Khôi phục ngành dầu mỏ Venezuela với hỗ trợ từ Mỹ có thể tốn hơn 100 tỷ USD và kéo dài ít nhất 10 năm, nên kỳ vọng “bật dậy nhanh” là cực kỳ rủi ro.
Kế hoạch tái khởi động sản lượng không chỉ cần vốn khổng lồ mà còn phải xử lý hạ tầng xuống cấp, rủi ro chính trị và các điều kiện liên quan đến trừng phạt. Dù Venezuela sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, năng lực khai thác và chế biến hiện vẫn bị nghẽn trên nhiều mắt xích.
- Tái thiết hệ thống dầu mỏ Venezuela có thể cần hơn 100 tỷ USD và ít nhất một thập kỷ.
- Hạ tầng cảng, mỏ, đường ống và nhà máy lọc dầu xuống cấp khiến sản lượng khó tăng nhanh.
- Các ngân hàng cảnh báo đừng thổi phồng tác động; ngay cả kịch bản 3 triệu thùng/ngày cũng chỉ thêm khoảng 2% nguồn cung toàn cầu.
Venezuela khó tăng sản lượng nhanh vì cần đầu tư dài hạn
Ngay cả khi có hỗ trợ từ Mỹ, việc đưa sản lượng dầu Venezuela tăng mạnh trong ngắn hạn là không thực tế vì cần vốn lớn, thời gian dài và điều kiện vận hành ổn định.
Ước tính chi phí tái thiết hệ thống dầu mỏ có thể vượt 100 tỷ USD và mất tối thiểu 10 năm, trong điều kiện mọi thứ diễn ra thuận lợi.
Francisco Monaldi, Giám đốc chính sách năng lượng Mỹ Latinh tại Baker Institute (Đại học Rice), cho rằng riêng để đưa sản lượng trở lại mức thập niên 1970 cần khoảng 10 tỷ USD mỗi năm trong 10 năm. Khi đó Venezuela từng bơm gần 4 triệu thùng/ngày.
Ông cũng lưu ý, nếu muốn phục hồi nhanh hơn thì tổng đầu tư còn phải cao hơn. Hiện sản lượng quanh mức 1 triệu thùng/ngày, dù quốc gia này nắm trữ lượng dầu lớn nhất thế giới.
Sự cố tại cảng và mỏ dầu khiến nỗ lực phục hồi bị trì hoãn
Hạ tầng vận chuyển và khai thác xuống cấp đã tạo nút thắt lớn, làm giảm tốc độ xuất hàng và hạn chế khả năng nâng sản lượng.
Trong giai đoạn Nicolás Maduro điều hành, cơ sở hạ tầng dầu mỏ suy thoái mạnh. Việc thay đổi lãnh đạo không tự động sửa được đường ống hỏng và thiết bị bị phá hủy, trong khi hệ thống vận hành được mô tả là hỗn loạn.
Tại các cảng, việc bốc xếp chậm hơn đáng kể: nạp một siêu tàu chở dầu hiện có thể mất 5 ngày, so với 1 ngày cách đây 7 năm. Điều này trực tiếp làm giảm thông lượng xuất khẩu ngay cả khi khai thác cải thiện.
Lưu vực Orinoco, nơi có gần nửa nghìn tỷ thùng dầu thô có thể thu hồi, xuất hiện nhiều giàn khoan bị bỏ hoang. Thiết bị bị tháo dỡ công khai và bán như phụ tùng, làm chi phí phục hồi tăng và kéo dài thời gian triển khai.
Rò rỉ dầu không được giám sát đầy đủ; đường ống ngầm xuống cấp và thậm chí có trường hợp bị lấy đi để bán phế liệu. Cháy nổ còn phá hủy nhiều máy móc then chốt, làm giảm độ tin cậy của toàn hệ thống.
Năng lực lọc dầu yếu khiến dầu khai thác khó chuyển thành sản phẩm thương mại
Ngay cả khi khai thác tăng, khâu chế biến vẫn là điểm nghẽn vì nhà máy lọc dầu và thiết bị nâng cấp dầu nặng hoạt động kém hoặc ngừng.
Cụm lọc dầu Paraguana từng lớn nhất Mỹ Latinh hiện vận hành chập chờn với công suất thấp. Bốn thiết bị “upgrader” dùng để xử lý dầu thô nặng thành sản phẩm có thể sử dụng đã bị dừng, khiến Venezuela gặp khó ngay cả trong việc chế biến dầu khai thác tại chỗ.
Các ngân hàng cảnh báo thị trường không nên kỳ vọng “phục hồi thần tốc”
Nhiều tổ chức phân tích cho rằng việc đặt cược Venezuela sớm quay lại mức 3 triệu thùng/ngày là quá lạc quan, vì phụ thuộc vào nới trừng phạt và chuyển giao quyền lực suôn sẻ.
Các nhà phân tích của RBC Capital Markets, trong đó có Helima Croft, cho rằng một bộ phận nhà giao dịch đang mơ về kịch bản phục hồi nhanh và đặt cược vào sự trở lại sớm của mức 3 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, kịch bản đó cần đồng thời có nới lỏng trừng phạt toàn diện và quá trình chuyển đổi quyền lực diễn ra thuận lợi.
