Chris Dixon (a16z crypto) cho rằng blockchain đang ở “kỷ nguyên tài chính”, vì tiền và vốn là cách phối hợp cơ bản nhất, nên việc crypto tập trung vào sản phẩm tài chính là bước đi tự nhiên để mở đường cho việc ứng dụng rộng rãi hơn.
Ông lập luận rằng các ứng dụng phi tài chính chưa bùng nổ không phải vì “đã chết”, mà vì hệ sinh thái vẫn cần hạ tầng, người dùng và khung chính sách đủ rõ ràng để đưa hàng trăm triệu người lên on-chain trước.
- Blockchain thường khởi đầu từ tài chính vì tiền, vốn là lớp phối hợp nền tảng nhất.
- Ứng dụng game, mạng xã hội, AI phi tập trung cần “on-ramp” ổn định như ví, danh tính, thanh khoản.
- Chính sách rõ ràng có thể giảm rủi ro, bảo vệ người dùng và thúc đẩy dòng vốn tổ chức vào crypto.
Blockchain chưa “mainstream” ở mảng phi tài chính vì vẫn đang ở kỷ nguyên tài chính
Chris Dixon cho rằng blockchain hiện chủ yếu phát triển trong lĩnh vực tài chính vì đây là nơi tự nhiên nhất để công nghệ bắt đầu, khi tiền và vốn là hình thức phối hợp căn bản nhất ở quy mô toàn cầu.
Trong một chia sẻ chi tiết trên X, Dixon phản hồi các chỉ trích rằng “use case phi tài chính” của tiền điện tử đã hết thời và tầm nhìn “read-write-own” của internet thất bại. Ông cho rằng cần nhìn blockchain như một cơ chế phối hợp mới giữa con người, vốn và thậm chí các tác nhân AI (AI agents) ở quy mô toàn cầu.
Dixon nhấn mạnh: công nghệ thường phát triển theo một “trật tự vận hành”. Internet thập niên 1960–1970 tập trung xây nền tảng kỹ thuật như chuyển mạch gói và TCP/IP. Chỉ sau nhiều thập kỷ hoàn thiện “đường ống” hạ tầng, thế giới mới chứng kiến sự bùng nổ của mạng xã hội, video streaming và cộng đồng trực tuyến toàn cầu.
Sản phẩm tài chính tạo “on-ramp” để kéo người dùng lên on-chain
Các ứng dụng tài chính như stablecoin, thanh toán và DeFi đóng vai trò công cụ đưa người dùng bước đầu vào hệ sinh thái, từ đó giúp các ứng dụng phi tài chính dễ thu hút người dùng hơn.
Theo Dixon, trước khi game, mạng xã hội hay AI phi tập trung có thể đạt mức chấp nhận đại chúng, hệ sinh thái cần một lớp “on-ramp” ổn định. Lớp này bao gồm ví số đáng tin cậy, hệ thống danh tính và mức thanh khoản cao để người dùng có thể tham gia và giao dịch thuận tiện.
Ông lập luận rằng khi hàng trăm triệu người dùng đã lên on-chain vì nhu cầu tài chính, việc phân phối người dùng sang các danh mục ứng dụng khác sẽ đơn giản hơn. Tương tự cách internet cần nền tảng kết nối bền vững trước khi các ứng dụng tiêu dùng quy mô lớn xuất hiện.
Dixon cũng đề cập dữ liệu thị trường gần đây cho thấy stablecoin là một trong những sản phẩm thành công nhất của ngành. Ông nêu ví dụ PayPal với stablecoin PYUSD và Circle với USDC đều ghi nhận tăng trưởng đáng kể về khối lượng giao dịch, củng cố luận điểm rằng tiện ích tài chính đang dẫn dắt mức độ sử dụng thực tế.
Niềm tin của người dùng bị bào mòn bởi rug pull, lừa đảo và bất định pháp lý
Dixon cho rằng môi trường đầy sợ hãi và bất định khiến việc xây cộng đồng “chủ sở hữu” trở nên khó, đặc biệt sau nhiều năm rug pull, lừa đảo khai thác và các cuộc chiến pháp lý gay gắt.
a16z tập trung vào “cuộc chơi dài hạn” vì làn sóng dự án trục lợi đã khiến nhiều người hoài nghi về token và các mô hình sở hữu cộng đồng. Khi niềm tin suy giảm, hiệu ứng mạng (network effects) khó hình thành, kéo theo chi phí thu hút người dùng cao hơn và vòng đời sản phẩm ngắn hơn.
