Cơn sốt xây trung tâm dữ liệu AI đang đẩy giá và nguồn cung chip nhớ DRAM lên cao, khiến các hãng xe đối mặt nguy cơ gián đoạn sản xuất vì phải cạnh tranh cùng một nguồn wafer silicon.
UBS cảnh báo chi phí chip nhớ đã tăng hơn gấp đôi và rủi ro đứt gãy có thể bắt đầu từ quý 2. Trong khi xe hơi dùng DRAM đời cũ, các nhà sản xuất chip lại ưu tiên mảng trung tâm dữ liệu vì biên lợi nhuận tốt hơn, buộc ngành ô tô phải nhanh chóng chốt nguồn cung và kế hoạch chuyển đổi công nghệ.
- Giá DRAM cho ô tô được nhận định đã tăng hơn gấp đôi, rủi ro thiếu hụt có thể xuất hiện từ quý 2.
- Chipmakers ưu tiên trung tâm dữ liệu AI, đồng thời giảm dần DDR4/LPDDR4 khiến hệ thống xe đời 2028 gặp rủi ro không còn linh kiện.
- Ngành ô tô cần chuyển sang LPDDR5 và khóa nguồn cung sớm, vì 3 nhà cung cấp nắm phần lớn thị trường DRAM ô tô.
Trung tâm dữ liệu AI đang siết nguồn cung DRAM cho ngành ô tô
Nhu cầu DRAM cho máy chủ AI đang cạnh tranh trực tiếp vật liệu wafer với DRAM dùng trên xe, khiến nguồn cung không theo kịp và đẩy chi phí lên cao, làm tăng nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng cho các hãng xe.
Điểm nghẽn nằm ở DRAM (dynamic random access memory). Ô tô thường dùng phiên bản đơn giản và cũ hơn so với máy chủ AI, nhưng cả hai vẫn dựa trên cùng nguồn wafer silicon, nên khi công suất wafer hạn chế, các ngành phải “giành” cùng một đầu vào.
UBS cho biết chi phí chip nhớ đã tăng hơn gấp đôi. Theo đánh giá của UBS, các cú sốc nguồn cung có thể bắt đầu từ quý 2 và tác động đến sản lượng xe toàn cầu nếu các hãng không sớm cố định hợp đồng và kế hoạch dự phòng.
Trong bối cảnh biên lợi nhuận của chip trung tâm dữ liệu tốt hơn chip ô tô, các nhà sản xuất chip có động lực phân bổ năng lực cho mảng AI. Điều này khiến các hãng xe phải hành động nhanh hơn trong đàm phán nguồn cung và thiết kế phần cứng.
Ba nhà sản xuất chip ưu tiên data center thay vì ô tô
Samsung, SK Hynix và Micron được cho là đang ưu tiên đơn hàng trung tâm dữ liệu vì lợi nhuận cao hơn, làm giảm mức độ đảm bảo nguồn cung DRAM dành cho ô tô.
Một phân tích trong báo cáo ngày 8/1 của S&P Global Mobility nhấn mạnh các hãng xe không còn nhiều thời gian để chỉnh sửa hệ thống và khóa nguồn cung. Bạn có thể xem tài liệu tại báo cáo của S&P Global Mobility.
Tình huống trở nên nhạy cảm vì ô tô thường có vòng đời thiết kế dài, thay đổi linh kiện cần chứng nhận lại và kiểm thử an toàn. Khi nhà sản xuất chip dịch chuyển công suất sang AI, ngành xe khó xoay chuyển nhanh như các ngành điện tử tiêu dùng.
Rủi ro lớn đến từ việc DDR4 và LPDDR4 bị khai tử
Nguy cơ không chỉ là thiếu hàng, mà còn là việc DDR4 và LPDDR4 bị dừng dần khiến nhiều thiết kế xe phụ thuộc các chuẩn cũ có thể không còn chip để lắp trong tương lai.
