Dexter đã vượt Coinbase để trở thành đơn vị xử lý nhiều giao dịch x402 mỗi ngày nhất kể từ 11/12, đồng thời giao thức AI này đã hỗ trợ tổng cộng hơn 19,8 triệu giao dịch, theo dữ liệu do Hashed Official công bố.
Diễn biến này cho thấy hệ sinh thái x402 đang chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai thực tế, với thị phần của các “facilitator” thay đổi nhanh khi khối lượng giao dịch tăng vọt trên các biểu đồ theo dõi on-chain.
- Dexter dẫn đầu về số giao dịch x402 theo ngày từ 11/12, còn thị phần Coinbase giảm xuống khoảng 1/4–1/3 tùy ngày.
- Giao dịch x402 tăng mạnh từ tháng 10, lên đỉnh lặp lại trên 2 triệu/ngày vào giữa tháng 11 và có ngày tiệm cận hoặc vượt 3 triệu.
- x402 biến mã HTTP 402 thành luồng thanh toán stablecoin tự động qua HTTP, với nhiều facilitator cùng cạnh tranh và có thể thay thế.
Dexter dẫn đầu thị phần xử lý giao dịch x402 theo ngày kể từ 11/12
Dữ liệu từ Hashed Official (trích từ Dune Analytics) cho thấy Dexter xử lý khoảng một nửa lượng giao dịch x402 mỗi ngày từ giữa tháng 12, vượt Coinbase vốn giảm xuống còn khoảng 25%–33%.
Hashed Official viện dẫn số liệu trên Dune Analytics, trong đó lượng giao dịch x402 theo ngày được phân bổ theo từng facilitator. Kể từ giữa tháng 12, Dexter thường xuyên chiếm tỷ trọng lớn nhất, trong khi Coinbase không còn giữ vị trí thống trị như giai đoạn trước.
Phần còn lại được chia cho PayAI và DayDreams. Trong những ngày tốt nhất, hai bên này cộng lại có thể chiếm tới khoảng 30% phần thị trường còn lại. Tính theo tổng lũy kế, Coinbase, Dexter, PayAI và DayDreams đều đã xử lý hơn 10 triệu giao dịch x402.
Tổng số giao dịch x402 mà Dexter đã hỗ trợ hiện vượt 19,8 triệu, theo Hashed Official. Con số này vẫn thấp hơn Base khoảng 14 triệu giao dịch, phản ánh khoảng cách về quy mô hoạt động giữa từng hệ thống/đường dẫn xử lý được theo dõi trong dữ liệu công bố.
Khối lượng giao dịch x402 tăng theo cấp số nhân từ tháng 10
Từ đầu tháng 10, khối lượng x402 tăng nhanh từ mức rất thấp lên các đỉnh lặp lại trên 2 triệu giao dịch/ngày vào giữa tháng 11, và có các ngày cuối tháng 11, đầu tháng 12 tiệm cận hoặc vượt 3 triệu.
Các biểu đồ Dune cho thấy giai đoạn đầu tháng 10 gần như không đáng kể về khối lượng. Sang giữa tháng 11, số giao dịch theo ngày liên tục tạo đỉnh mới, nhiều lần vượt mốc 2 triệu giao dịch/ngày.
Cuối tháng 11 và đầu tháng 12 xuất hiện các cú tăng vọt rõ rệt. Một số ngày ghi nhận mức tăng tiến sát hoặc vượt 3 triệu giao dịch chỉ trong 24 giờ, cho thấy nhu cầu thanh toán tự động qua HTTP đang được sử dụng dày đặc hơn trong thực tế.
Thị phần Coinbase giảm mạnh khi Dexter vươn lên trong tháng 12
Trong giai đoạn đầu (từ đầu tháng 10 đến giữa tháng 11), Coinbase xử lý phần lớn giao dịch x402 với tỷ trọng 60%–70% theo ngày, nhưng đến 10/12 thị phần giảm còn 31% khi Dexter tăng lên 30,7%.
Sự chuyển dịch này thể hiện rõ ở mốc 10/12, khi cán cân gần như đảo chiều. Sau đó, Dexter tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu trong phần còn lại của tháng 12, trở thành facilitator chủ đạo theo ngày.
Cùng thời điểm, PayAI và DayDreams cũng mở rộng cả số lượng giao dịch tuyệt đối lẫn tỷ trọng. Theo biểu đồ cột chồng từ Dune Analytics, hai bên này thường xuyên chiếm khoảng 20%–30% khối lượng x402 theo ngày.
x402 biến mã HTTP 402 thành cơ chế thanh toán stablecoin tự động qua HTTP
x402 là giao thức thanh toán mở do Coinbase phát triển, tận dụng mã trạng thái HTTP 402 “Payment Required” để kích hoạt thanh toán stablecoin tức thì và tự động ngay trong luồng yêu cầu HTTP tiêu chuẩn.
HTTP 402 đã tồn tại nhiều thập kỷ nhưng gần như không được triển khai có ý nghĩa trong hạ tầng web. x402 gán cho nó vai trò thực dụng: khi client muốn truy cập API, dữ liệu hoặc tài nguyên số, máy chủ phản hồi 402 kèm điều khoản thanh toán.
