DeepSeek đang lan rộng tại nhiều quốc gia đang phát triển nhờ mô hình AI miễn phí và mã nguồn mở, qua đó có thể giúp thu hẹp khoảng cách công nghệ giữa nhóm nước giàu và nghèo.
Dữ liệu theo dõi mức sử dụng AI trên thiết bị cho thấy tốc độ tiếp nhận AI vẫn nghiêng mạnh về các nền kinh tế giàu có. Tuy vậy, sự nổi lên của DeepSeek tạo thêm một lựa chọn chi phí thấp, có khả năng thay đổi tương quan tiếp cận công cụ AI ở các thị trường nhạy cảm về giá.
- Tỷ lệ dùng công cụ AI tạo sinh toàn cầu tăng, nhưng các nước giàu vẫn áp dụng nhanh gần gấp đôi nhóm đang phát triển.
- DeepSeek thúc đẩy mức tiếp cận AI nhờ miễn phí và mã nguồn mở, cho phép người dùng và lập trình viên tùy biến.
- Nhiều nước phương Tây nêu lo ngại an ninh, trong khi DeepSeek tăng thị phần tại các thị trường bị hạn chế dịch vụ công nghệ Mỹ.
Mức độ dùng AI tạo sinh toàn cầu đang tăng nhưng khoảng cách giàu–nghèo vẫn nới rộng
Trong giai đoạn tháng 10 đến tháng 12, 16,3% người dùng toàn cầu sử dụng công cụ AI tạo sinh, tăng từ 15,1% của quý trước, nhưng các quốc gia giàu có đang áp dụng AI gần gấp đôi tốc độ so với các quốc gia đang phát triển.
Báo cáo của Microsoft công bố vào thứ Năm cho thấy đà tăng tiếp cận công cụ AI tạo sinh trên toàn cầu. Tuy nhiên, bức tranh tổng thể phản ánh chênh lệch theo mức độ phát triển kinh tế: nhóm nước giàu tăng trưởng nhanh hơn đáng kể, khiến “khoảng cách AI” có nguy cơ mở rộng thay vì thu hẹp.
Juan Lavista Ferres, nhà khoa học dữ liệu trưởng tại AI for Good Lab của Microsoft, cho biết nhóm của ông theo dõi xu hướng bằng dữ liệu thiết bị ẩn danh để hiểu cách người dùng sử dụng AI theo từng quốc gia và khu vực.
“Chúng tôi đang thấy một sự phân hóa và lo ngại rằng khoảng cách đó sẽ tiếp tục nới rộng.”
– Juan Lavista Ferres, Nhà khoa học dữ liệu trưởng, Microsoft AI for Good Lab (trích từ bài đăng của Microsoft)
Các quốc gia đầu tư sớm vào hạ tầng số thường dẫn đầu về tỷ lệ người dùng AI. Báo cáo nêu Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Singapore, Pháp và Tây Ban Nha có tỷ lệ người dùng AI cao. Một khảo sát riêng của Pew Research Center vào tháng 10 cũng ghi nhận các mẫu hình tương tự, đồng thời cho thấy Hàn Quốc đang tích cực đón nhận công nghệ.
Microsoft có lợi ích trực tiếp khi AI phổ biến rộng rãi và tạo doanh thu, nhưng Lavista Ferres nhấn mạnh nhóm nghiên cứu xem xét bức tranh rộng hơn, bao gồm tác động xã hội và khả năng tiếp cận công nghệ ở các khu vực nhạy cảm về giá.
DeepSeek thúc đẩy tiếp cận AI tại các thị trường nhạy cảm về giá nhờ miễn phí và mã nguồn mở
DeepSeek, thành lập năm 2023, đang thúc đẩy mức độ dùng AI ở các quốc gia nghèo hơn vì cung cấp miễn phí và theo mô hình “mã nguồn mở”, cho phép truy cập và chỉnh sửa các phần cốt lõi.
DeepSeek cạnh tranh trực tiếp với các mô hình phổ biến như ChatGPT nhờ cách phân phối mở. Người dùng có thể sử dụng chatbot miễn phí trên web và di động; lập trình viên cũng có thể xây dựng trên hệ thống lõi mà không mất phí, qua đó hạ rào cản tiếp cận cho hàng triệu người dùng ở khu vực nhạy cảm về giá.
Tháng 1/2025, công ty phát hành mô hình R1 và tuyên bố chi phí vận hành thấp hơn phiên bản của OpenAI, tạo sự chú ý trong giới công nghệ toàn cầu. Báo cáo cũng đề cập nghiên cứu bình duyệt được Nature đăng vào tháng 9 năm trước, đồng tác giả là nhà sáng lập DeepSeek Liang Wenfeng, được mô tả là một “bài báo mang tính cột mốc”.
Theo Lavista Ferres, DeepSeek hoạt động tốt với các tác vụ toán học và lập trình. Tuy nhiên, cách nền tảng xử lý chủ đề chính trị có thể khác các mô hình AI của Mỹ do điều kiện truy cập thông tin và môi trường internet mà hệ thống dựa vào.
“Chúng tôi quan sát thấy rằng với một số loại câu hỏi, họ tuân theo cách tiếp cận internet tương tự như ở Trung Quốc… điều đó có nghĩa là sẽ có những câu hỏi được trả lời rất khác, đặc biệt là các câu hỏi chính trị… theo nhiều cách có thể ảnh hưởng đến thế giới.”