Ba nhà sản xuất chip lớn được mô tả là đang loại bỏ công nghệ cũ như DDR4 và LPDDR4. Đây lại là các chuẩn mà nhiều hệ thống trên xe vẫn đang sử dụng, làm dấy lên lo ngại kiểu “hoảng loạn” tương tự giai đoạn thiếu chip năm 2021.
Vấn đề càng nghiêm trọng vì quá trình đổi chuẩn bộ nhớ không chỉ là thay chip tương đương. Nó có thể kéo theo sửa đổi bo mạch, firmware, kiểm thử EMC, hiệu năng nhiệt và quy trình phê duyệt trong chuỗi cung ứng cấp 1, cấp 2.
Nhu cầu DRAM trên xe tăng theo màn hình, ADAS và cập nhật OTA
Xe hiện đại cần nhiều DRAM hơn để vận hành hệ thống giải trí, xử lý dữ liệu cảm biến, hỗ trợ lái và cập nhật không dây, khiến áp lực nguồn cung tăng mạnh ở phân khúc cao cấp.
Các mẫu cơ bản dùng lượng DRAM vừa phải, trong khi xe cao cấp với cụm màn hình lớn, dashboard số hóa và tính năng bán tự lái cần nhiều DRAM hơn để phục vụ infotainment, dữ liệu cảm biến và cập nhật phần mềm OTA.
Xu hướng này xuất hiện trên cả xe điện lẫn xe động cơ đốt trong. Khi các hãng đẩy mạnh trải nghiệm số trong khoang lái và tính năng an toàn nâng cao, nhu cầu DRAM/xe tiếp tục đi lên, khiến độ nhạy với biến động giá và thiếu hàng lớn hơn.
Chi phí DRAM trong xe có thể tăng mạnh giai đoạn 2026–2027
S&P Global Mobility dự báo giai đoạn 2026–2027 vẫn có thể mua được chip nếu chấp nhận trả cao hơn, nhưng giá có thể tăng thêm 70–100% so với mức năm 2025.
Về chi phí theo cấu hình, xe phổ thông tối giản có khoảng 24 USD DRAM, còn xe sang nhiều công nghệ có thể vượt 150 USD. S&P Global Mobility mô tả hai giai đoạn: 2026–2027 nguồn chip vẫn tồn tại nếu nhà sản xuất xe trả thêm tiền, dù giá có thể tăng 70–100% so với mức năm 2025.
Các nhà sản xuất chip được cho là đã cam kết duy trì DDR4 và LPDDR4 cho mảng ô tô đến hết năm 2027, dù dừng sản xuất cho thị trường tiêu dùng. Điều này giúp “câu giờ” cho các nền tảng xe đang triển khai, nhưng không giải quyết bài toán chi phí leo thang.
Tác động chi phí đặc biệt nặng với xe cao cấp vốn đã dùng lượng DRAM lớn. Tuy vậy, sản lượng toàn ngành có thể không “đứng hình” hoàn toàn; rủi ro thực tế có thể là các đợt dừng dây chuyền ngắn khi doanh nghiệp tích trữ chip vì lo thiếu hàng.
Khủng hoảng thực sự có thể rơi vào năm 2028 nếu không chuyển sang LPDDR5
Từ năm 2028, DDR4 và LPDDR4 có thể biến mất khỏi thị trường bất kể giá, buộc các thiết kế xe phụ thuộc chuẩn cũ phải chuyển sang LPDDR5 nếu muốn tiếp tục sản xuất.
Kịch bản xấu nhất là “không có chip để mua” chứ không chỉ “đắt hơn”. Nhiều mẫu xe dự kiến cho năm 2028 vẫn dùng thiết kế cần DDR4 và LPDDR4 trong dashboard và các hệ thống an toàn, nên khi nguồn cung dừng, chuỗi sản xuất có thể bị khóa cứng ở cấp linh kiện.
Theo dữ liệu nêu trong bài, 10 cấu hình dashboard hàng đầu và 8 cấu hình hỗ trợ lái hàng đầu dự kiến cho 2028 vẫn dựa vào DDR4 và LPDDR4. Ngành chỉ có khoảng hai năm để chuyển toàn bộ sang LPDDR5, chuẩn được kỳ vọng vẫn tiếp tục sản xuất.
