Stablecoin đang trở thành “mặt trận” quyết định ai kiểm soát hệ thống thanh toán trong kỷ nguyên số, khi các công ty tiền điện tử và ngân hàng Phố Wall cạnh tranh trực diện để định hình cách tiền vận hành.
Phần lớn người dùng không thấy được lớp hạ tầng thanh toán phía sau mỗi giao dịch. Khi stablecoin được quảng bá là nhanh và rẻ hơn, ngân hàng lo ngại rủi ro hệ thống, còn cơ quan quản lý tập trung vào nguy cơ mất neo giá, tội phạm tài chính và rút tiền hàng loạt.
- Ngân hàng vận động hạn chế “lãi suất/ thưởng” từ stablecoin vì lo hình thành hệ thống ngân hàng song song.
- Các công ty crypto gia tăng ảnh hưởng chính trị và tìm đường tiếp cận hạ tầng thanh toán của Fed.
- Nhà quản lý lo ngại rủi ro mất neo giá, rút tiền hàng loạt, và stablecoin bị lợi dụng cho giao dịch bất hợp pháp.
Stablecoin nhắm tới thay thế một phần hệ thống thanh toán truyền thống
Stablecoin được các công ty crypto quảng bá như công cụ thanh toán số nhanh hơn và rẻ hơn, thách thức vai trò trung gian của ngân hàng trong việc chuyển tiền và lưu ký giá trị.
Đằng sau các giao dịch như mua cà phê hoặc thanh toán online là hạ tầng xử lý khổng lồ mà người dùng hiếm khi nghĩ tới. Một ví dụ được nêu là JPMorgan xử lý khoảng 6.000 giao dịch mỗi giây trên toàn cầu, phản ánh quy mô của hệ thống hiện hữu.
Các nền tảng crypto lập luận stablecoin “sinh ra cho internet”, có thể chuyển giá trị liên tục và xuyên biên giới. Ở chiều ngược lại, ngân hàng cho rằng việc mở rộng stablecoin thiếu các lớp bảo vệ tương đương ngân hàng có thể tạo cú sốc cho ổn định tài chính.
Ngân hàng muốn chặn mô hình trả thưởng stablecoin
Ngân hàng đang vận động để cấm trả lãi hoặc thưởng liên quan stablecoin, vì cho rằng điều này khiến công ty crypto hoạt động như ngân hàng nhưng không chịu quy định ngân hàng.
Lập luận chính là: dù nhà phát hành stablecoin “không được” trả lãi trực tiếp, một số nền tảng như Coinbase, Kraken và Gemini vẫn có thể cung cấp phần thưởng, tạo khoảng trống cạnh tranh. Ngân hàng muốn đóng khoảng trống này bằng cách vận động Quốc hội cấm diện rộng.
Giám đốc tài chính JPMorgan, Jeremy Barnum, cảnh báo nguy cơ xuất hiện một “hệ thống ngân hàng song song”. Một nghiên cứu của Bộ Tài chính Mỹ ước tính 6,6 nghìn tỷ USD có thể rời ngân hàng sang stablecoin, trong khi nhà kinh tế Fed Jessie Wang cho rằng con số có thể gần 65 tỷ USD.
Về phía doanh nghiệp, Coinbase từng rút ủng hộ dự luật crypto vào tháng 1. CEO Brian Armstrong nói: “Chúng tôi thà không có dự luật còn hơn có một dự luật tồi.” Hoạt động vận động hành lang tại Washington đang cố tìm điểm cân bằng, nhưng ngân hàng không muốn công ty crypto trả lãi dưới bất kỳ hình thức nào.
“Chúng tôi thà không có dự luật còn hơn có một dự luật tồi.”
– Brian Armstrong, CEO Coinbase
Các công ty crypto tăng ảnh hưởng chính trị và tìm cách tiếp cận hạ tầng Fed
Các công ty crypto đang tăng tốc vận động chính sách và tham vọng ngân hàng hóa, bao gồm việc xin giấy phép và tìm quyền truy cập trực tiếp vào hệ thống thanh toán của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Nhóm doanh nghiệp crypto được nêu đã huy động 193 triệu USD trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ để ủng hộ các nhà lập pháp thân crypto. Đồng thời, Donald Trump (được mô tả đang ở nhiệm kỳ thứ hai) ủng hộ stablecoin; doanh nghiệp gia đình của ông được cho là đã ra mắt một stablecoin và nộp đơn xin giấy phép ngân hàng tại Mỹ.
