OpenAI, Perplexity và Microsoft đang đẩy mạnh “trình duyệt AI” để thay đổi cách người dùng tìm kiếm và tương tác với web, qua đó thách thức lợi thế thị phần lâu năm của Google trên thị trường trình duyệt.
Làn sóng tích hợp mô hình AI vào trình duyệt hứa hẹn trải nghiệm hỏi–đáp trực tiếp ngay khi duyệt web, nhưng kéo theo cạnh tranh khốc liệt, câu hỏi về quyền riêng tư dữ liệu và rủi ro an ninh mạng như prompt injection.
- OpenAI và Perplexity ra mắt trình duyệt riêng, Microsoft đưa Copilot vào Edge, còn Google tích hợp Gemini vào Chrome.
- Kiểm soát trình duyệt giúp AI lab tiếp cận trực tiếp người dùng và mở đường cho doanh thu, nhưng Google vẫn nắm lợi thế thị phần lớn.
- Trình duyệt AI làm tăng rủi ro an ninh (đặc biệt prompt injection) và làm nóng tranh luận về quyền riêng tư, cơ chế opt-in và dữ liệu huấn luyện.
Trình duyệt AI đang trở thành mặt trận mới để giành người dùng
Trình duyệt tích hợp AI cho phép người dùng đặt câu hỏi ngay trong lúc xem nội dung, biến trải nghiệm duyệt web thành đối thoại, qua đó tạo áp lực cạnh tranh trực tiếp lên hệ sinh thái Chrome của Google.
OpenAI và Perplexity đã tung ra trình duyệt của riêng mình trong những tháng gần đây, trong khi Microsoft triển khai Copilot AI trên Edge để người dùng hỏi chatbot song song với nội dung đang xem.
Trình duyệt AI sẽ định hình cách “tất cả chúng ta sẽ tương tác với internet trong tương lai”.
– Mark Surman, Chủ tịch Mozilla Foundation
Mark Surman cho biết Mozilla dự định cho phép người dùng lựa chọn mô hình AI muốn tích hợp vào Firefox, phản ánh xu hướng “mô-đun hóa” mô hình AI trong lớp trình duyệt thay vì cố định một nhà cung cấp.
Kiểm soát trình duyệt mở ra con đường đến người dùng và doanh thu
Sở hữu trình duyệt giúp các công ty AI tạo quan hệ trực tiếp với người dùng thay vì phụ thuộc vào nền tảng của Google hay Microsoft, từ đó tối ưu phân phối sản phẩm, dữ liệu và kênh kiếm tiền.
Các nhà làm trình duyệt AI phải đối đầu với Google, bên được Cloudflare ghi nhận đang nắm hơn 63% thị phần toàn cầu và đã nhanh chóng đưa các mô hình Gemini vào Chrome.
Với OpenAI và Perplexity, việc tự xây trình duyệt giúp giảm “điểm nghẽn phân phối”, vì nhiều người hiện truy cập chatbot (như ChatGPT) thông qua các trình duyệt do Google và Microsoft kiểm soát.
Jesse Dwyer của Perplexity, người tham gia phát triển trình duyệt Comet, mô tả trình duyệt như “hệ điều hành của tâm trí”, nhấn mạnh vai trò lớp giao diện nơi người dùng hình thành câu hỏi, ra quyết định và xử lý thông tin.
Quyền riêng tư và chất lượng trải nghiệm là điểm nhạy cảm của trình duyệt AI
Trình duyệt AI bị soi kỹ vì lỗi tính năng, độ ổn định và lo ngại thu thập dữ liệu cá nhân, khiến cơ chế đồng ý (opt-in) và cách dùng dữ liệu huấn luyện trở thành yếu tố cạnh tranh.
Một số người dùng chỉ trích trải nghiệm trình duyệt AI còn “giật”, thiếu tin cậy, trong khi các cảnh báo tập trung vào việc AI có thể truy cập lịch sử duyệt web, nội dung trang và dữ liệu nhạy cảm.
Google cho biết họ dùng các cuộc hội thoại từ Gemini để huấn luyện mô hình, nhưng không thu thập nội dung trang web từ trình duyệt của người dùng và loại bỏ thông tin cá nhân khỏi phiên duyệt.
OpenAI cho biết trình duyệt Atlas sẽ tuân theo các cài đặt huấn luyện hiện có trong ChatGPT. Nếu người dùng chọn tham gia, dữ liệu sẽ đi qua các bộ lọc quyền riêng tư và an toàn trước khi được sử dụng.
Microsoft nói các tính năng AI của họ cũng theo cơ chế “opt-in”. Perplexity cho biết họ dùng dữ liệu người dùng để huấn luyện mô hình nội bộ phục vụ các quy trình như cách hình thành truy vấn, đồng thời tinh chỉnh các mô hình tiên tiến như ChatGPT, Claude và Gemini để tăng độ chính xác.
Google tăng tốc với “AI mode” và tích hợp Gemini để giữ lợi thế
Google đang đưa trải nghiệm tìm kiếm và duyệt web theo kiểu hội thoại vào Search và Chrome, nhằm giữ người dùng trong hệ sinh thái của mình khi các đối thủ ra mắt trình duyệt AI.
Tháng 5, Google công bố kế hoạch ra mắt “chế độ AI” trong Google Search và trình duyệt Chrome, hướng đến trải nghiệm hỏi–đáp tương tự ChatGPT.
