủ chip trong khi chi phí bộ nhớ tăng nhanh.
Nvidia vượt Apple tại TSMC có ý nghĩa gì?
Điều này cho thấy đặt hàng chip tiên tiến đang nghiêng về phía các công ty AI. Khi Nvidia trở thành khách hàng số 1 của TSMC, Apple có thể đối mặt cạnh tranh gay gắt hơn về công suất và ưu tiên sản xuất.
Giá DRAM và NAND được dự báo tăng đến mức nào?
Theo TechInsights, chi phí DRAM có thể tăng lên gấp 4 lần mức năm 2023 trước cuối năm, còn NAND có thể vượt gấp 3 lần so với năm 2023.
Chi phí tăng có thể ảnh hưởng gì đến iPhone?
Ước tính cho thấy Apple có thể chịu thêm 57 USD chi phí bộ nhớ trên iPhone 18 bản tiêu chuẩn so với “mốc” iPhone 17. Mức tăng này có thể làm giảm lợi nhuận nếu Apple không bù đắp bằng cách khác.
Apple đang làm gì để tăng sức mặc cả với nhà cung cấp?
Apple ký hợp đồng cung ứng dài hạn nhưng có thể đàm phán lại giá thường xuyên và dừng mua khi giá không phù hợp. Gần đây, Apple cũng tích trữ bộ nhớ nhiều hơn để tăng đòn bẩy.