Fed đang cân nhắc cấp “tài khoản skinny” để một số công ty crypto có thể truy cập trực tiếp hệ thống thanh toán. Ngân hàng phản đối mạnh vì điều này có thể làm suy yếu vai trò trung tâm của họ trong luồng tiền gửi và thanh toán.
Ở các khu vực khác, châu Âu đã thiết lập khung quy định crypto trong năm 2024. Mark Palmer (Benchmark) nhận định đây là thời điểm bước ngoặt với các ngân hàng và fintech trước đây từng phớt lờ stablecoin.
Rủi ro de-peg và hiệu ứng rút tiền hàng loạt là mối lo trọng tâm của nhà quản lý
Nhà quản lý lo stablecoin có thể mất neo giá và kích hoạt làn sóng rút tiền, buộc bán gấp tài sản dự trữ như trái phiếu Kho bạc Mỹ, từ đó gây lan truyền sang thị trường rộng hơn.
Tiền lệ gần đây được nhắc tới là năm 2023 khi Silicon Valley Bank sụp đổ, USDC của Circle đã giảm dưới 1 USD do 8% dự trữ bị mắc kẹt tại ngân hàng phá sản. Dù sau đó neo giá được duy trì, sự kiện cho thấy tính dễ tổn thương khi niềm tin suy giảm.
Ngân hàng Trung ương châu Âu cảnh báo “chạy” stablecoin có thể buộc nhà phát hành bán nhanh hàng tỷ USD trái phiếu Kho bạc Mỹ, gây thiệt hại. Hilary Allen (American University) cho rằng một cơn hoảng loạn stablecoin có thể châm ngòi cho làn sóng rút vốn trên toàn bộ thị trường Kho bạc.
Tại Anh, Ngân hàng Trung ương Anh muốn áp trần nắm giữ stablecoin: 20.000 GBP cho cá nhân và 10 triệu GBP cho doanh nghiệp nhằm làm chậm dòng tiền rời khỏi ngân hàng. Doanh nghiệp crypto phản đối, cho rằng điều này kìm hãm tăng trưởng ngành.
Stablecoin có thể làm suy yếu tiền gửi, ảnh hưởng tín dụng và chi phí vay
Nếu dòng tiền gửi dịch chuyển từ ngân hàng sang stablecoin, ngân hàng có thể giảm nguồn vốn cho vay, khiến chi phí vay tăng và thanh khoản hệ thống suy yếu.
Ngân hàng lo khi stablecoin mở rộng, họ sẽ có ít tiền hơn để cho vay thế chấp và vay kinh doanh. Philipp Paech (London School of Economics) lập luận thanh khoản thấp hơn có thể dẫn tới chi phí vay cao hơn, ngân hàng yếu hơn và hệ thống kém ổn định hơn.
Chính phủ cũng lo các công ty crypto sẽ tìm cách trở thành ngân hàng. Circle, Ripple và một số bên khác được nói là đã nhận “conditional trust charters” để cung cấp dịch vụ lưu ký và môi giới, trong khi khách hàng của họ vẫn không có tiền gửi được bảo hiểm. Bybit cũng được nêu đang làm việc để triển khai tài khoản ngân hàng thực.
Ngân hàng và doanh nghiệp truyền thống đã thử nghiệm stablecoin, token hóa và hạ tầng mới
Dù tranh cãi gay gắt, nhiều tổ chức tài chính và doanh nghiệp thanh toán đã thử nghiệm stablecoin và ứng dụng token hóa, cho thấy xu hướng có thể lan ra ngoài giao dịch crypto.
Société Générale đã tạo stablecoin neo theo euro và USD. BNP Paribas, UniCredit và Standard Chartered được nêu đang xây dựng sản phẩm tương tự. Citi và Bank of America cũng đang khám phá hướng đi này. Điều đó cho thấy stablecoin không còn là “đặc sản” của riêng công ty crypto.
