Ray Dalio cảnh báo tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) có thể mở ra kỷ nguyên giám sát tài chính toàn cầu, vì mọi giao dịch có thể bị theo dõi và kiểm soát ở mức chưa từng có.
Trong các cuộc trao đổi gần đây, Dalio nhấn mạnh CBDC thuận tiện và hiệu quả, nhưng đánh đổi lớn nhất là quyền riêng tư, cùng rủi ro bị “ngắt” khỏi hệ thống nếu rơi vào nhóm bị bất lợi về chính trị hoặc địa chính trị.
- Dalio cho rằng CBDC có thể khiến “không còn quyền riêng tư” vì mọi giao dịch đều bị nhận diện.
- CBDC có thể trở thành công cụ thực thi luật, thu thuế và kiểm soát vốn, kể cả với người nước ngoài.
- Dalio dù tin CBDC sẽ được triển khai, nhưng đánh giá tác động “không đến mức quá lớn” trên mọi nền kinh tế.
Dalio cho rằng CBDC sẽ được triển khai nhưng làm suy giảm quyền riêng tư
Dalio nói CBDC “sẽ được thực hiện”, giao dịch sẽ dễ hơn, nhưng đi kèm cái giá là mức độ riêng tư thấp hơn vì nhà chức trách có thể nhìn thấy các thanh toán.
Trong cuộc phỏng vấn trên Tucker Carlson Show (thứ Hai), Dalio mô tả nền kinh tế đang ở “giai đoạn năm” trong chu kỳ sáu giai đoạn, “ở sát bờ vực nhưng chưa rơi qua”. Ông cho rằng hệ thống truyền thống đang chịu áp lực bởi nợ tăng, phân cực chính trị và chuyển dịch quyền lực toàn cầu.
Dalio đề cập tính tiện dụng là yếu tố khiến CBDC dễ được chấp nhận: giao dịch nhanh và “dễ để thực hiện”. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đổi lại là mức độ giám sát cao hơn, vì các giao dịch số có thể được ghi nhận, truy vết và phân tích theo thời gian.
Trong video phỏng vấn, ông phát biểu trực tiếp tại đây: xem cuộc trao đổi Dalio nói về CBDC.
CBDC có thể trở thành công cụ kiểm soát của chính phủ với khả năng theo dõi mọi giao dịch
Dalio cảnh báo CBDC có thể cho phép chính phủ quan sát mọi giao dịch và dùng quyền kiểm soát hệ thống thanh toán để giám sát, quản lý hoặc hạn chế người dùng.
Ông cho rằng CBDC là công cụ kiểm soát hiệu quả vì “mọi giao dịch sẽ được biết đến”. Theo lập luận này, nhà chức trách có thể sử dụng dữ liệu thanh toán để theo dõi cả hoạt động hợp pháp lẫn phi pháp, từ đó giảm “vùng mù” của dòng tiền trong nền kinh tế.
Dalio cũng nhấn mạnh yếu tố cưỡng chế: chính phủ có thể dùng CBDC để thực thi luật hoặc thu thuế, vì có thể “đánh thuế theo cách đó” và thậm chí “lấy tiền của bạn”. Rủi ro, theo ông, nằm ở mức độ tập trung quyền lực khi một bên nắm toàn bộ khả năng quan sát và can thiệp vào tài chính cá nhân.
Rủi ro CBDC mang tính địa chính trị: người nước ngoài có thể lo ngại bị phong tỏa hoặc tịch thu
Dalio nói người nắm giữ CBDC ở nước ngoài có thể lo bị tác động bởi quyết định chính sách, vì quyền lực tài chính có thể vượt biên giới và ảnh hưởng đến chủ sở hữu không phải công dân.
Ông nêu ví dụ về một người Pháp có thể nghĩ “họ có thể lấy tiền của bạn”, nhằm minh họa cảm giác bất an khi tài sản số phụ thuộc vào hệ thống do một quốc gia kiểm soát. Dalio liên hệ việc này với quyền lực địa chính trị, nơi kiểm soát vốn và hệ thống thanh toán trở thành đòn bẩy tác động lên hành vi của cá nhân và tổ chức.
