ECB mở rộng chương trình cho vay khẩn cấp bằng euro (EUREP) ra gần như toàn bộ ngân hàng trung ương toàn cầu, nhằm tăng vai trò của đồng euro trong hệ thống tài chính quốc tế.
Quyết định công bố ngày 14/02/2026 giúp nhiều ngân hàng trung ương tiếp cận nguồn euro nhanh hơn khi thị trường biến động, đồng thời tạo “lưới an toàn” tương tự các cơ chế hỗ trợ thanh khoản của Mỹ, qua đó củng cố niềm tin vào tài sản định giá bằng euro.
- EUREP chuyển từ chương trình khu vực sang mở cho gần như mọi ngân hàng trung ương trên thế giới.
- Mỗi ngân hàng được duyệt có thể vay tối đa 50 tỷ euro, thế chấp bằng trái phiếu chính phủ khu vực đồng euro chất lượng cao.
- ECB kỳ vọng cơ chế “người cho vay cuối cùng” này tăng niềm tin nắm giữ tài sản euro trong giai đoạn bất ổn địa chính trị.
EUREP được mở cho gần như mọi ngân hàng trung ương trên thế giới
ECB cho phép hầu hết ngân hàng trung ương toàn cầu nộp đơn tham gia EUREP, thay vì chỉ giới hạn một số nước lân cận châu Âu như trước.
Trước thay đổi này, chương trình chỉ áp dụng cho 8 quốc gia gần châu Âu, gồm Romania, Hungary, Albania và Montenegro. Theo điều chỉnh mới, gần như mọi ngân hàng trung ương đủ điều kiện đều có thể nộp đơn tham gia.
Các trường hợp bị loại trừ gồm tổ chức liên quan rửa tiền, tài trợ khủng bố hoặc đang chịu các chế tài quốc tế. Quy trình nộp hồ sơ được thực hiện qua thư đề nghị chính thức từ thống đốc ngân hàng trung ương gửi trực tiếp tới chủ tịch ECB.
Hạn mức và tài sản thế chấp của khoản vay EUREP
Mỗi ngân hàng trung ương được phê duyệt có thể vay tối đa 50 tỷ euro, với điều kiện thế chấp bằng trái phiếu chính phủ khu vực đồng euro có chất lượng cao.
ECB nêu rõ khoản vay phải được bảo đảm bằng trái phiếu bằng euro “chất lượng tốt” do các chính phủ châu Âu phát hành. Cấu trúc này nhằm giảm rủi ro tín dụng, đồng thời giữ chuẩn mực tài sản thế chấp phù hợp với mục tiêu ổn định tài chính khi thị trường biến động mạnh.
Thời điểm áp dụng và mức độ tiếp cận đầy đủ
Quy tắc mới bắt đầu từ tháng 07/2026 và các ngân hàng trung ương sẽ có quyền tiếp cận đầy đủ vào quý 3/2026.
ECB cho biết phạm vi tiếp cận và quy mô nguồn lực theo khuôn khổ mới lớn hơn so với trước đây. Việc triển khai theo mốc tháng 07/2026 và hoàn tất “full access” trong quý 3/2026 giúp các ngân hàng trung ương có thời gian chuẩn bị hồ sơ, tài sản thế chấp và quy trình vận hành nội bộ.
ECB cho phép sử dụng euro vay được linh hoạt hơn và giảm công bố chi tiết
ECB bỏ yêu cầu phải cho vay lại trong nước và chuyển sang công bố số liệu vay theo dạng tổng hợp hàng tuần, thay vì theo từng quốc gia.
Trước đây, một quy định yêu cầu ngân hàng trung ương dùng khoản euro vay được để cho các ngân hàng trong nước vay lại. Quy định này đã bị loại bỏ, cho phép bên vay sử dụng euro theo nhu cầu quản trị thanh khoản và ổn định thị trường của họ.
ECB cũng sẽ ngừng chia sẻ dữ liệu chi tiết theo từng quốc gia và chỉ phát hành số liệu tổng hợp theo tuần. Cách làm này nhằm tăng tính riêng tư trong giai đoạn căng thẳng thị trường, khi thông tin về nhu cầu thanh khoản có thể gây hiệu ứng tâm lý không mong muốn.