Sau đó, client gửi payload thanh toán đã ký, phần lớn được định danh bằng USDC. Một facilitator như Dexter AI sẽ kiểm tra thanh toán trên blockchain và khi xác thực xong, sẽ báo cho máy chủ trả nội dung yêu cầu ngay lập tức.
Facilitator cung cấp lớp vận hành: theo dõi các blockchain tương thích, kiểm tra khoản thanh toán đến, tạo ủy quyền đã ký và cung cấp giao diện HTTP. Nhờ vậy, người dùng có thể thực hiện thanh toán on-chain mà không phải tự vận hành node blockchain.
Mô hình đa facilitator giúp dịch vụ có thể chọn hoặc chuyển nhà cung cấp
Dù Coinbase vận hành facilitator được lưu trữ và miễn phí phí USDC trên Base và Solana, x402 được thiết kế để có nhiều facilitator độc lập, cho phép dịch vụ tùy chọn hoặc chuyển đổi nhà cung cấp.
Dịch vụ hosted facilitator của Coinbase hỗ trợ thanh toán USDC không phí trên Base và Solana với năng lực xử lý cao. Đây là yếu tố thúc đẩy giai đoạn đầu của x402, đặc biệt trong các luồng thanh toán nhỏ, lặp lại và cần xác nhận nhanh.
Tuy nhiên, x402 chủ đích hỗ trợ nhiều bên vận hành facilitator. Điều này tạo cạnh tranh về hiệu năng, độ phủ mạng, chính sách phí, độ tin cậy, đồng thời tránh phụ thuộc một điểm tập trung khi các dịch vụ tích hợp x402 ở quy mô lớn.
x402 được mở rộng tính năng để tương thích đa mạng và hỗ trợ khám phá tích hợp
Coinbase phát hành công khai x402 vào tháng 5 năm ngoái và đến tháng 9 ra mắt phiên bản thứ hai, bổ sung định danh không phụ thuộc mạng, facilitator dạng plug-in, wallet hooks và lớp khám phá x402 Bazaar.
Đến tháng 12, Coinbase cho biết họ đã xử lý 75 triệu giao dịch x402 với tổng giá trị 24 triệu USD trong các API trả phí và tương tác của AI agent. Các con số này phản ánh mức độ “sản xuất hóa” của các luồng thanh toán vi mô cho dữ liệu và dịch vụ số.
“Hãy nghĩ nó như tường phí cho các công cụ thu thập dữ liệu. Vì vậy x402 là một tiêu chuẩn tuyệt vời cho các tình huống khi một AI agent cần truy cập dữ liệu hoặc nội dung để đưa ra quyết định tốt hơn, có cơ sở hơn. Thực sự, bất kỳ hàng hóa số hay bất kỳ mẩu media số nào cũng có thể được thanh toán bằng x402.”
– Erik Reppel, Trưởng bộ phận kỹ thuật Coinbase Developer Platform
Tích hợp x402 mở rộng sang các dịch vụ internet lớn và các ca sử dụng thực tế
x402 nhận được lực đẩy từ các dịch vụ lớn như Cloudflare (kế hoạch tích hợp và đồng triển khai x402 Foundation) và Google Cloud với Agent Payments Protocol dùng x402 để thanh toán on-chain.
Coinbase mô tả các ca sử dụng gồm AI agent mua dữ liệu thị trường theo thời gian thực, đặt hàng mô hình AI tạo nghệ thuật, hoặc đăng ký các luồng dữ liệu thể thao và tài chính. Trên x402 Bazaar cũng có các mục như Prixe, một API giá cổ phiếu để agent tạo báo cáo tài chính cập nhật.
Những câu hỏi thường gặp
x402 là gì và khác gì so với thanh toán API truyền thống?
x402 là giao thức thanh toán mở dùng HTTP 402 để yêu cầu và hoàn tất thanh toán stablecoin tự động ngay trong luồng HTTP. Thay vì đăng ký gói hoặc thanh toán thủ công, client có thể trả tiền tức thì cho từng lần truy cập tài nguyên số.
Dexter là gì trong hệ sinh thái x402?
Dexter là một facilitator: thành phần kiểm tra thanh toán on-chain, tạo ủy quyền đã ký và thông báo cho máy chủ cung cấp nội dung sau khi thanh toán hợp lệ. Dữ liệu cho thấy Dexter đang dẫn đầu số giao dịch x402 theo ngày từ 11/12.
Vì sao x402 có thể có nhiều facilitator khác nhau?
x402 được thiết kế để hỗ trợ nhiều facilitator độc lập, giúp các dịch vụ có thể chọn hoặc chuyển nhà cung cấp. Cách tiếp cận này giảm phụ thuộc vào một bên, khuyến khích cạnh tranh về hiệu năng và mở rộng tích hợp trên nhiều mạng blockchain.
USDC được dùng thế nào trong x402?
Khi máy chủ phản hồi HTTP 402 kèm điều khoản thanh toán, client gửi payload thanh toán đã ký, thường được định danh bằng USDC. Facilitator sẽ xác minh giao dịch trên blockchain rồi kích hoạt việc trả nội dung cho client.