Giáo hoàng Leo XIV cảnh báo trí tuệ nhân tạo có thể làm xói mòn bản sắc con người và các mối quan hệ thật, đồng thời tác động đến dư luận và gia tăng phân cực xã hội.
Cảnh báo này xuất hiện khi nhiều mô hình AI bị chỉ trích vì lạm dụng, đặc biệt là deepfake. Một số quốc gia đã yêu cầu các nền tảng nhanh chóng bổ sung biện pháp bảo vệ, thậm chí tạm dừng hoạt động, nhằm giảm rủi ro nội dung độc hại và thao túng nhận thức.
- Giáo hoàng Leo XIV cho rằng AI có thể chiếm chỗ bản sắc và quan hệ con người, đồng thời định hình dư luận theo thiên kiến dữ liệu.
- Generative AI ngày càng khó phân biệt với tác phẩm do con người tạo ra, làm tăng rủi ro lừa đảo, deepfake và thao túng.
- Ông kêu gọi lãnh đạo công nghệ và các quốc gia xây dựng quản trị hiệu quả, tôn trọng phẩm giá con người và hạn chế AI trong quân sự.
Giáo hoàng Leo XIV nhấn mạnh AI có thể làm suy yếu bản sắc và kết nối con người
Ông cảnh báo các hệ thống AI có thể “chiếm chỗ” bản sắc và quan hệ con người, ảnh hưởng dư luận và làm trầm trọng phân cực xã hội.
Trong thông điệp nhân Ngày Thế giới Truyền thông Xã hội, Giáo hoàng cho biết hệ thống AI có thể phản chiếu cách nhà phát triển nhìn thế giới, đồng thời định hình lối nghĩ bằng cách tái tạo thiên kiến nằm trong dữ liệu mà mô hình xử lý. Theo ông, thách thức trung tâm là bảo vệ bản sắc con người và các mối quan hệ chân thực.
Thông điệp của ông được chia sẻ qua video/thông điệp trên X. Ông nhấn mạnh đổi mới công nghệ cần được định hướng về “món quà của truyền thông” như một sự thật sâu xa của con người, thay vì để công cụ thay thế tiếng nói và gương mặt thật trong đối thoại xã hội.
Chúng ta cần những gương mặt và tiếng nói để một lần nữa nói lên con người. Chúng ta cần bảo vệ món quà của truyền thông như sự thật sâu xa nhất của con người, và định hướng mọi đổi mới công nghệ về điều đó.
– Giáo hoàng Leo XIV, thông điệp đăng trên X, 2026
Generative AI khiến tác phẩm giả ngày càng khó phân biệt
Giáo hoàng nhấn mạnh generative AI đã đạt mức có thể tạo ảnh, nhạc và văn bản đôi khi khó phân biệt với sản phẩm do con người làm.
Ông đưa ra cảnh báo trong bối cảnh generative AI tăng tốc về khả năng sao chép và giả lập. Khi chất lượng nội dung tổng hợp tăng, ranh giới giữa “thật” và “tạo bởi mô hình” trở nên mờ hơn, kéo theo rủi ro về danh tính, lừa đảo, bôi nhọ và thao túng nhận thức tập thể.
Năm 2023, người tiền nhiệm của ông, Giáo hoàng Francis, từng là đối tượng của nhiều hình ảnh AI giả lan truyền mạnh. Một số hình cho thấy ông mặc áo phao trắng thay vì trang phục thường thấy, còn các hình khác bị chỉnh sửa theo nhiều cách, làm nổi bật mức độ dễ lan truyền của deepfake khi gắn với nhân vật nổi tiếng.
Tranh cãi quanh deepfake làm nổi bật rủi ro lạm dụng AI
Nhiều mô hình AI bị chỉ trích vì hỗ trợ tạo deepfake không phù hợp, khiến các nước yêu cầu nền tảng bổ sung rào chắn an toàn.
Từ đầu năm, một số công cụ AI đối mặt làn sóng chỉ trích, trong đó có chatbot Grok của xAI do bị phản ánh liên quan đến việc bị dùng để tạo deepfake hình ảnh không phù hợp của phụ nữ và trẻ em. Vụ việc làm tăng áp lực về kiểm duyệt, lọc nội dung, xác thực độ tuổi và cơ chế ngăn lạm dụng ở tầng mô hình.
