Iran đã đóng một phần Eo biển Hormuz vì “biện pháp an ninh” trong lúc Vệ binh Cách mạng tiến hành tập trận, làm gia tăng rủi ro nguồn cung dầu và đẩy phí bảo hiểm vận tải, giá dầu toàn cầu lên cao.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, nối các nhà sản xuất Trung Đông với người mua ở châu Á, châu Âu và Mỹ. Ngay cả hạn chế một phần cũng làm thị trường định giá lại rủi ro, tác động trực tiếp đến chi phí năng lượng và lạm phát.
- Iran đóng một phần Eo Hormuz trong bối cảnh tập trận, làm tăng rủi ro cho luồng vận tải dầu.
- Năm 2025, khoảng 13 triệu thùng/ngày đi qua Hormuz, tương đương 31% dòng chảy dầu thô đường biển toàn cầu (Kpler).
- IEA dự báo thị trường có thể dư cung 3,73 triệu thùng/ngày năm 2026, nhưng căng thẳng địa chính trị vẫn có thể đẩy giá tăng.
Iran đóng một phần Eo biển Hormuz làm tăng rủi ro giá dầu và vận tải
Việc đóng một phần Eo Hormuz khiến thị trường tăng “phần bù rủi ro”, kéo phí bảo hiểm tàu và chi phí vận chuyển lên, từ đó có thể đẩy giá dầu tăng trên phạm vi toàn cầu.
Eo biển Hormuz nằm giữa Oman và Iran, là nút thắt chiến lược của thương mại năng lượng khi kết nối các nhà xuất khẩu dầu thô Trung Đông với người mua khắp châu Á, châu Âu và Mỹ. Động thái lần này được truyền thông nhà nước Iran mô tả là thực hiện theo “biện pháp an ninh”, đồng thời Vệ binh Cách mạng tiến hành diễn tập quân sự ngay trong tuyến đường thủy.
Theo dữ liệu Kpler được nêu trong nội dung, năm 2025 có khoảng 13 triệu thùng/ngày đi qua Hormuz, tương đương khoảng 31% dòng chảy dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Với tỷ trọng như vậy, chỉ cần hạn chế một phần cũng có thể làm gián đoạn lịch trình tàu, tăng thời gian chờ, khiến các hợp đồng giao ngay phản ứng mạnh và lan sang kỳ hạn.
Nội dung cũng cho biết đây là lần đầu Iran đóng một phần Eo Hormuz kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa hành động quân sự với Tehran vào tháng 1. Trong môi trường rủi ro leo thang, thị trường thường phản ứng nhanh qua phí bảo hiểm chiến tranh, chi phí bảo hiểm hàng hải và chi phí tài chính của chuỗi cung ứng năng lượng.
Đàm phán hạt nhân Mỹ–Iran vẫn tiếp diễn song chưa gần thỏa thuận cuối cùng
Mỹ và Iran đã đàm phán tại Geneva về chương trình hạt nhân, nhưng phía Iran nhấn mạnh dù có “nguyên tắc chỉ đạo” thì vẫn cần nhiều việc và chưa thể coi là sắp đạt thỏa thuận.
Hai bên đã tiến hành đàm phán tại Geneva. Sau cuộc gặp, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói các bên đạt được sự hiểu biết về “các nguyên tắc chỉ đạo”. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý tiến triển không đồng nghĩa một thỏa thuận cuối cùng đã ở rất gần, và vẫn cần tiếp tục làm việc.
Việc đàm phán diễn ra đồng thời với hoạt động tập trận và các “biện pháp an ninh” tại Eo Hormuz có thể làm nhà đầu tư và doanh nghiệp khó định lượng rủi ro chính sách. Trong thực tế giao dịch năng lượng, kỳ vọng về ngoại giao thường ảnh hưởng đến tâm lý, nhưng các diễn biến trên tuyến vận tải vật chất mới là yếu tố tác động tức thời lên giá và chi phí bảo hiểm.
IEA dự báo nhu cầu tăng chậm hơn và nguy cơ dư cung lớn vào năm 2026
IEA hạ dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu năm nay và dự báo năm 2026 nguồn cung có thể vượt cầu 3,73 triệu thùng/ngày, dù các cú sốc địa chính trị có thể tạm thời đẩy thị trường sang trạng thái “bullish”.
