Liên minh châu Âu cảnh báo TikTok phải thay đổi thiết kế “cuộn vô tận” và cách gợi ý video vì có thể vi phạm Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA), nếu không sẽ đối mặt mức phạt rất lớn dựa trên doanh thu toàn cầu.
Ủy ban châu Âu cho rằng cơ chế giữ chân người dùng của TikTok có thể gây hại, đặc biệt với trẻ vị thành niên. Đây là một trong những vụ việc nổi bật đầu tiên áp dụng DSA, thể hiện EU đang siết trách nhiệm của các nền tảng lớn đối với rủi ro phát sinh từ thiết kế sản phẩm.
- EU cho rằng TikTok chưa làm đủ để nhận diện và giảm rủi ro từ thiết kế khiến người dùng “mắc kẹt” trong luồng video.
- Nếu kết luận sơ bộ được giữ nguyên, TikTok có thể đối mặt mức phạt tối đa 6% doanh thu toàn cầu theo DSA.
- Nhiều nước đang cân nhắc hoặc ban hành giới hạn độ tuổi dùng mạng xã hội, xoay quanh lo ngại sức khỏe tinh thần trẻ em.
EU nghi ngờ thiết kế TikTok có thể vi phạm Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số
Ủy ban châu Âu cho biết TikTok có thể không đáp ứng nghĩa vụ DSA khi chưa đánh giá và giảm thiểu đầy đủ rủi ro gắn với cách nền tảng vận hành luồng nội dung.
EU đánh giá các lựa chọn thiết kế như vậy có thể tạo ra hệ quả tiêu cực nếu không có biện pháp bảo vệ phù hợp. Trong khuôn khổ DSA, các nền tảng lớn bị yêu cầu chịu trách nhiệm đối với tác động tiềm ẩn do thiết kế và hệ thống đề xuất gây ra, thay vì chỉ xử lý nội dung vi phạm đơn lẻ.
Cơ chế “cuộn vô tận” bị cho là khiến người dùng dùng quá lâu, tác động xấu đến sức khỏe
EU cho rằng việc tự động đẩy nội dung liên tục có thể khuyến khích hành vi sử dụng quá mức, gây hại cả thể chất lẫn tinh thần, đặc biệt với trẻ em và thanh thiếu niên.
Các quan chức nhận định kiểu trải nghiệm “xem tiếp không cần dừng” có thể khiến người dùng ở lại ứng dụng quá lâu mà thiếu kiểm soát thời gian. Theo lập luận của phía quản lý, cơ chế này tận dụng phản ứng hành vi để giữ người dùng tiếp tục tiêu thụ nội dung, làm tăng nguy cơ mệt mỏi, giảm tập trung và ảnh hưởng tâm lý.
Nhóm dễ bị tổn thương nhất mà EU nhấn mạnh là thanh thiếu niên và trẻ nhỏ. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là nội dung an toàn, mà còn là các “lan can” (guardrails) về thiết kế, chẳng hạn cách gợi ý, cách hiển thị chuỗi nội dung và các biện pháp giảm rủi ro theo độ tuổi.
Brussels cảnh báo mức phạt có thể lên tới 6% doanh thu toàn cầu
Nếu kết luận sơ bộ được xác nhận, TikTok có thể bị xử phạt theo DSA với mức tối đa 6% doanh thu toàn cầu.
EU coi đây là một trong những vụ việc lớn đầu tiên theo DSA, thể hiện cách tiếp cận cứng rắn với các nền tảng có quy mô rất lớn. Nhà chức trách cho rằng một số tính năng được tối ưu để giữ người dùng tiếp tục cuộn xem, thay vì ưu tiên an toàn.
Mức trần 6% doanh thu toàn cầu là rủi ro pháp lý đáng kể đối với bất kỳ nền tảng xuyên biên giới nào, đặc biệt khi DSA đặt trọng tâm vào trách nhiệm hệ thống: đánh giá rủi ro, giảm thiểu rủi ro, và chứng minh hiệu quả của biện pháp bảo vệ người dùng.
“Nghiện mạng xã hội có thể gây tác động bất lợi lên sự phát triển tâm trí của trẻ em và thanh thiếu niên. Ở châu Âu, chúng tôi thực thi pháp luật để bảo vệ trẻ em và công dân của mình trên môi trường trực tuyến.”
