EFCC Nigeria kêu gọi đình chỉ và truy tố các ngân hàng, fintech và nền tảng bị cáo buộc “tiếp tay” cho các vụ lừa đảo đầu tư và giao dịch tiền điện tử, sau khi cơ quan này nói đã phát hiện các dòng tiền gian lận quy mô lớn đi qua hệ thống tài chính.
Trong buổi họp báo, đại diện EFCC cho rằng sự lơ là và thỏa hiệp của một số tổ chức tài chính đã khiến nhiều người Nigeria trở thành nạn nhân. EFCC kêu gọi cơ quan quản lý siết kiểm soát bắt buộc như KYC, CDD và báo cáo giao dịch đáng ngờ để chặn lừa đảo.
- EFCC đề xuất đình chỉ và chuyển hồ sơ truy tố các tổ chức tài chính bị nghi hỗ trợ rửa tiền từ lừa đảo crypto và đầu tư.
- EFCC cho biết đã phát hiện hơn 18,7 tỷ naira từ lừa đảo đầu tư và 162 tỷ naira giao dịch liên quan tài sản số đi qua tài khoản.
- Các thủ đoạn nổi bật gồm “chiết khấu vé máy bay” và mô hình mời gọi, mua gói đầu tư, gây thiệt hại cho hàng trăm đến hàng trăm nghìn nạn nhân.
EFCC Nigeria muốn truy tố các nền tảng bị nghi hỗ trợ kẻ gian
EFCC cho biết một số ngân hàng và fintech đã bị thỏa hiệp, tạo điều kiện để dòng tiền lừa đảo đi qua, sau đó được chuyển đổi sang tài sản số. Cơ quan này kêu gọi đình chỉ các đơn vị bị cho là đồng phạm và chuyển EFCC điều tra để xem xét truy tố.
Ông Wilson Uwujarem, Giám đốc Truyền thông của EFCC, nói cơ quan đã phát hiện hơn 18,7 tỷ naira liên quan các vụ lừa đảo đầu tư. Đồng thời, các giao dịch có sử dụng tài khoản tài sản số được nêu ở mức 162 tỷ naira.
EFCC cáo buộc một “ngân hàng thế hệ mới”, sáu công ty fintech và một số ngân hàng vi mô đã hỗ trợ các đối tượng rửa tiền. Điểm chung bị EFCC nêu là không thực hiện đầy đủ thẩm định bắt buộc đối với các giao dịch giá trị lớn.
EFCC mô tả mô hình thường gặp: tiền của nạn nhân được chuyển qua hệ thống ngân hàng trong nước, sau đó được đổi sang tiền điện tử và dịch chuyển đến “điểm đến an toàn”. Cách làm này khiến việc lần theo dòng tiền phức tạp hơn, nhất là khi kiểm soát nội bộ và kiểm soát tuân thủ bị buông lỏng.
“Thật đáng lo ngại khi điều tra của EFCC cho thấy các giao dịch tiền điện tử trị giá 162 tỷ naira đã đi qua một ngân hàng thế hệ mới mà không có bất kỳ thẩm định nào. Điều tra cũng cho thấy một khách hàng duy nhất duy trì 960 tài khoản tại ngân hàng này, và tất cả các tài khoản đều được dùng cho mục đích gian lận.”
– Wilson Uwujarem, Giám đốc Truyền thông EFCC
EFCC kêu gọi siết KYC, CDD và báo cáo giao dịch đáng ngờ
EFCC kêu gọi các cơ quan quản lý yêu cầu ngân hàng thực hiện kiểm tra bắt buộc như KYC, CDD và STR. Mục tiêu là phát hiện sớm tài khoản bất thường, giao dịch đáng ngờ và các cụm tài khoản có dấu hiệu phục vụ lừa đảo.
Theo EFCC, các tổ chức nhận tiền gửi, fintech và ngân hàng vi mô nếu bị phát hiện đồng lõa cần bị đình chỉ và chuyển EFCC điều tra sâu. Cách tiếp cận này nhắm vào “điểm trung chuyển” trong chuỗi lừa đảo, nơi dòng tiền được gom và phân tán trước khi chuyển thành tài sản số.
