Liên minh châu Âu (EU) cảnh báo TikTok phải điều chỉnh các tính năng “cuộn vô hạn” và luồng nội dung nhằm giảm rủi ro gây nghiện, nếu không có thể đối mặt mức phạt tối đa 6% doanh thu toàn cầu theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA).
Ủy ban châu Âu cho rằng thiết kế nền tảng có thể khiến người dùng ở lại quá lâu, đặc biệt tác động đến thanh thiếu niên. Đây là một trong những vụ việc lớn đầu tiên được áp dụng theo DSA, đặt trọng tâm vào trách nhiệm của doanh nghiệp đối với rủi ro do thiết kế sản phẩm gây ra.
- EU yêu cầu TikTok xử lý rủi ro từ thiết kế luồng video và cơ chế giữ chân người dùng theo DSA.
- Brussels đặc biệt lo ngại tác động đến sức khỏe tinh thần của trẻ em, thanh thiếu niên.
- Nếu kết luận được giữ nguyên, TikTok có thể bị phạt đến 6% doanh thu toàn cầu và phải thay đổi sản phẩm.
EU cáo buộc TikTok không kiểm soát đủ rủi ro từ thiết kế sản phẩm
Ủy ban châu Âu cho rằng TikTok chưa làm đủ để nhận diện và khắc phục các rủi ro liên quan đến cách nền tảng được thiết kế để giữ người dùng tiếp tục xem video.
Theo đánh giá sơ bộ của EU, việc TikTok tự động phát và liên tục đề xuất video mới khiến người dùng cuộn mãi không dừng. Cơ chế này bị xem là có thể làm suy giảm khả năng tự kiểm soát thời lượng sử dụng, từ đó tăng nguy cơ sử dụng quá mức.
DSA là khuôn khổ mới của EU nhằm buộc các nền tảng trực tuyến lớn chịu trách nhiệm với rủi ro hệ thống, bao gồm rủi ro phát sinh từ thiết kế, thuật toán đề xuất và trải nghiệm người dùng. Trong bối cảnh này, trọng tâm của EU không chỉ là nội dung, mà còn là “cách nội dung được phân phối” và các cơ chế khiến người dùng bị cuốn vào vòng lặp tiêu thụ.
Brussels nhấn mạnh nguy cơ gây hại cho trẻ em và thanh thiếu niên
EU cho rằng các tính năng hướng đến giữ chân người dùng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần, và nhóm trẻ vị thành niên là đối tượng cần được bảo vệ chặt chẽ hơn.
Các quan chức mô tả việc liên tục nhận “phần thưởng” là video mới có thể khiến người dùng mất cảm giác về thời gian và tiếp tục ở lại ứng dụng “quá lâu mà không kịp suy nghĩ”. EU vì vậy tập trung vào tác động tiềm tàng đối với trẻ em và thanh thiếu niên, những nhóm được coi là nhạy cảm hơn trước cơ chế gây nghiện hành vi.
“Nghiện mạng xã hội có thể gây tác động bất lợi đến sự phát triển trí não của trẻ em và thanh thiếu niên. Ở châu Âu, chúng tôi thực thi luật để bảo vệ trẻ em và công dân của mình trên môi trường trực tuyến.”
– Henna Virkkunen, quan chức công nghệ cấp cao của EU
TikTok có thể đối mặt mức phạt đến 6% doanh thu toàn cầu theo DSA
Nếu kết luận của EU được giữ nguyên, TikTok có thể bị phạt tối đa 6% doanh thu toàn cầu và chịu áp lực phải điều chỉnh các tính năng bị đánh giá là tạo rủi ro.
EU cảnh báo các nền tảng không thể phớt lờ tác động của tính năng đối với hành vi người dùng. Trong khuôn khổ DSA, các biện pháp xử lý có thể bao gồm yêu cầu thay đổi thiết kế, tăng kiểm soát rủi ro, và áp dụng chế tài tài chính. Với các công ty có quy mô toàn cầu, mức trần 6% doanh thu có thể tương đương số tiền rất lớn.
Đây cũng là tín hiệu cho thấy EU muốn tạo tiền lệ thực thi: thay vì chỉ tập trung vào kiểm duyệt nội dung, cơ quan quản lý có thể “đi thẳng” vào mô hình thiết kế sản phẩm, thuật toán phân phối và các cơ chế tối ưu thời gian xem.