– Henna Virkkunen, quan chức công nghệ cấp cao EU, Financial Times
TikTok đối mặt giám sát rộng hơn tại châu Âu và nhiều thị trường khác
TikTok đang chịu áp lực quản lý tại EU, Mỹ và nhiều quốc gia khác khi các chính phủ tăng cường kiểm soát dữ liệu, quảng cáo và an toàn trẻ vị thành niên.
Tại châu Âu, TikTok từng bị cơ quan quản lý ở Ireland phạt 530 triệu EUR liên quan đến việc chuyển dữ liệu người dùng sang Trung Quốc. Brussels cũng đã xem xét cách TikTok vận hành quảng cáo và việc người dùng được hiển thị nội dung như thế nào.
Tại Mỹ, một thỏa thuận được nhắc đến sẽ tách mảng hoạt động của TikTok tại Mỹ thành một công ty mới, phần lớn thuộc sở hữu nhà đầu tư Mỹ. Phương án này nhằm xử lý lo ngại về an ninh dữ liệu và thuật toán, trong khi ByteDance vẫn được cho là sẽ tiếp tục điều hành nhiều mảng kinh doanh như thương mại điện tử, quảng cáo và marketing.
Nhiều nước khác cũng đang tập trung vào giới hạn độ tuổi. Tây Ban Nha thông báo tuần này rằng người dưới 16 tuổi sẽ không được dùng mạng xã hội. Pháp và Anh đang cân nhắc các biện pháp tương tự. Australia đã thông qua quy định vào tháng 12, cấm trẻ dưới 16 tuổi tạo tài khoản trên 10 ứng dụng lớn, trong đó có TikTok.
Phản hồi của TikTok về kết luận sơ bộ của Ủy ban châu Âu
TikTok phủ nhận và cho rằng mô tả của Ủy ban châu Âu là sai lệch, đồng thời tuyên bố sẽ phản đối các cáo buộc bằng mọi biện pháp cần thiết.
Công ty tuyên bố: “Những kết luận sơ bộ của Ủy ban đưa ra một mô tả hoàn toàn sai sự thật và không có cơ sở về nền tảng của chúng tôi, và chúng tôi sẽ thực hiện mọi bước cần thiết để thách thức các kết luận này bằng mọi phương thức sẵn có.”
Những câu hỏi thường gặp
EU đang điều tra TikTok theo quy định nào?
Cuộc xem xét xoay quanh Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA), quy định buộc các nền tảng trực tuyến lớn phải nhận diện, đánh giá và giảm thiểu rủi ro do hệ thống và thiết kế sản phẩm có thể gây ra cho người dùng.
Điểm nào trong thiết kế TikTok khiến EU lo ngại nhất?
EU tập trung vào cơ chế phát video liên tục và trải nghiệm “cuộn vô tận”, bởi chúng có thể khuyến khích người dùng ở lại ứng dụng quá lâu, làm tăng rủi ro tác động xấu đến thể chất và tinh thần, đặc biệt với trẻ em và thanh thiếu niên.
TikTok có thể bị phạt bao nhiêu nếu vi phạm DSA?
EU cảnh báo mức phạt tối đa theo DSA có thể lên tới 6% doanh thu toàn cầu nếu kết luận sơ bộ được giữ nguyên và cơ quan quản lý xác định có vi phạm.
Những quốc gia nào đang siết giới hạn độ tuổi dùng mạng xã hội?
Theo thông tin nêu ra, Tây Ban Nha công bố sẽ cấm người dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội; Pháp và Anh đang cân nhắc; Australia đã thông qua quy định cấm trẻ dưới 16 tuổi tạo tài khoản trên 10 ứng dụng lớn, bao gồm TikTok.
TikTok phản hồi ra sao trước kết luận sơ bộ của EU?
TikTok bác bỏ kết luận sơ bộ, cho rằng mô tả của Ủy ban châu Âu là “hoàn toàn sai sự thật” và “không có cơ sở”, đồng thời tuyên bố sẽ thách thức các kết luận này bằng mọi biện pháp cần thiết.
Quan chức công nghệ cấp cao EU Henna Virkkunen phát biểu trên Financial Times về tác động của nghiện mạng xã hội và việc EU thực thi luật để bảo vệ công dân trực tuyến.
Giữ chỗ miễn phí trong cộng đồng giao dịch tiền điện tử giới hạn 1.000 thành viên.
