xAI của Elon Musk đang chịu áp lực pháp lý trên nhiều khu vực sau khi chatbot Grok tạo ảnh AI không phù hợp từ người thật, dù công ty báo cáo tăng trưởng người dùng mạnh và vừa hoàn tất thương vụ sáp nhập lớn với SpaceX.
Sự việc bùng lên khi Grok lan truyền ảnh bị chỉnh sửa bằng AI trên nền tảng X theo yêu cầu người dùng, gây phản ứng dữ dội và kéo theo nhiều cuộc điều tra của cơ quan quản lý tại các thị trường trọng điểm.
- EU, Nhật Bản và bang California (Mỹ) đã vào cuộc sau lo ngại Grok tạo ảnh deepfake/ảnh không phù hợp từ người thật.
- Dù bị siết kiểm soát, Grok vẫn ghi nhận thị phần chatbot tại Mỹ tăng lên 17,8% và tăng trưởng truy cập toàn cầu.
- SpaceX mua xAI với giá 250 tỷ USD, tạo thực thể được định giá 1,25 nghìn tỷ USD, nhưng rủi ro pháp lý có thể ảnh hưởng kế hoạch IPO.
Các cơ quan quản lý mở điều tra tại ba khu vực
EU, Nhật Bản và bang California (Mỹ) đã có động thái chính thức liên quan đến việc Grok tạo ảnh AI không phù hợp từ người thật, từ yêu cầu giải trình đến lệnh yêu cầu chấm dứt hành vi.
Tháng trước, Grok xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội X với các hình ảnh bị AI chỉnh sửa từ người thật sau khi người dùng yêu cầu. Sự việc nhanh chóng gây phẫn nộ tại nhiều quốc gia, làm dấy lên lo ngại về deepfake, xâm phạm quyền riêng tư và nguy cơ lạm dụng.
Dù X thông báo áp hạn chế khiến tài khoản Grok trên nền tảng không còn tự tạo các hình ảnh kiểu này, thông tin được Reuters xác nhận trong tháng này cho thấy chatbot vẫn có thể tạo ảnh khi người dùng trực tiếp yêu cầu.
Tại châu Âu, Liên minh châu Âu đã mở điều tra chính thức đối với Grok sau các ước tính cho rằng hệ thống đã tạo ra hàng triệu ảnh deepfake chỉ trong vài ngày. EU có thể áp dụng các chế tài, bao gồm khả năng phạt số tiền lớn.
Tại Nhật Bản, chính phủ yêu cầu X cải thiện và đã gửi các câu hỏi bằng văn bản, nêu quan ngại về việc tạo ra hình ảnh không phù hợp. Ở Mỹ, bang California đi xa hơn khi ban hành lệnh “cease-and-desist” đối với xAI, yêu cầu doanh nghiệp dừng việc tạo ra nội dung như vậy.
Thị phần và tăng trưởng người dùng của Grok vẫn tăng bất chấp tranh cãi
Dữ liệu bên thứ ba cho thấy Grok tăng thị phần tại Mỹ và tăng truy cập toàn cầu, dù đang vướng điều tra, cho thấy mức độ phân phối nhờ tích hợp với X có thể đang thúc đẩy tăng trưởng.
Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu Apptopia, thị phần chatbot của Grok tại Mỹ tăng lên 17,8% trong tháng trước, từ 14% vào tháng 12 và 1,9% vào tháng 1. Với mức này, Grok đứng thứ ba trong nhóm chatbot được dùng tại Mỹ, sau ChatGPT và Google Gemini.
Cũng theo các số liệu được nêu, thị phần ChatGPT tại Mỹ giảm xuống 52,9% trong tháng trước, từ 80,9% vào tháng 1 của năm trước. Ở chiều ngược lại, Gemini tăng lên 29,4% từ 17,3% trong cùng giai đoạn.
Trên quy mô toàn cầu, Grok cũng tiến nhanh. Dữ liệu Similarweb cho thấy chatbot ghi nhận 314 triệu lượt xem web toàn cầu trong tháng 1, và tăng so với mức 271,2 triệu của tháng trước đó, đồng thời vượt qua đối thủ Trung Quốc DeepSeek.
Chú thích dữ liệu được Similarweb công bố: bài đăng Similarweb trên X.
Các phát hiện này xuất hiện trong bối cảnh thị trường chatbot tăng trưởng mạnh. Apptopia ước tính thị trường chatbot tăng 152% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy mức mở rộng chung của nhu cầu người dùng đối với sản phẩm AI tạo sinh.
Tích hợp sâu với X là động lực phân phối chính của Grok
Grok được đặt ở vị trí dễ thấy trong ứng dụng X và gắn với các gói hội viên trả phí, giúp sản phẩm có “kênh phân phối mặc định” tới tệp người dùng của nền tảng.