Báo cáo dầu hàng tháng của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết nhu cầu dầu toàn cầu sẽ tăng chậm hơn kỳ vọng trong năm nay, đồng thời cảnh báo thị trường vẫn đối mặt dư cung đáng kể dù từng có gián đoạn nguồn cung trong tháng 1. IEA dự phóng năm 2026 nguồn cung toàn cầu vượt nhu cầu 3,73 triệu thùng/ngày, tương đương gần 4% nhu cầu thế giới.
“Căng thẳng địa chính trị leo thang, bão tuyết và nhiệt độ cực đoan ở Bắc Mỹ, cùng gián đoạn nguồn cung tại Kazakhstan đã kích hoạt việc đảo chiều sang một thị trường giá lên.”
– Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trích báo cáo thị trường dầu hàng tháng
IEA đồng thời nêu “bất định kinh tế và giá dầu cao hơn” đang gây sức ép lên tiêu thụ. Dự báo tăng nhu cầu năm nay là 850.000 thùng/ngày, thấp hơn 80.000 thùng/ngày so với ước tính tháng trước và cũng thấp hơn dự phóng của OPEC theo nội dung cung cấp.
Nguồn cung OPEC+ và các nhà sản xuất ngoài khối tạo bối cảnh dư cung nhưng không triệt tiêu rủi ro
Nguồn cung tăng nhanh hơn nhu cầu, OPEC+ đã nâng sản lượng từ tháng 4/2025 và tạm dừng tăng trong quý I/2026, nhưng các điểm nóng như Hormuz vẫn có thể tạo cú sốc giá ngắn hạn.
Nội dung cho biết OPEC+ (gồm Nga và các đồng minh) bắt đầu tăng sản lượng từ tháng 4/2025 sau nhiều năm cắt giảm. Đồng thời, Mỹ, Guyana và Brazil cũng nâng sản lượng. OPEC+ tạm dừng tăng sản lượng trong quý I/2026, và tám thành viên sẽ họp ngày 1/3 để quyết định có nối lại việc tăng trong tháng 4 hay không.
Trong tháng 1, nguồn cung dầu toàn cầu giảm 1,2 triệu thùng/ngày xuống 106,6 triệu thùng/ngày do gián đoạn tại Kazakhstan và các khu vực khác. IEA hạ dự báo tăng trưởng nguồn cung năm 2026 xuống 2,4 triệu thùng/ngày từ 2,5 triệu. OPEC+ bơm 43,3 triệu thùng/ngày trong tháng 1, giảm 160.000 thùng/ngày so với tháng 12.
Theo nội dung, mức bơm này vẫn cao hơn ước tính nhu cầu dầu thô OPEC+ của IEA, lần lượt là 39,7 triệu thùng/ngày trong quý I và 39,6 triệu thùng/ngày trong quý II. Ngoài ra, dữ liệu do OPEC công bố (theo tính toán của Reuters được nhắc đến trong nội dung) cho thấy thặng dư nhỏ hơn trong quý II và thâm hụt nguồn cung trong năm 2026 nếu sản lượng giữ ở mức tháng 1.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao Eo biển Hormuz có thể làm giá dầu biến động mạnh?
Vì đây là tuyến vận tải dầu thô trọng yếu. Năm 2025 có khoảng 13 triệu thùng/ngày đi qua Hormuz, tương đương 31% dòng chảy dầu thô đường biển toàn cầu (Kpler), nên chỉ cần hạn chế một phần cũng làm tăng phí bảo hiểm và rủi ro nguồn cung.
Iran đóng một phần Eo Hormuz trong bối cảnh nào?
Truyền thông nhà nước Iran nói động thái này theo “biện pháp an ninh” trong lúc Vệ binh Cách mạng tiến hành tập trận bên trong tuyến đường thủy, đồng thời các diễn biến ngoại giao về chương trình hạt nhân vẫn đang diễn ra.
IEA dự báo cung–cầu dầu năm 2026 ra sao?
IEA dự báo nguồn cung toàn cầu có thể vượt nhu cầu 3,73 triệu thùng/ngày vào năm 2026, tương đương gần 4% nhu cầu thế giới, dù căng thẳng địa chính trị và gián đoạn nguồn cung có thể khiến giá tăng trong ngắn hạn.
OPEC+ có kế hoạch sản lượng như thế nào?
OPEC+ bắt đầu tăng sản lượng từ tháng 4/2025, sau đó tạm dừng tăng trong quý I/2026. Tám thành viên dự kiến họp ngày 1/3 để quyết định có nối lại việc tăng sản lượng vào tháng 4 hay không.
