Hạ viện Hà Lan đã thông qua dự luật “Actual Return in Box 3” nhằm áp thuế suất phẳng 36% lên lợi nhuận thực từ tiết kiệm và đầu tư, bao gồm tiền điện tử, dự kiến có hiệu lực từ 01/01/2028.
Điểm gây tranh cãi lớn là cách đánh thuế trên phần tăng giá trị tài sản ngay cả khi chưa bán, trong bối cảnh hệ thống thuế cũ bị Tòa án Tối cao bác bỏ và ngân sách được cho là thất thu khoảng 2,3 tỷ euro mỗi năm.
- Hà Lan tiến tới áp thuế 36% lên lợi nhuận thực từ tiết kiệm, cổ phiếu và tiền điện tử từ 01/01/2028.
- Dự luật hướng tới đánh thuế theo mức tăng giá trị tài sản, có thể áp dụng cả khi chưa bán, nhưng một số nhóm tài sản có cơ chế khác.
- Đề xuất vấp phản ứng mạnh, với lo ngại dòng vốn và doanh nhân rời khỏi Hà Lan; dự luật vẫn cần Thượng viện phê chuẩn.
Hà Lan hướng tới đánh thuế 36% trên lợi nhuận thực của nhà đầu tư, gồm cả tiền điện tử
Luật “Actual Return in Box 3” đặt mục tiêu thay thế cơ chế thuế tài sản hiện hành bằng thuế suất phẳng 36% trên lợi nhuận thực từ tiết kiệm và đầu tư, bao gồm tiền điện tử, bắt đầu từ ngày 01/01/2028.
Hạ viện Hà Lan đã bỏ phiếu ủng hộ dự luật cải cách thuế gây tranh cãi này. Theo mô tả của dự luật, nhà đầu tư sẽ bị tính thuế dựa trên mức tăng giá trị tài sản và các khoản thu nhập phát sinh, thay vì cách ước tính hoặc giả định lợi suất như trước đây.
Các đối tượng có thể chịu tác động gồm tài khoản tiết kiệm, tiền điện tử, phần lớn khoản đầu tư cổ phiếu và lợi nhuận từ các sản phẩm tài chính có lãi suất. Thông tin hồ sơ dự luật được công khai tại trang của Hạ viện: quy trình lập pháp của dự luật.
Cơ chế đánh thuế có thể áp dụng với phần tăng giá trị chưa hiện thực hóa
Dự luật hướng tới việc coi phần tăng giá trị tài sản trong kỳ là thu nhập chịu thuế, kể cả khi nhà đầu tư chưa bán tài sản.
Ví dụ minh họa được nêu: nếu một cư dân Hà Lan nắm giữ cổ phiếu và giá trị tăng thêm 10.000 euro trong một năm, cơ quan thuế có thể xem phần tăng này là thu nhập chịu thuế, ngay cả khi cổ phiếu chưa được bán.
Điểm này là nguyên nhân chính khiến dự thảo bị chỉ trích, vì nó làm phát sinh nghĩa vụ thuế dựa trên biến động định giá, có thể dẫn tới nhu cầu thanh khoản để nộp thuế dù nhà đầu tư chưa chốt lời.
Bất động sản và cổ phần tại startup đủ điều kiện có thể áp dụng cách tính theo lãi vốn khi bán
Với bất động sản và cổ phần tại các startup đủ điều kiện, chính phủ dự kiến áp dụng cách tiếp cận theo lãi vốn, tức chỉ thu thuế trên phần tăng giá khi bán hoặc chuyển nhượng.
Theo các mô tả liên quan, nhóm tài sản này được đặt dưới khung quy định riêng. Điều đó có nghĩa nghĩa vụ thuế đối với phần tăng giá trị (capital gains) chỉ phát sinh khi có giao dịch bán, thanh lý hoặc chuyển nhượng, thay vì tính theo biến động định giá hàng năm.
Tuy vậy, các nguồn tin cũng cho biết thu nhập định kỳ từ các tài sản này, như tiền thuê hoặc cổ tức, vẫn bị đánh thuế hàng năm tại thời điểm nhận được.