Chiêu lừa “chiết khấu vé máy bay” nhắm vào người mua vé và khách quốc tế
EFCC mô tả một thủ đoạn lừa đảo dựa trên thông tin “chiết khấu vé” của hãng bay nước ngoài, với mô-đun thanh toán khiến nạn nhân tin rằng đang trả tiền vào tài khoản của hãng. Sau khi thanh toán, toàn bộ tiền trong tài khoản ngân hàng của nạn nhân bị rút sạch.
Ông Uwujarem cho biết kịch bản thường bắt đầu bằng quảng cáo ưu đãi hấp dẫn, sau đó dẫn người dùng đến quy trình thanh toán được thiết kế giống thanh toán chính thống. Khi nạn nhân hoàn tất, kẻ gian chiếm quyền hoặc khai thác cơ chế lập lệnh để rút sạch số dư.
Thiệt hại và số nạn nhân trong các vụ lừa đảo EFCC đang điều tra
EFCC cho biết hơn 700 nạn nhân đã mắc bẫy trong vụ “chiết khấu vé máy bay”, với thiệt hại ước khoảng 651 triệu naira. Cơ quan này nói đã thu hồi được một phần tiền cho nạn nhân và cảnh báo người dân cần cảnh giác hơn.
Trong một vụ khác, EFCC cho biết có hơn 200.000 nạn nhân bị lừa. Nhóm đối tượng được cho là thu về hơn 18 tỷ naira thông qua chín công ty, dựa trên các “gói đầu tư” cho phép người tham gia mua gói và mời thêm người để tăng lợi nhuận.
EFCC nói một số đối tượng liên quan là người nước ngoài, và ba đồng phạm người Nigeria đã bị bắt và bị đưa ra tòa. EFCC cũng nêu một công ty tên Fred and Farid Investment Limited bị cho là có liên quan trong việc hỗ trợ dụ dỗ người dân vào một mô hình đầu tư giả.
Những câu hỏi thường gặp
EFCC Nigeria đang yêu cầu điều gì đối với các ngân hàng và fintech?
EFCC kêu gọi cơ quan quản lý đình chỉ các tổ chức bị nghi tiếp tay cho lừa đảo và chuyển hồ sơ cho EFCC điều tra để xem xét truy tố, đặc biệt với các đơn vị bị cho là thiếu thẩm định bắt buộc trong giao dịch lớn.
EFCC nói đã phát hiện quy mô tiền liên quan lừa đảo và tài sản số như thế nào?
EFCC cho biết đã phát hiện hơn 18,7 tỷ naira liên quan lừa đảo đầu tư và nêu con số 162 tỷ naira giao dịch có sử dụng tài khoản tài sản số trong các vụ việc mà cơ quan này điều tra.
KYC, CDD và STR là gì trong bối cảnh chống lừa đảo crypto?
KYC là xác minh danh tính khách hàng, CDD là thẩm định khách hàng và rủi ro giao dịch, còn STR là báo cáo giao dịch đáng ngờ. EFCC kêu gọi áp dụng nghiêm các quy trình này để phát hiện sớm tài khoản và dòng tiền bất thường.
Thủ đoạn “chiết khấu vé máy bay” hoạt động ra sao?
Kẻ gian quảng cáo ưu đãi vé của hãng bay nước ngoài và dựng mô-đun thanh toán khiến nạn nhân tin đang trả cho hãng. Sau khi nạn nhân thanh toán, tiền trong tài khoản ngân hàng của họ bị rút sạch trong thời gian ngắn.
Nạn nhân cần làm gì để giảm rủi ro trước các mô hình đầu tư mời gọi?
Tránh các gói “mua để nhận lãi” kèm yêu cầu mời thêm người, kiểm tra pháp lý của đơn vị chào mời, không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân/khó xác minh, và báo ngay cho ngân hàng khi thấy giao dịch bất thường để kịp thời phong tỏa.