Helima nhấn mạnh rằng ngay cả trong điều kiện thuận lợi, “đó sẽ là một hành trình dài” để Venezuela phục hồi. Bất định chính trị khiến tốc độ triển khai đầu tư và hoạt động dầu khí khó đoán.
Neil Shearing, Kinh tế trưởng tại Capital Economics, cho rằng dù Venezuela tuyên bố sở hữu trữ lượng đã được chứng minh lớn nhất, “lý thuyết và thực tế khác nhau rõ rệt”. Ông lưu ý ngay cả nếu đạt 3 triệu thùng/ngày, lượng tăng thêm cũng chỉ khoảng 2% nguồn cung toàn cầu.
Giá dầu Brent có thể dao động theo hiệu suất Venezuela nhưng tác động dài hạn mới đáng chú ý
Phân tích thị trường cho thấy giá Brent có thể biến động ngắn hạn theo thay đổi sản lượng của Venezuela, song cần thời gian dài để tạo ảnh hưởng lớn.
Các nhà phân tích của Goldman Sachs, gồm Daan Struyven, đánh giá giá Brent có thể dao động khoảng 2 USD/thùng theo chiều tăng hoặc giảm tùy Venezuela hoạt động ra sao. Nếu sản lượng giảm 400.000 thùng/ngày, giá có thể tăng; nếu tăng tương ứng, giá có thể giảm.
Về dài hạn, Goldman nêu rủi ro giảm giá nếu sản lượng Venezuela tăng bền vững. Trong kịch bản Venezuela đạt 2 triệu thùng/ngày vào năm 2030, giá có thể thấp hơn khoảng 4 USD/thùng so với dự phóng hiện tại của họ.
Các công ty dầu khí Mỹ tham gia hạn chế, Chevron là bên nổi bật
Trong nhóm doanh nghiệp Mỹ, Chevron là công ty lớn duy nhất còn khoan dầu tại Venezuela và đang đóng góp đáng kể vào sản lượng hiện tại.
Chevron là công ty dầu khí lớn của Mỹ duy nhất vẫn khoan tại Venezuela. Doanh nghiệp có trụ sở tại Houston này được cho là đóng góp khoảng 25% sản lượng hiện tại và hoạt động theo giấy phép đặc biệt dù vẫn chịu khung trừng phạt của Mỹ.
Hai ứng viên tiềm năng khác là Exxon và ConocoPhillips hiện chưa quay lại. Cả hai rời đi sau khi tài sản bị tịch thu vào giữa thập niên 2000 dưới thời Hugo Chávez; Exxon từng nêu quan điểm chỉ trở lại khi điều kiện phù hợp.
Chevron cho biết trọng tâm là an toàn nhân sự và bảo vệ tài sản tại Venezuela, đồng thời khẳng định tuân thủ đầy đủ các luật và quy định liên quan, theo tuyên bố của công ty đưa ra.
“Một con đường dài đang chờ Venezuela để quay lại.”
– Helima Croft, RBC Capital Markets
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Venezuela khó nhanh chóng nâng sản lượng dầu?
Vì hạ tầng khai thác, đường ống, cảng và lọc hóa dầu xuống cấp nặng, trong khi phục hồi cần vốn rất lớn và thời gian dài. Ngoài ra, mức độ nới trừng phạt và ổn định chính trị cũng ảnh hưởng trực tiếp đến đầu tư và vận hành.
Chi phí và thời gian tái thiết ngành dầu mỏ Venezuela là bao nhiêu?
Ước tính việc tái thiết hệ thống có thể tốn hơn 100 tỷ USD và cần ít nhất 10 năm. Một đánh giá khác cho rằng cần khoảng 10 tỷ USD mỗi năm trong 10 năm để đưa sản lượng về gần mức của thập niên 1970.
Nếu Venezuela đạt 3 triệu thùng/ngày, tác động lên nguồn cung toàn cầu lớn không?
Theo Capital Economics, ngay cả khi đạt 3 triệu thùng/ngày, lượng tăng thêm cũng chỉ khoảng 2% nguồn cung toàn cầu. Vì vậy, tác động tổng thể có thể bị giới hạn và phụ thuộc bối cảnh cung cầu chung.
Giá dầu Brent có thể biến động thế nào theo sản lượng Venezuela?
Theo phân tích của Goldman Sachs, giá Brent có thể dao động khoảng 2 USD/thùng theo hai chiều tùy Venezuela tăng hay giảm sản lượng khoảng 400.000 thùng/ngày. Về dài hạn, kịch bản đạt 2 triệu thùng/ngày vào 2030 có thể làm giá thấp hơn khoảng 4 USD/thùng so với dự báo hiện tại của họ.
Công ty dầu khí Mỹ nào đang hoạt động tại Venezuela?
Chevron là công ty lớn của Mỹ duy nhất được nêu là vẫn khoan dầu tại Venezuela và đóng góp khoảng 25% sản lượng hiện tại, theo giấy phép đặc biệt. Exxon và ConocoPhillips hiện chưa quay lại sau các sự kiện tịch thu tài sản trước đây.