Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đề xuất cơ chế ký quỹ mới coi tiền điện tử là một nhóm tài sản riêng, nhằm đo lường đúng rủi ro biến động giá và giảm nguy cơ vỡ nợ trong giao dịch phái sinh, đặc biệt ở thị trường OTC không qua trung tâm bù trừ.
Đề xuất này xuất phát từ nhận định rằng mô hình ký quỹ hiện tại không phản ánh đầy đủ đặc thù rủi ro của crypto. Nếu được áp dụng, các tổ chức tài chính có thể tính ký quỹ ban đầu chính xác hơn, tăng an toàn hệ thống mà không cần “ép” tiền điện tử vào khung phân loại tài sản truyền thống.
- Fed đề xuất tách tiền điện tử thành lớp tài sản riêng khi tính ký quỹ ban đầu cho phái sinh.
- Biến động giá crypto khiến nhu cầu tài sản thế chấp tăng, nhất là trong phái sinh OTC không bù trừ tập trung.
- Động thái cho thấy xu hướng tích hợp crypto vào hệ thống tài chính với quy tắc rõ ràng hơn cho ngân hàng.
Fed đề xuất mô hình ký quỹ coi tiền điện tử là một lớp tài sản riêng
Fed cho rằng tiền điện tử cần được phân loại riêng khi tính ký quỹ ban đầu, vì cách gom nhóm theo mô hình hiện hành có thể đánh giá thiếu hoặc sai rủi ro đặc thù của crypto.
Đề xuất đến từ một working paper do các nhà nghiên cứu của Fed là Anna Amirdjanova, David Lynch và Anni Zheng công bố. Trọng tâm là yêu cầu ký quỹ ban đầu (initial margin), tức khoản tiền/tài sản thế chấp mà nhà giao dịch phải nộp trước khi tham gia các hợp đồng phái sinh.
Ký quỹ ban đầu đóng vai trò “đệm an toàn” cho cả hai phía của giao dịch, nhằm hạn chế thiệt hại khi một bên không thực hiện nghĩa vụ. Theo nhóm tác giả, nếu phân loại crypto chung với các nhóm như ngoại hối hay hàng hóa, mô hình có thể không bắt được kiểu biến động đặc trưng và các yếu tố tác động giá của tiền điện tử.
Các tác giả tập trung vào thị trường phái sinh “uncleared”, thường là giao dịch OTC. Do không đi qua trung tâm bù trừ, rủi ro đối tác cao hơn vì thiếu một đơn vị trung gian xác nhận và quản trị rủi ro giao dịch, khiến yêu cầu ký quỹ trở thành công cụ quản trị rủi ro mang tính then chốt.
Fed nêu rằng chuẩn xác hóa rủi ro crypto trong ký quỹ không chỉ là vấn đề kỹ thuật mô hình, mà còn liên quan đến ổn định hệ thống trong bối cảnh giao dịch có đòn bẩy. Hướng tiếp cận được đề xuất là gán “trọng số rủi ro” (risk weights) riêng cho tài sản crypto thay vì xếp vào các “segment” sẵn có.
Phái sinh OTC khiến ký quỹ trở thành tuyến phòng thủ chính trước rủi ro đối tác
Trong phái sinh OTC không bù trừ tập trung, ký quỹ là cơ chế giảm rủi ro quan trọng vì không có clearinghouse đứng giữa để quản trị vỡ nợ và đối soát giao dịch.
Hiện nay, yêu cầu ký quỹ thường được xác định bằng Standardized Initial Margin Model (SIMM), vốn gom tài sản vào các nhóm như lãi suất, cổ phiếu, ngoại hối và hàng hóa. Nhóm nghiên cứu cho rằng tiền điện tử không phù hợp tự nhiên với các nhóm này do hành vi giá có thể khác, từ đó làm sai lệch mức ký quỹ tối ưu.
Trong bối cảnh OTC, ngay cả sai lệch nhỏ trong đo lường biến động cũng có thể dẫn đến mức ký quỹ quá thấp so với rủi ro thực tế. Khi đòn bẩy tăng, khoản thiếu hụt thế chấp có thể khuếch đại lỗ và làm tăng xác suất không bù lỗ kịp thời, gây lan truyền rủi ro sang bên còn lại của hợp đồng.
Biến động giá crypto làm tăng nhu cầu tài sản thế chấp trong thị trường đòn bẩy
Vì giá Bitcoin, Ether và nhiều tiền điện tử có thể biến động nhanh và khó dự đoán, Fed lập luận rằng người tham gia phái sinh cần ký quỹ cao hơn để giảm nguy cơ vỡ nợ khi thị trường đi ngược vị thế.
Trong phái sinh, nhà giao dịch thường dùng vốn vay để khuếch đại lợi nhuận kỳ vọng, đồng thời làm tăng rủi ro thua lỗ. Ký quỹ được thiết kế để hấp thụ biến động bất lợi trong một khoảng thời gian trước khi có thể đóng vị thế hoặc bổ sung tài sản đảm bảo.
Khi một tài sản có độ biến động cao, khả năng thua lỗ vượt quá mức dự phòng tăng lên, từ đó phát sinh nhu cầu ký quỹ lớn hơn. Đây là lý do chính mà nhóm nghiên cứu nhấn mạnh: nếu mô hình hiện hành “làm mượt” biến động crypto khi trộn chung với nhóm tài sản khác, mức ký quỹ có thể không còn tương xứng với rủi ro.