Một số quốc gia đã yêu cầu nền tảng khắc phục chatbot, thậm chí tạm dừng cho phép sử dụng trong phạm vi lãnh thổ, đồng thời kêu gọi bổ sung các biện pháp bảo vệ để giảm rủi ro phát tán nội dung độc hại. Đây là ví dụ điển hình cho thách thức “quản trị theo tốc độ AI”, khi năng lực tạo nội dung phát triển nhanh hơn năng lực giám sát xã hội.
Một số ít công ty nắm quyền lực lớn trong phát triển AI
Ông cảnh báo quyền lực AI tập trung vào một nhóm nhỏ doanh nghiệp, làm tăng rủi ro về ảnh hưởng và định hình thông tin.
Trong bài phát biểu, Giáo hoàng Leo XIV cho rằng chỉ một số ít công ty đang nắm ảnh hưởng đáng kể lên hướng đi của phát triển AI. Khi năng lực mô hình được triển khai ở quy mô toàn cầu, quyền lực “đặt luật chơi” không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà còn là vấn đề xã hội: ai quyết định tiêu chuẩn, ai định nghĩa rủi ro, và ai chịu trách nhiệm khi hệ quả lan rộng.
Ông cũng nhấn mạnh các công cụ AI khiến việc phân biệt nội dung do con người tạo ra và nội dung do mô hình tạo ra trở nên khó khăn hơn. Từ góc nhìn thực hành, điều này làm suy yếu niềm tin vào truyền thông, tăng chi phí xác minh, và mở đường cho các chiến dịch thao túng dư luận bằng nội dung tổng hợp.
Giáo hoàng kêu gọi mô hình AI tôn trọng phẩm giá con người và có quản trị hiệu quả
Ông kêu gọi lãnh đạo công nghệ xây AI tôn trọng phẩm giá, thừa nhận giới hạn của mô hình và thúc đẩy quản trị, giáo dục về tác động thuật toán.
Kể từ khi được bầu làm Giáo hoàng vào tháng 5 năm ngoái với tư cách là vị Giáo hoàng đầu tiên đến từ Hoa Kỳ, ông nhiều lần cảnh báo về ảnh hưởng ngày càng lớn của AI. Tháng 11, ông kêu gọi các lãnh đạo ngành công nghệ phát triển mô hình tôn trọng phẩm giá con người, coi lựa chọn thiết kế là thể hiện “tầm nhìn về nhân tính” và mang trọng lượng đạo đức, tinh thần.
Ông cũng phê phán các hệ thống trình bày xác suất thống kê như “tri thức đáng tin”, nhấn mạnh công cụ chỉ đưa ra gần đúng. Theo ông, thách thức phía trước là thiết lập cơ chế quản trị hiệu quả, đồng thời kêu gọi các quốc gia giáo dục người trẻ về cách thuật toán ảnh hưởng tới nhận thức về thực tại.
AI trong quân sự bị cảnh báo vì rủi ro quyết định sống còn
Ông lên án việc tăng sử dụng AI trong quân sự, đặc biệt là giao quyết định sinh tử cho máy móc.
Giáo hoàng Leo XIV cảnh báo chống lại việc ủy quyền các quyết định liên quan sống và chết cho hệ thống máy. Trong bối cảnh AI được tích hợp vào phân tích mục tiêu, giám sát và hỗ trợ tác chiến, cảnh báo này nhấn mạnh nhu cầu ranh giới rõ ràng: trách nhiệm đạo đức phải thuộc về con người, cùng với tiêu chuẩn minh bạch và cơ chế kiểm soát để tránh sai lệch và leo thang ngoài dự kiến.
Những câu hỏi thường gặp
Giáo hoàng Leo XIV cảnh báo điều gì nghiêm trọng nhất về AI?
Ông cho rằng AI có thể làm suy yếu bản sắc con người và các mối quan hệ chân thực, đồng thời tác động đến dư luận và gia tăng phân cực xã hội thông qua việc tái tạo thiên kiến từ dữ liệu.
Vì sao generative AI làm tăng rủi ro deepfake và thao túng?
Vì nội dung do generative AI tạo ra (ảnh, nhạc, văn bản) ngày càng giống nội dung thật, khiến công chúng khó phân biệt nguồn gốc và dễ bị lợi dụng cho giả mạo danh tính, bôi nhọ hoặc định hướng nhận thức.
Giáo hoàng đề xuất hướng tiếp cận nào để giảm rủi ro AI?
Ông kêu gọi xây mô hình tôn trọng phẩm giá con người, thiết lập quản trị hiệu quả, giáo dục người trẻ về tác động của thuật toán, và không giao các quyết định sống còn trong quân sự cho máy móc.