Google cũng tiếp tục tích hợp Gemini sâu hơn vào Chrome. Trong bối cảnh này, lợi thế phân phối mặc định, thói quen người dùng và hệ sinh thái tiện ích mở rộng khiến khoảng cách với các đối thủ mới rất khó san lấp trong ngắn hạn.
Trình duyệt AI cần khác biệt vượt ra ngoài việc “gắn chatbot”
Chỉ thêm AI vào trình duyệt là chưa đủ để thuyết phục người dùng rời Chrome, các nhà cung cấp phải đưa ra giá trị rõ ràng như năng suất, cá nhân hóa, quản trị tab và quy trình tác vụ.
Chỉ một trình duyệt có AI không phải là yếu tố khác biệt. OpenAI sẽ phải tìm một đề xuất giá trị đủ ý nghĩa để kéo thêm người dùng — điều này rất khó khi họ đối đầu một trình duyệt thống trị, được sử dụng rộng rãi.
– Stephanie Liu, Nhà phân tích cấp cao, Forrester
Adam Fry, người dẫn dắt sản phẩm của OpenAI cho ChatGPT Atlas, cho biết công ty đang chuẩn bị bổ sung nhiều tính năng như nhiều hồ sơ người dùng và khả năng nhóm tab. Ông nói đây là khởi đầu của một khoản đầu tư dài hạn vào Atlas.
Ở phía Google, trọng tâm lớn là phát triển “agent” và làm các năng lực như dịch thuật, tự điền biểu mẫu trở nên dễ dùng hơn. Google cũng ra mắt công cụ thử nghiệm Disco vào tháng 12, cho phép biến các tab đang mở thành ứng dụng tùy chỉnh có tính tương tác.
Rủi ro an ninh mạng tăng khi mô hình AI có quyền truy cập trình duyệt
Khi AI đọc và hành động dựa trên nội dung web, các lỗ hổng như prompt injection có thể khiến mô hình bị thao túng, tạo rủi ro cho dữ liệu nhạy cảm và quy trình người dùng.
Tích hợp mô hình AI vào trình duyệt tạo ra các rủi ro an ninh mới, nổi bật là prompt injection, khi kẻ tấn công nhúng chỉ dẫn độc hại vào website để điều khiển hành vi của LLM.
Prompt injection được mô tả là bài toán an ninh chưa được giải quyết triệt để, bắt nguồn từ việc mô hình AI khó phân biệt yêu cầu hợp lệ của người dùng với chỉ dẫn độc hại.
Gartner gần đây gợi ý doanh nghiệp cân nhắc chặn trình duyệt AI do lo ngại an ninh mạng. Rủi ro trở nên nghiêm trọng hơn khi người dùng tin tưởng AI với thông tin nhạy cảm như dữ liệu thẻ tín dụng.
Dù vậy, nhiều chuyên gia cho rằng trình duyệt đã “đứng yên” phần lớn trong hai thập kỷ và đây là lớp sản phẩm còn nhiều dư địa đổi mới, đặc biệt khi AI có thể biến việc duyệt web từ đọc–nhấp sang hỏi–làm trong một luồng.
Những câu hỏi thường gặp
Trình duyệt AI là gì và khác gì so với trình duyệt truyền thống?
Trình duyệt AI tích hợp chatbot/mô hình ngôn ngữ để người dùng có thể hỏi–đáp, tóm tắt, trích xuất thông tin hoặc hỗ trợ tác vụ ngay khi duyệt web. Trình duyệt truyền thống chủ yếu hiển thị trang và dựa vào tìm kiếm, tiện ích mở rộng để bổ sung tính năng.
Vì sao OpenAI và Perplexity muốn tự làm trình duyệt?
Sở hữu trình duyệt giúp họ tiếp cận trực tiếp người dùng, giảm phụ thuộc vào các trình duyệt do Google hay Microsoft kiểm soát, đồng thời mở cơ hội tối ưu trải nghiệm AI và phát triển doanh thu từ lớp giao diện người dùng.
Google có lợi thế gì trong cuộc đua trình duyệt AI?
Google có quy mô người dùng Chrome lớn và đã nhanh chóng tích hợp Gemini, đồng thời giới thiệu “chế độ AI” để cung cấp trải nghiệm hội thoại trong Search và Chrome. Lợi thế phân phối và thói quen sử dụng khiến vị thế của Google khó bị thay thế nhanh.
Prompt injection trong trình duyệt AI là gì?
Prompt injection là kiểu tấn công khi kẻ xấu chèn chỉ dẫn độc hại vào website để tác động đến cách LLM phản hồi hoặc hành động. Đây là rủi ro khó vì mô hình AI có thể không phân biệt được đâu là yêu cầu thật của người dùng và đâu là mệnh lệnh do trang web cài vào.
Dữ liệu người dùng trong trình duyệt AI có được dùng để huấn luyện mô hình không?
Các bên mô tả theo hướng “opt-in” và có bộ lọc riêng tư/an toàn, nhưng cách dùng dữ liệu khác nhau theo nhà cung cấp. Vì vậy, người dùng nên kiểm tra cài đặt chia sẻ dữ liệu, điều khoản quyền riêng tư và quyền truy cập trước khi bật tính năng AI.