Grok được tích hợp trực tiếp vào thanh điều hướng của ứng dụng X và cung cấp theo nhiều tầng trong các gói X Premium. Cách triển khai này tạo ra tần suất hiển thị cao và giảm “ma sát” truy cập, thường là yếu tố then chốt khi người dùng lựa chọn chatbot nào để dùng thường xuyên.
Tăng trưởng cũng quan trọng về mặt tài chính đối với xAI, trong bối cảnh công ty phải chi lớn để xây dựng hạ tầng tính toán nhằm cạnh tranh với các đối thủ Silicon Valley có nguồn lực mạnh hơn. Doanh nghiệp được cho biết đã ra mắt khoảng ba năm trước.
SpaceX mua xAI với giá 250 tỷ USD, thực thể mới được định giá 1,25 nghìn tỷ USD
Thương vụ SpaceX mua xAI được công bố với giá 250 tỷ USD và thực thể hợp nhất được định giá 1,25 nghìn tỷ USD, nhưng rủi ro pháp lý quanh Grok có thể gây trở ngại cho các kế hoạch doanh nghiệp.
Đầu tháng này, SpaceX, công ty tên lửa và vệ tinh của Musk, mua xAI với giá 250 tỷ USD. CNBC cho biết công ty hợp nhất được định giá 1,25 nghìn tỷ USD và mô tả đây là thương vụ lớn nhất theo dạng này. Thỏa thuận được cấu trúc dưới dạng hoán đổi cổ phần, nhằm bảo vệ SpaceX khỏi các nghĩa vụ liên quan đến xAI.
Thương vụ diễn ra khi SpaceX chuẩn bị cho đợt IPO đầu tiên, nhưng những rắc rối đang diễn ra của xAI có thể làm phức tạp quá trình. Trong môi trường niêm yết, các rủi ro về tuân thủ và kiện tụng thường trở thành điểm trọng yếu trong thẩm định và truyền thông với nhà đầu tư.
xAI tái cấu trúc lãnh đạo khi nhiều đồng sáng lập rời đi
Musk cho biết xAI đã được tái tổ chức để tăng tốc độ thực thi, trong bối cảnh một nửa số đồng sáng lập ban đầu đã rời công ty.
Vào thứ Tư, Musk thông báo thay đổi quản trị tại xAI sau khi một số đồng sáng lập rời đi. Trong 12 đồng sáng lập ban đầu, chỉ còn một nửa ở lại. Musk nói trên X rằng công ty đã được “tái tổ chức” để “cải thiện tốc độ thực thi”, đồng thời cho biết điều này “đòi hỏi phải chia tay với một số người” và công ty đang “tuyển dụng mạnh”.
Mục tiêu “AI tìm kiếm sự thật tối đa” đối mặt bài toán đạo đức và tuân thủ
Musk từng mô tả sứ mệnh của Grok là xây dựng AI “tìm kiếm sự thật tối đa”, nhưng khủng hoảng ảnh AI từ người thật đang đặt ra bài toán về kiểm soát nội dung, an toàn và đạo đức.
Tại một sự kiện năm 2025, Musk định nghĩa sứ mệnh của Grok là tạo ra “AI tìm kiếm sự thật tối đa”. Tuy nhiên, việc tạo hình ảnh không phù hợp từ người thật cho thấy khoảng cách giữa mục tiêu tuyên bố và yêu cầu vận hành thực tế, đặc biệt khi sản phẩm AI vừa cần tăng trưởng, vừa phải thỏa mãn các chuẩn mực quyền riêng tư và quy định tại nhiều khu vực pháp lý.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Grok bị cơ quan quản lý điều tra?
Do Grok tạo ra hình ảnh AI không phù hợp và/hoặc deepfake từ người thật theo yêu cầu người dùng, làm dấy lên lo ngại về quyền riêng tư, lạm dụng và mức độ tuân thủ quy định ở nhiều khu vực.
EU có thể áp dụng biện pháp gì với Grok/xAI?
EU đã mở điều tra chính thức và có thể áp dụng các chế tài, bao gồm khả năng phạt số tiền lớn, tùy theo kết quả đánh giá và khung quy định liên quan.
Thị phần Grok tại Mỹ đang ở mức nào theo Apptopia?
Theo Apptopia, thị phần Grok tại Mỹ tăng lên 17,8% trong tháng trước, từ 14% vào tháng 12 và 1,9% vào tháng 1, đưa Grok lên vị trí thứ ba tại thị trường Mỹ.
SpaceX mua xAI với giá bao nhiêu và thực thể hợp nhất được định giá bao nhiêu?
SpaceX mua xAI với giá 250 tỷ USD. CNBC cho biết thực thể hợp nhất được định giá 1,25 nghìn tỷ USD.