Dixon nhấn mạnh rằng để mô hình “read-write-own” phát huy tác dụng, người dùng phải tin rằng quyền sở hữu số của họ được bảo vệ và các quy tắc vận hành đủ minh bạch để hạn chế hành vi xấu.
Trong bài đăng, Dixon bày tỏ quan điểm rằng việc xây dựng cộng đồng những người sở hữu là rất khó khi môi trường bị bao trùm bởi sợ hãi và bất định.
Chính sách tích cực có thể là chất xúc tác cho giai đoạn “hiển nhiên” của blockchain
Dixon nói thiếu khung chính sách rõ ràng đã kìm hãm phát triển nhiều năm, còn chính sách tích cực và “lan can rủi ro” (risk-based guardrails) có thể vừa bảo vệ người dùng vừa khuyến khích dòng vốn tổ chức.
Theo Dixon, trong 5 năm qua, việc thiếu rõ ràng về chính sách là rào cản phát triển lớn: các nhóm xây dựng nghiêm túc ngại đổi mới, trong khi các tác nhân xấu tận dụng sự mơ hồ để trục lợi. Kết quả là thị trường bị méo mó, còn người dùng khó phân biệt dự án chất lượng với dự án lừa đảo.
Ông cho rằng phản ứng tích cực đối với GENIUS Act và việc CLARITY Act được thông qua đã góp phần khiến stablecoin được nhìn nhận như một phần hợp pháp và quan trọng của công nghệ tài chính. Từ đó, “đường ray” pháp lý cho các sản phẩm thanh toán và lưu thông giá trị trên blockchain có thể rõ ràng hơn.
Dixon cũng nói dưới chính quyền Trump, có sự chú ý lớn hơn tới “Strategic Bitcoin Reserve” và xu hướng bổ nhiệm lãnh đạo thân thiện hơn với crypto tại SEC. Ông kỳ vọng hướng đi này tạo các quy tắc dựa trên rủi ro để bảo vệ người tiêu dùng và mở đường cho đầu tư tổ chức.
Để minh họa vai trò của chính sách và thời gian, Dixon nhắc rằng bài báo đầu tiên về mạng nơ-ron (nền tảng của AI hiện đại) xuất bản năm 1943, còn internet thương mại chỉ khả thi nhờ các hành động chính sách trong thập niên 1990. Theo ông, blockchain đang trong “những năm lộn xộn”, nhưng giai đoạn đặt nền và làm chính sách có thể dẫn tới “những năm hiển nhiên” khi thành công trở nên phổ biến.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao crypto tập trung vào tài chính lại được xem là bình thường?
Vì theo Dixon, tiền và vốn là hình thức phối hợp cơ bản nhất giữa con người và tổ chức. Blockchain tạo ra cách phối hợp mới ở quy mô toàn cầu, nên tài chính là điểm khởi đầu tự nhiên trước khi lan sang các lĩnh vực khác.
Tại sao ứng dụng blockchain phi tài chính chưa phổ biến rộng rãi?
Dixon cho rằng hệ sinh thái cần “on-ramp” ổn định như ví số, hệ thống danh tính và thanh khoản cao. Khi số lượng người dùng on-chain đủ lớn nhờ nhu cầu tài chính, các ứng dụng game, social hay AI phi tập trung sẽ dễ tiếp cận người dùng hơn.
Stablecoin đóng vai trò gì trong việc mở rộng adoption?
Stablecoin, thanh toán và DeFi là các công cụ thực dụng giúp người dùng bước vào blockchain qua nhu cầu tài chính hàng ngày. Dixon nêu stablecoin là một trong những sản phẩm thành công nhất, với PYUSD và USDC được đề cập là có tăng trưởng đáng kể về khối lượng giao dịch.
Vì sao quy định pháp lý lại quan trọng với blockchain?
Ông cho rằng thiếu chính sách rõ ràng khiến nhà phát triển nghiêm túc ngại đổi mới, còn kẻ xấu lợi dụng sự mơ hồ. Khung “lan can rủi ro” có thể bảo vệ người dùng, giảm bất định và khuyến khích đầu tư tổ chức vào tiền điện tử.