Nhóm tác giả cũng nhấn mạnh cách giá crypto bị tác động bởi các yếu tố riêng, không hoàn toàn giống cổ phiếu hay tiền tệ. Vì vậy, việc tách crypto thành nhóm độc lập giúp mô hình phản ánh thực tế hơn thay vì dựa trên giả định tương quan/động lực giá của thị trường truyền thống.
Fed muốn tách “crypto thả nổi” và stablecoin để gán trọng số rủi ro phù hợp
Đề xuất khuyến nghị phân biệt tiền điện tử “thả nổi” và tiền điện tử “neo giá” (stablecoin), vì mục tiêu ổn định giá và hành vi biến động của hai nhóm này khác nhau, ảnh hưởng trực tiếp đến mức ký quỹ cần thiết.
Theo working paper, stablecoin được thiết kế để duy trì giá trị ổn định (neo theo một tham chiếu nào đó), trong khi các đồng “floating” biến động theo cung cầu thị trường. Nếu gộp hai nhóm vào một rổ rủi ro giống nhau, mô hình ký quỹ có thể hoặc là đánh giá quá cao rủi ro của stablecoin, hoặc đánh giá quá thấp rủi ro của các đồng biến động mạnh.
Đề xuất xây dựng chỉ số crypto tham chiếu để tính ký quỹ chính xác hơn
Fed đề xuất tạo một chỉ số crypto chuẩn kết hợp cả nhóm “thả nổi” và stablecoin để đo biến động toàn thị trường, từ đó giúp tổ chức tài chính điều chỉnh ký quỹ theo điều kiện thực tế.
Lập luận cốt lõi trong đề xuất là mức ký quỹ nên phản ứng với biến động quan sát được thay vì phụ thuộc vào phân loại tài sản không phù hợp. Một chỉ số tham chiếu có thể giúp cơ quan quản lý và định chế tài chính có cùng một “thước đo” để hiệu chỉnh yêu cầu ký quỹ, đặc biệt khi thị trường biến động mạnh.
Theo hướng tiếp cận này, khi chỉ số cho thấy biến động tăng, công ty tài chính có thể tăng tài sản thế chấp để giảm xác suất vỡ nợ; khi biến động giảm, mức ký quỹ có thể được tối ưu để tránh làm “nghẽn” thanh khoản không cần thiết. Mục tiêu là quản trị rủi ro chính xác hơn và giảm cú sốc bất ngờ cho cả nhà giao dịch lẫn tổ chức trung gian.
Working paper được dẫn tại đây: tài liệu đề xuất của Fed về ký quỹ với tiền điện tử.
Fed phát tín hiệu dịch chuyển sang tích hợp crypto vào hệ thống tài chính
Working paper phản ánh xu hướng cơ quan quản lý chuyển từ “đứng ngoài” sang thiết kế cơ chế để tích hợp crypto an toàn hơn vào hệ thống tài chính, với quy tắc rõ ràng và đo lường rủi ro sát thực tế.
Nội dung cũng nhắc đến việc Fed đảo ngược hướng dẫn năm 2023 từng giới hạn mức độ ngân hàng tham gia hoạt động liên quan crypto. Cách tiếp cận cập nhật có thể làm khung vận hành nhất quán hơn cho ngân hàng và các công ty liên quan tiền điện tử, đồng thời vẫn duy trì tiêu chuẩn an toàn.
Fed cũng thảo luận khả năng cho công ty crypto tiếp cận dạng tài khoản ngân hàng chuyên biệt được gọi là “skinny” master accounts. Theo mô tả, các tài khoản này có thể giúp doanh nghiệp crypto kết nối trực tiếp với hệ thống ngân hàng trung ương nhưng với ít đặc quyền hơn tài khoản ngân hàng đầy đủ, nhằm vừa tăng giám sát vừa không triệt tiêu đổi mới.
Những câu hỏi thường gặp
Ký quỹ ban đầu (initial margin) trong phái sinh là gì?
Ký quỹ ban đầu là khoản tiền hoặc tài sản thế chấp nhà giao dịch phải nộp trước khi mở vị thế phái sinh. Mục đích là giảm rủi ro vỡ nợ nếu giá biến động bất lợi, bảo vệ cả hai bên tham gia hợp đồng.
Vì sao Fed muốn coi tiền điện tử là một lớp tài sản riêng khi tính ký quỹ?
Fed cho rằng mô hình phân nhóm tài sản hiện hành có thể không phản ánh đúng rủi ro riêng của crypto, đặc biệt do biến động giá cao và yếu tố tác động giá khác với cổ phiếu hay ngoại hối. Tách riêng giúp gán trọng số rủi ro và tính ký quỹ sát thực tế hơn.
Phái sinh “uncleared” (OTC) rủi ro hơn ở điểm nào?
Trong giao dịch phái sinh OTC không qua trung tâm bù trừ, không có clearinghouse làm trung gian xác minh và quản trị rủi ro. Vì vậy rủi ro đối tác cao hơn, và yêu cầu ký quỹ trở thành công cụ trọng yếu để giảm nguy cơ không thực hiện nghĩa vụ.
Fed phân biệt “crypto thả nổi” và stablecoin để làm gì?
Hai nhóm có hành vi biến động khác nhau: crypto thả nổi thường biến động giá mạnh, còn stablecoin hướng tới ổn định giá trị. Phân tách giúp gán trọng số rủi ro phù hợp, tránh đánh giá sai mức ký quỹ cần thiết.