Vụ việc diễn ra trong bối cảnh TikTok bị giám sát tại nhiều khu vực
TikTok đang chịu áp lực quản lý tại châu Âu, Mỹ và nhiều quốc gia khác, liên quan đến dữ liệu người dùng, quảng cáo, thuật toán và kiểm soát độ tuổi.
Tại châu Âu, TikTok từng bị cơ quan quản lý ở Ireland phạt 530 triệu euro vì vấn đề truyền dữ liệu người dùng sang Trung Quốc. Brussels cũng đã xem xét hoạt động quảng cáo và cách phân phối nội dung của nền tảng.
Tại Mỹ, một thỏa thuận được nêu gần đây với chính quyền Trump hướng tới việc tách mảng TikTok tại Mỹ thành một công ty mới, phần lớn thuộc sở hữu của nhà đầu tư Mỹ. Tuy vậy, ByteDance vẫn được cho là giữ vai trò vận hành nhiều mảng kinh doanh như thương mại điện tử, quảng cáo và marketing.
Nhiều nước siết chặt quy định tuổi với mạng xã hội, không chỉ riêng TikTok
Một số quốc gia đang cân nhắc hoặc đã áp dụng hạn chế độ tuổi để giảm rủi ro cho trẻ em khi dùng mạng xã hội, trong đó TikTok là một trong các nền tảng bị ảnh hưởng.
Tây Ban Nha thông báo trong tuần rằng người dưới 16 tuổi sẽ không được phép dùng mạng xã hội. Pháp và Anh cũng được cho là đang cân nhắc biện pháp tương tự.
Úc đã thông qua quy định vào tháng 12, cấm trẻ dưới 16 tuổi tạo tài khoản trên 10 ứng dụng lớn. Danh sách này bao gồm TikTok, cho thấy xu hướng quản lý đang dịch chuyển từ “khuyến nghị sử dụng an toàn” sang “ràng buộc pháp lý về độ tuổi và thiết kế sản phẩm”.
TikTok phản đối kết luận sơ bộ của Ủy ban châu Âu
TikTok cho biết sẽ phản biện các phát hiện sơ bộ và thực hiện các bước cần thiết để thách thức kết luận của EU.
Doanh nghiệp cho rằng mô tả của Ủy ban châu Âu về nền tảng là “hoàn toàn sai” và “không có cơ sở”, đồng thời khẳng định sẽ sử dụng mọi phương thức cần thiết để phản biện.
Phát biểu của EU do Henna Virkkunen đưa ra trong bối cảnh cảnh báo chính thức về rủi ro thiết kế. Xem chi tiết phát biểu tại liên kết: tuyên bố của quan chức công nghệ cấp cao EU.
Những câu hỏi thường gặp
EU đang yêu cầu TikTok thay đổi điều gì?
EU cho rằng TikTok cần nhận diện và giảm rủi ro từ thiết kế luồng nội dung như cơ chế cuộn liên tục và tự động đề xuất video, vốn có thể khiến người dùng ở lại ứng dụng quá lâu, đặc biệt là trẻ vị thành niên.
Mức phạt tối đa TikTok có thể bị áp theo DSA là bao nhiêu?
Theo cảnh báo được nêu, nếu kết luận được giữ nguyên, TikTok có thể bị phạt tối đa 6% doanh thu toàn cầu theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) của EU.
Vì sao EU tập trung vào tác động với trẻ em và thanh thiếu niên?
EU cho rằng các cơ chế giữ chân người dùng có thể gây tác động tiêu cực đến sức khỏe tinh thần và thể chất, và trẻ em, thanh thiếu niên là nhóm dễ bị ảnh hưởng hơn bởi các đặc tính gây nghiện hành vi của mạng xã hội.
TikTok phản hồi như thế nào trước kết luận sơ bộ của EU?
TikTok tuyên bố các phát hiện sơ bộ mô tả nền tảng một cách “hoàn toàn sai” và “không có cơ sở”, đồng thời sẽ thực hiện các bước cần thiết để thách thức kết luận thông qua mọi biện pháp sẵn có.