Thời gian rà soát luật được rút từ 5 năm xuống 3 năm để dễ điều chỉnh
Hạ viện cũng thông qua sửa đổi rút ngắn chu kỳ rà soát luật từ 5 năm xuống 3 năm, nhằm tạo điều kiện điều chỉnh nhanh khi phát sinh vấn đề trong quá trình triển khai.
Việc rút ngắn thời gian rà soát được xem là cơ chế “phản hồi nhanh” đối với một mô hình đánh thuế mới, đặc biệt trong bối cảnh tài sản đầu tư (bao gồm crypto) có thể biến động mạnh theo chu kỳ thị trường và khó khăn trong việc xác định “lợi nhuận thực” theo từng kỳ tính thuế.
Dự luật xuất phát từ việc hệ thống thuế cũ bị bác bỏ và thất thu ngân sách ước tính 2,3 tỷ euro mỗi năm
Dự luật được thúc đẩy sau khi Tòa án Tối cao Hà Lan bác bỏ hệ thống cũ, khiến chính phủ được cho là không thể đánh thuế lợi nhuận đầu tư theo cách trước đó và gây thất thu khoảng 2,3 tỷ euro mỗi năm.
Một số bên ủng hộ dự luật cho biết họ không ủng hộ việc đánh thuế trên khoản lãi chưa hiện thực hóa, nhưng vẫn lựa chọn ủng hộ phương án mới sau phán quyết của Tòa án Tối cao. Dù đã qua Hạ viện, dự luật vẫn cần Thượng viện phê chuẩn để trở thành luật.
Phản ứng chỉ trích tập trung vào nguy cơ dòng vốn rời khỏi Hà Lan
Nhiều ý kiến phản đối cho rằng mức thuế và cách tính có thể thúc đẩy doanh nhân, nhà đầu tư rời khỏi Hà Lan để giảm gánh nặng thuế.
“Pháp đã làm điều này năm 1997 và chứng kiến rất nhiều doanh nhân rời khỏi đất nước.”
– Denis Payre, CEO Kiala
“Đây là điều ngớ ngẩn nhất tôi thấy trong một thời gian dài… Số người sẵn sàng rời khỏi đất nước sẽ rất điên rồ.”
– Michaël van de Poppe, nhà phân tích crypto
Một ví dụ mô phỏng từ Investing Visuals được nhắc đến trong tranh luận: nhà đầu tư bắt đầu với 10.000 euro, sau đó nộp thêm 1.000 euro mỗi tháng trong 40 năm có thể đạt khoảng 3.320.000 euro. Nhưng với chính sách thuế 36% theo mô phỏng này, tổng giá trị sau 40 năm giảm còn khoảng 1.885.000 euro, chênh lệch 1.435.000 euro.
Những câu hỏi thường gặp
Luật “Actual Return in Box 3” của Hà Lan dự kiến áp dụng từ khi nào?
Nếu được thông qua đầy đủ, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/01/2028 và áp dụng thuế suất phẳng 36% lên lợi nhuận thực từ tiết kiệm và đầu tư, bao gồm tiền điện tử.
Tiền điện tử có nằm trong diện bị đánh thuế theo dự luật mới không?
Có. Dự thảo nêu tiền điện tử thuộc nhóm tài sản chịu tác động, cùng với tài khoản tiết kiệm, phần lớn đầu tư cổ phiếu và lợi nhuận từ các sản phẩm tài chính có lãi suất.
Dự luật có đánh thuế trên lãi chưa hiện thực hóa không?
Mục tiêu của dự luật là đánh thuế theo mức tăng giá trị tài sản và thu nhập phát sinh; ví dụ được nêu cho thấy phần tăng giá trị có thể bị xem là thu nhập chịu thuế ngay cả khi chưa bán. Tuy nhiên, bất động sản và cổ phần startup đủ điều kiện có thể theo cơ chế lãi vốn khi bán.
Dự luật đã trở thành luật chính thức chưa?
Chưa. Dự luật đã được Hạ viện thông qua nhưng vẫn cần Thượng viện phê chuẩn để trở thành luật.