– Juan Lavista Ferres, Nhà khoa học dữ liệu trưởng, Microsoft AI for Good Lab (trích từ bài đăng của Microsoft)
Trong báo cáo, Microsoft nhận định việc cung cấp miễn phí và cho phép phát triển trên nền tảng đã “hạ thấp rào cản cho hàng triệu người dùng, đặc biệt ở các khu vực nhạy cảm về giá”. DeepSeek không phản hồi các câu hỏi liên quan đến báo cáo.
Lo ngại an ninh khiến DeepSeek khó mở rộng ở Bắc Mỹ và châu Âu
Một số quốc gia phát triển tìm cách hạn chế DeepSeek vì lo ngại an ninh, khiến mức sử dụng nền tảng này duy trì thấp tại Bắc Mỹ và châu Âu.
Báo cáo nêu Australia, Đức và Mỹ đã thử giới hạn việc sử dụng DeepSeek do quan ngại bảo mật. Microsoft cũng cấm nhân viên của mình sử dụng DeepSeek vào năm trước. Trong bối cảnh đó, dữ liệu ghi nhận mức sử dụng DeepSeek vẫn thấp ở Bắc Mỹ và châu Âu.
Trái lại, tại những nơi dịch vụ công nghệ Mỹ bị hạn chế hoặc khó tiếp cận như Trung Quốc, Nga, Iran, Cuba và Belarus, mức sử dụng DeepSeek tăng. Nền tảng cũng thường được cài sẵn trên điện thoại của các hãng Trung Quốc như Huawei, góp phần thúc đẩy độ phủ.
Thị phần DeepSeek tập trung mạnh ở các thị trường bị hạn chế dịch vụ công nghệ Mỹ
Báo cáo cho thấy DeepSeek chiếm 89% thị trường tại Trung Quốc, 56% tại Belarus, 49% tại Cuba và khoảng 43% tại Nga; Syria và Iran lần lượt khoảng 23% và 25%, còn một số quốc gia châu Phi như Ethiopia, Zimbabwe, Uganda và Niger ở mức 11–14%.
Các số liệu thị phần trong báo cáo cho thấy mức độ tập trung rất cao ở Trung Quốc (89%). Belarus đạt 56% và Cuba 49%, dù cả hai được mô tả là có mức sử dụng AI tổng thể thấp. Nga khoảng 43%.
Syria và Iran được ghi nhận DeepSeek chiếm khoảng 23% và 25%. Tại một số quốc gia châu Phi như Ethiopia, Zimbabwe, Uganda và Niger, DeepSeek giữ khoảng 11% đến 14% thị phần.
Báo cáo cũng nhấn mạnh yếu tố địa chính trị: khi ảnh hưởng của Trung Quốc mở rộng, AI mã nguồn mở có thể trở thành công cụ gia tăng hiện diện ở những khu vực mà nền tảng phương Tây khó vận hành.
“AI mã nguồn mở có thể hoạt động như một công cụ địa chính trị, mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc ở những khu vực mà các nền tảng phương Tây không dễ hoạt động.”
– Báo cáo của Microsoft, 2026
Những câu hỏi thường gặp
DeepSeek là gì và vì sao được chú ý ở các quốc gia đang phát triển?
DeepSeek là startup AI của Trung Quốc, cung cấp chatbot miễn phí và theo mô hình mã nguồn mở. Cách triển khai này giúp hạ rào cản chi phí, cho phép người dùng và lập trình viên truy cập, tùy biến và xây dựng ứng dụng, nên dễ lan rộng ở các thị trường nhạy cảm về giá.
Tỷ lệ người dùng AI tạo sinh toàn cầu đã thay đổi như thế nào theo báo cáo?
Báo cáo cho biết 16,3% người dùng toàn cầu đã sử dụng công cụ AI tạo sinh trong giai đoạn tháng 10–12, tăng từ 15,1% ở quý trước đó.
Những quốc gia nào có tỷ lệ người dùng AI cao theo báo cáo?
Báo cáo nêu Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Singapore, Pháp và Tây Ban Nha có tỷ lệ người dùng AI cao. Một khảo sát riêng của Pew Research Center cũng cho thấy các mẫu hình tương tự và ghi nhận Hàn Quốc tích cực đón nhận công nghệ.
Vì sao một số nước phương Tây hạn chế DeepSeek?
Một số quốc gia như Australia, Đức và Mỹ tìm cách hạn chế DeepSeek do lo ngại an ninh. Báo cáo cũng đề cập Microsoft từng cấm nhân viên dùng DeepSeek vào năm trước, và mức sử dụng DeepSeek vì vậy vẫn thấp ở Bắc Mỹ và châu Âu.
DeepSeek chiếm thị phần ra sao ở các thị trường được nêu trong báo cáo?
Theo báo cáo, DeepSeek chiếm 89% thị trường ở Trung Quốc; Belarus 56%; Cuba 49%; Nga khoảng 43%; Syria khoảng 23% và Iran khoảng 25%. Ở một số quốc gia châu Phi như Ethiopia, Zimbabwe, Uganda và Niger, thị phần nằm trong khoảng 11–14%.
DeepSeek có liên quan gì đến cách tiếp cận thông tin và câu hỏi chính trị?
Juan Lavista Ferres cho biết với một số loại câu hỏi, DeepSeek có thể phản ánh cách tiếp cận internet tương tự môi trường ở Trung Quốc, nên một số câu trả lời, đặc biệt về chính trị, có thể khác đáng kể so với các mô hình AI của Mỹ và có thể tạo ảnh hưởng rộng hơn.