Việc chuyển đổi đòi hỏi chip designer, nhà cung cấp linh kiện và hãng xe phối hợp đồng bộ. Nếu khung thời gian bị trượt, rủi ro nằm ở các hệ thống trọng yếu như màn hình trung tâm, cụm đồng hồ và ADAS, nơi yêu cầu kiểm thử và chứng nhận nghiêm ngặt.
Thị trường DRAM ô tô tập trung cao khiến việc tăng công suất không thể “giải nhanh”
Khi 3 bên kiểm soát phần lớn nguồn cung DRAM ô tô và nhà máy wafer cần nhiều năm để xây, ngành xe khó có giải pháp ngắn hạn ngoài việc khóa hợp đồng, đa dạng hóa thiết kế và đẩy nhanh chuyển chuẩn.
Công suất wafer không thể tăng ngay lập tức. Các nhà máy wafer mới khởi công từ năm 2023 cần nhiều năm để hoàn thiện, trong khi chip trung tâm dữ liệu mang lại biên lợi nhuận tốt hơn, tạo áp lực phân bổ công suất bất lợi cho ô tô.
Bài viết nêu rằng ba doanh nghiệp kiểm soát 88% nguồn cung DRAM cho ô tô. Mức độ tập trung này làm rủi ro hệ thống tăng lên: chỉ cần điều chỉnh ưu tiên sản xuất hoặc ngừng một dòng công nghệ cũ cũng có thể tạo “nút cổ chai” cho hàng loạt hãng xe và nhà cung cấp.
Một số doanh nghiệp bị đánh giá dễ tổn thương hơn, gồm các nhà cung cấp như Visteon và Aumovio; nhóm hãng xe như Tesla và Rivian được cho là phơi nhiễm cao hơn Ford hoặc General Motors do phụ thuộc nhiều vào điện tử và hỗ trợ lái.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao trung tâm dữ liệu AI lại ảnh hưởng đến chip nhớ trên ô tô?
Máy chủ AI và ô tô đều cần DRAM và cùng cạnh tranh nguồn wafer silicon. Khi công suất wafer hữu hạn, nhà sản xuất chip có xu hướng ưu tiên đơn hàng trung tâm dữ liệu vì lợi nhuận cao, khiến nguồn cung cho ô tô bị siết và giá tăng.
DDR4 và LPDDR4 có ý nghĩa gì với ngành ô tô?
DDR4 và LPDDR4 là các chuẩn DRAM đời cũ nhưng vẫn phổ biến trên nhiều thiết kế xe hiện tại. Nếu các chuẩn này bị dừng sản xuất, nhiều nền tảng xe sẽ thiếu chip tương thích, buộc phải thiết kế lại và kiểm thử lại để chuyển sang chuẩn mới.
Giai đoạn 2026–2027 rủi ro chính là gì?
Trong 2026–2027, chip dự kiến vẫn có thể mua được nếu hãng xe chấp nhận trả nhiều hơn. S&P Global Mobility cho rằng giá có thể tăng 70–100% so với mức năm 2025, làm đội chi phí đặc biệt ở các dòng xe cao cấp.
Tại sao năm 2028 được xem là mốc rủi ro lớn nhất?
Năm 2028 được mô tả là thời điểm các loại DRAM cũ có thể biến mất khỏi thị trường bất kể giá. Nếu các nền tảng xe vẫn phụ thuộc DDR4/LPDDR4 cho dashboard và hệ thống an toàn, việc thiếu chip sẽ gây gián đoạn sản xuất ở cấp thiết kế.
LPDDR5 có phải là hướng chuyển đổi chính cho xe hơi không?
Bài viết cho biết ngành có khoảng hai năm để chuyển sang LPDDR5, vì chuẩn này được kỳ vọng vẫn tiếp tục được sản xuất. Tuy nhiên, chuyển đổi cần phối hợp giữa nhà thiết kế chip, nhà cung cấp linh kiện và hãng xe, kèm kiểm thử và chứng nhận lại.