ECB xem rủi ro địa chính trị là động lực chính của thay đổi
Chủ tịch ECB Christine Lagarde cho rằng bất ổn chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và cạnh tranh doanh nghiệp gay gắt khiến cần một cơ chế tiếp cận euro nhanh, dễ dùng và mang tính lâu dài.
Tại cùng ngày diễn ra Hội nghị An ninh Munich, bà Christine Lagarde đã trình bày về các điều chỉnh và mô tả chương trình mới là nhanh hơn, dễ sử dụng hơn và có tính thường trực. Lập luận trọng tâm là khi xảy ra căng thẳng tài chính, khả năng tiếp cận euro kịp thời sẽ củng cố niềm tin công chúng vào đồng euro.
ECB cho biết cách tiếp cận này tương đồng với chương trình FIMA của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, vốn cho phép tổ chức nước ngoài tiếp cận USD khi có tài sản bảo đảm là trái phiếu Kho bạc Mỹ, nhằm hỗ trợ ổn định thị trường. Mục tiêu của ECB là tạo lưới an toàn tương tự cho euro.
Lưới an toàn thanh khoản có thể giúp tăng nhu cầu nắm giữ tài sản euro theo thời gian
Nếu nhà đầu tư và ngân hàng trung ương tin rằng euro có thể được cung ứng nhanh khi khủng hoảng, họ có thể sẵn sàng nắm giữ và sử dụng tài sản euro nhiều hơn.
ECB dẫn bối cảnh đồng euro vẫn kém xa USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu: euro khoảng 20% còn USD khoảng 60%. Dù vậy, việc có nguồn “backup” bằng euro cho ngân hàng trung ương có thể tác động dần dần đến xu hướng nắm giữ dự trữ và phân bổ tài sản.
Khi các định chế tin rằng họ có thể tiếp cận euro nhanh nếu cần, động cơ nắm giữ tài sản định giá bằng euro có thể tăng. Điều này có thể lan tỏa sang thương mại, cho vay và đầu tư sử dụng euro, nhất là trong các giai đoạn thị trường biến động và nhu cầu thanh khoản tăng đột biến.
Các chương trình khẩn cấp dạng này thường ít được dùng trong thời điểm bình thường, nhưng “tác dụng tín hiệu” lại đáng kể. Khi xảy ra stress thị trường, cơ chế sẵn có có thể giúp hạn chế xoắn ốc tâm lý và giảm rủi ro đứt gãy thanh khoản.
“Cơ chế này cũng củng cố vai trò của đồng euro. Việc có một ‘người cho vay cuối cùng’ dành cho các ngân hàng trung ương trên toàn thế giới giúp tăng niềm tin để đầu tư, vay và giao dịch bằng euro, vì biết rằng vẫn sẽ có khả năng tiếp cận trong giai đoạn thị trường gián đoạn. Trong một thế giới nơi phụ thuộc chuỗi cung ứng đã trở thành điểm yếu an ninh, châu Âu phải là nguồn ổn định – cho chính chúng ta và cho các đối tác.”
– Christine Lagarde, Chủ tịch ECB, phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich (2026)
Những câu hỏi thường gặp
EUREP là gì và dùng để làm gì?
EUREP là chương trình cho vay khẩn cấp của ECB, cung cấp thanh khoản bằng euro cho các ngân hàng trung ương khi thị trường tài chính biến động, nhằm hỗ trợ ổn định hệ thống và củng cố niềm tin vào đồng euro.
Ngân hàng trung ương có thể vay tối đa bao nhiêu theo EUREP?
Mỗi ngân hàng trung ương được phê duyệt có thể vay tối đa 50 tỷ euro, với yêu cầu có tài sản thế chấp là trái phiếu chính phủ khu vực đồng euro có chất lượng cao.
Khi nào quy định mới của EUREP có hiệu lực?
Các quy tắc mới bắt đầu từ tháng 07/2026 và quyền tiếp cận đầy đủ được triển khai trong quý 3/2026.
ECB có còn công bố số liệu vay theo từng quốc gia không?
Không. ECB sẽ ngừng chia sẻ chi tiết theo từng quốc gia và chỉ công bố số liệu tổng hợp theo tuần để tăng tính riêng tư trong vận hành.