PayPal và Western Union cũng tham gia, trong khi Sở Giao dịch Chứng khoán New York được nói đang phát triển nền tảng cổ phiếu token hóa. CEO Goldman Sachs David Solomon cho biết họ đã thử nghiệm công nghệ liên quan.
Stablecoin bị gắn với giao dịch bất hợp pháp và thách thức tuân thủ
Stablecoin thường xuyên bị nhắc tới trong các báo cáo tội phạm crypto, khiến yêu cầu về tuân thủ, giám sát dự trữ, và hợp tác thực thi pháp luật trở thành điểm nóng.
Chainalysis cho biết stablecoin chiếm 84% giao dịch crypto bất hợp pháp trong năm trước (theo nội dung được cung cấp). Tether thường xuất hiện trong các vụ án hình sự toàn cầu; công ty nói họ hợp tác với cơ quan thực thi pháp luật tại 48 quốc gia.
Một số chuyên gia cho rằng stablecoin không quá khác biệt so với hệ thống e-money như PayPal. Philipp Paech nhận định chúng chỉ nổi bật “ở những góc khuất của nền kinh tế”, như rửa tiền, hàm ý rằng giá trị gia tăng của stablecoin trong thanh toán đại chúng vẫn còn là dấu hỏi khi đặt cạnh quy định và chi phí tuân thủ.
Những câu hỏi thường gặp
Stablecoin là gì và vì sao ngân hàng lo ngại?
Stablecoin là tiền điện tử thường được neo theo một đồng tiền pháp định như USD. Ngân hàng lo ngại stablecoin có thể hút tiền gửi, tạo “hệ thống ngân hàng song song” và làm tăng rủi ro rút tiền hàng loạt nếu niềm tin suy giảm.
Vì sao tranh cãi xoay quanh việc trả lãi hoặc thưởng cho stablecoin?
Ngân hàng cho rằng trả lãi hoặc thưởng khiến công ty crypto cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm tiền gửi nhưng không chịu khung quy định ngân hàng. Một số nền tảng vẫn có thể cung cấp phần thưởng dù nhà phát hành stablecoin bị hạn chế, nên ngân hàng muốn đóng khoảng trống này bằng luật.
De-peg stablecoin là gì và có thể gây hậu quả nào?
De-peg là khi stablecoin lệch khỏi mốc neo (ví dụ 1 USD). Nếu xảy ra trên diện rộng, người dùng có thể ồ ạt đổi stablecoin lấy tiền mặt, buộc nhà phát hành bán tài sản dự trữ nhanh, tạo áp lực lên thị trường như trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Tại sao cơ quan quản lý nhắc tới giới hạn nắm giữ stablecoin?
Giới hạn nắm giữ nhằm làm chậm việc rút tiền khỏi ngân hàng sang stablecoin, giảm nguy cơ đột biến dòng tiền và rủi ro ổn định tài chính. Ví dụ được nêu là đề xuất tại Anh: 20.000 GBP cho cá nhân và 10 triệu GBP cho doanh nghiệp.
Stablecoin có liên quan tới hoạt động bất hợp pháp không?
Có rủi ro bị lợi dụng. Theo Chainalysis (như nội dung đã nêu), stablecoin chiếm 84% giao dịch crypto bất hợp pháp trong năm trước. Đây là lý do các yêu cầu AML/KYC, giám sát dự trữ và hợp tác thực thi pháp luật được siết chặt.
Các ngân hàng truyền thống có đang làm stablecoin không?
Có. Nội dung cho biết Société Générale đã tạo stablecoin neo euro và USD, và các ngân hàng như BNP Paribas, UniCredit, Standard Chartered, cùng Citi và Bank of America đang nghiên cứu hoặc xây dựng hướng đi tương tự.
Ngân hàng vận động chính sách cũng trích dẫn quan điểm rằng công ty crypto muốn hưởng đặc quyền như ngân hàng nhưng không chịu quy định tương ứng. Xem chi tiết tại: liên kết bài viết liên quan.