Dalio không cho rằng CBDC sẽ tạo ra “thay đổi khổng lồ” trên mọi nền kinh tế
Dù tin CBDC sẽ mở rộng, Dalio nói ông không nghĩ nó phát triển đến mức trở thành “một vấn đề lớn” trên quy mô mọi nền kinh tế.
Quan điểm này tách bạch giữa “tính chắc chắn của triển khai” và “mức độ biến đổi hệ thống”. Theo Dalio, CBDC có thể phổ biến trong một số ngữ cảnh vì hiệu quả vận hành, nhưng không nhất thiết thay thế toàn bộ cơ chế tiền tệ hoặc làm đảo lộn mọi nền kinh tế.
Dalio liên hệ CBDC với căng thẳng kiểm soát vốn trong bối cảnh rủi ro “chiến tranh vốn”
Dalio cho rằng kiểm soát dòng vốn ngày càng là công cụ địa chính trị, và ông cảnh báo thế giới đang tiến gần một dạng “chiến tranh vốn” do nỗi sợ lẫn nhau giữa các bên.
Phát biểu tại World Governments Summit ở Dubai, Dalio nói thế giới “ở sát bờ vực”, chưa “ở trong” nhưng “khá gần” chiến tranh vốn, và rất dễ “vượt qua bờ vực” vì tồn tại các nỗi sợ mang tính tương hỗ. Video phát biểu: xem Dalio nói về nguy cơ chiến tranh vốn.
Ông đưa ra ví dụ về nỗi lo trừng phạt: các chủ sở hữu tài sản định danh bằng USD ở châu Âu có thể e ngại, trong khi Mỹ có “nỗi sợ tương hỗ” rằng sẽ không còn nhận được nguồn vốn hoặc nhu cầu mua tài sản từ nước ngoài.
Dalio nhắc đến ý tưởng Tổng thống Mỹ Donald Trump từng muốn mua Greenland như một điểm căng thẳng tiềm tàng trong quan hệ Mỹ–châu Âu. Video liên quan: xem đoạn Dalio đề cập bối cảnh tranh chấp.
Theo Citi, khoảng 80% các giao dịch mua trái phiếu Kho bạc Mỹ của nhà đầu tư nước ngoài trong giai đoạn tháng 4 đến tháng 11 năm 2025 đến từ người mua châu Âu.
“Sẽ không có quyền riêng tư… mọi giao dịch sẽ được biết đến… và nếu bạn bị bất lợi về chính trị, bạn có thể bị ngắt khỏi hệ thống.”
– Ray Dalio, phát biểu được trích lại trên mạng xã hội, 2026
Những câu hỏi thường gặp
CBDC là gì và vì sao Ray Dalio lo ngại?
CBDC là tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành. Dalio lo ngại vì CBDC có thể cho phép nhà chức trách theo dõi mọi giao dịch và sử dụng hệ thống thanh toán như một công cụ kiểm soát, làm suy giảm quyền riêng tư.
Dalio có nói CBDC chắc chắn sẽ xuất hiện không?
Có. Dalio nói CBDC “sẽ được thực hiện”, nhấn mạnh mặt thuận tiện của việc giao dịch. Tuy nhiên, ông đồng thời cảnh báo các đánh đổi về quyền riêng tư và quyền kiểm soát.
CBDC có thể ảnh hưởng đến người nước ngoài như thế nào?
Dalio cho rằng người nước ngoài nắm giữ tài sản trong hệ thống do một quốc gia kiểm soát có thể lo ngại bị hạn chế, phong tỏa hoặc chịu tác động chính sách, vì CBDC gắn với quyền lực địa chính trị và kiểm soát vốn.
Dalio có nghĩ CBDC sẽ thay đổi toàn bộ nền kinh tế không?
Không. Ông cho rằng dù CBDC sẽ phát triển, quy mô và tác động của chúng có thể không đến mức trở thành “một vấn đề lớn” trên mọi nền kinh tế.
